﻿1
00:00:04,000 --> 00:00:09,000
Kuzey Şili'de bulunan Atacama Çölü, ışık kirliliğinin olmaması sayesinde

2
00:00:09,300 --> 00:00:15,000
tüm ihtişamıyla keyfi çıkarılabilen gece karanlık göğüyle meşhurdur.

3
00:00:15,250 --> 00:00:19,619
Ancak en karanlık gökyüzü bile tamamen karanlık değildir.

4
00:00:20,316 --> 00:00:27,000
ESO gözlemevlerindeki astronomlar, ESO'nun teleskopları üzerinde sıklıkla burçlar ışığı olarak bilinen

5
00:00:27,382 --> 00:00:30,470
doğal bir ışık olayıyla karşılaşırlar.

6
00:00:35,190 --> 00:00:37,651
Bu bir ESOcast'dir!

7
00:00:37,800 --> 00:00:43,781
ESO, Avrupa Güney Gözlemevi'nin perde arkasındaki ileri bilim ve yaşam.

8
00:00:44,000 --> 00:00:51,188
Sunucumuz Dr. J (Dr. Joe Liske olarak da bilinir) ile en uzak sınırları keşfedin.

9
00:00:52,116 --> 00:00:55,135
Merhaba, ESOcast'in başka bir bölümüne hoşgeldiniz!

10
00:00:55,400 --> 00:00:58,825
ESO'nun gözlemevleri o kadar karanlık bölgelerdir ki

11
00:00:59,000 --> 00:01:02,680
normalde aysız bir gecede onları aydınlatan yegane şey

12
00:01:03,000 --> 00:01:06,534
Samanyolu'ndaki milyarlarca yıldızdan gelen sönük ışık.

13
00:01:06,600 --> 00:01:09,726
Ancak teleskopların üzerinde gökyüzünde gözlemlenen

14
00:01:09,800 --> 00:01:12,095
diğer ilginç olaylar da var.

15
00:01:12,300 --> 00:01:14,905
Bunlara, örneğin, soluk gök aydınlığı ve

16
00:01:15,100 --> 00:01:20,664
tuhaf, uzak fırtınaların üzerinde nadiren görünen kızıl periler dahil edilebilir.

17
00:01:20,800 --> 00:01:25,883
Ve ayrıca her gece, özellikle şafaktan önce ve alacakaranlıktan hemen sonraki saatlerde,

18
00:01:25,885 --> 00:01:29,667
gökyüzünde ufkun hemen üzerinde yukarı doğru uzanan

19
00:01:29,700 --> 00:01:32,686
sönük, belirsiz bir ışık sütunu görünür.

20
00:01:32,750 --> 00:01:36,622
Bu belli belirsiz ışıltı burçlar ışığı olarak bilinir.

21
00:01:40,200 --> 00:01:45,297
Gün batımından kısa süre sonra yıldızlar gökyüzünde henüz belirmeye başlarken,

22
00:01:45,400 --> 00:01:50,196
burçlar ışığının ilk ipuçları da görünür hale geliyor.

23
00:01:52,000 --> 00:01:56,810
Karanlık çölün üzerini süpürdükçe, bu ışık da daha belirgin olur

24
00:01:57,000 --> 00:02:01,836
ve ufkun üzerinde yukarıya doğru uzanan parlak bir ışık sütunu olarak görülebilir.

25
00:02:02,302 --> 00:02:06,551
Bu aydınlık sütun gökyüzü boyunca yıldızlı fonu takip eder,

26
00:02:06,555 --> 00:02:13,052
dünya kendi ekseninde döndükçe ufkun altında sonunda kaybolur.

27
00:02:13,150 --> 00:02:18,160
Burçlar ışığının en parlak kısmı ufkun altına düştüğünden sonra bile,

28
00:02:18,160 --> 00:02:21,150
izleri hâlâ belirgindir.

29
00:02:21,185 --> 00:02:27,570
Şimdi seher vakti, gün ağarmadan hemen önce parlayan son derece sönük

30
00:02:27,570 --> 00:02:30,356
ufak bir köprüye benzemektedir.

31
00:02:32,750 --> 00:02:37,900
Burçlar ışığının kaynağı iç Güneş Sistemi'nde bulunmaktadır.

32
00:02:38,000 --> 00:02:41,570
Güneş, parçalanan buzlu kuyrukluyıldızlar ve çarpışan asteroidler tarafından

33
00:02:41,570 --> 00:02:48,512
sıkça yenilenen küçük buz ve toz tanecikleriyle çevrelenmiştir.

34
00:02:49,300 --> 00:02:56,479
Bu tanecikler gezegenlerin bulunduğu aynı uzay düzleminde dağılmışlardır.

35
00:02:59,350 --> 00:03:04,209
Ekliptik olarak adlandırılan bu disk Dünya'dan bakıldığında gökyüzü boyunca

36
00:03:04,209 --> 00:03:14,216
Güneş, Ay ve gezegenlerin takip ettikleri dar bir yol olarak görünür.

37
00:03:15,392 --> 00:03:22,125
Burçlar ışığı, Güneş'ten gelen ışığın bu diskteki parçacıkların ilerisinde Dünya yönünde

38
00:03:22,125 --> 00:03:23,565
saçıldığı zaman oluşur.

39
00:03:24,401 --> 00:03:29,997
Dünya'dan bakıldığında bu, ekliptik boyunca Güneş'ten uzaklaştıkça sönükleşen

40
00:03:30,000 --> 00:03:33,740
sürekli bir ışık bandı görünümü oluşturur.

41
00:03:35,500 --> 00:03:39,522
Burçlar kuşağı takımyıldızları elbette ekliptik boyunca uzanır

42
00:03:39,525 --> 00:03:43,028
ve bu nedenle bu belirsiz ışıltıya burçlar ışığı deriz.

43
00:03:49,800 --> 00:03:55,891
Ekliptik boyunca gökyüzünde yüksekte, Gegenschein ya da karşıgün olarak bilinen

44
00:03:55,900 --> 00:03:59,211
oval şeklinde aydınlık bir parçası görünebilir.

45
00:04:00,240 --> 00:04:03,600
Alman kaşif Alexander von Humboldt tarafından isimlendirilen,

46
00:04:03,630 --> 00:04:11,099
bu olay, güneş ışığının gezegenlerarası toz parçacıklarının gerisine doğru saçılmasıyla oluşur.

47
00:04:11,120 --> 00:04:15,883
Gökyüzünde Güneş'in aksi yönüne karşılık gelen noktada görülebilir.

48
00:04:17,300 --> 00:04:21,084
Benzer bir olay Dünya'da da tecrübe edilebilir.

49
00:04:21,100 --> 00:04:24,148
Sisli bir havada Güneş'e sırtınızı dönüp baktığınızda,

50
00:04:24,150 --> 00:04:31,184
bazen yerde, gölgenizin etrafında hale olarak isimlendirilen bir ışık halkası görünür.

51
00:04:32,361 --> 00:04:37,771
Burçlar ışığı görünüşe göre ilk defa 1600'lü yılların sonlarında

52
00:04:37,780 --> 00:04:44,388
İtalyan astronom Giovanni Cassini ve İsviçreli matematikçi Nicolas Fatio de Duillier tarafından incelendi.

53
00:04:44,783 --> 00:04:49,500
Onlar gökyüzündeki bu ışıktan kesinlikle büyülenmiş görünüyor ve tabii ki 17. yüzyılda

54
00:04:50,000 --> 00:04:54,000
çok az ışık kirliliği vardı ve onlar için bu fenomeni

55
00:04:54,005 --> 00:04:57,028
şehirlerden bile gözlemlemek nispeten kolaydı.

56
00:05:01,100 --> 00:05:03,400
Modern gözlemevleri gösterdi ki

57
00:05:03,410 --> 00:05:08,726
burçlar ışığı sadece Güneş Sistemi'ne özgü olmayabilir.

58
00:05:09,300 --> 00:05:14,740
ESO'nun Paranal Gözlemevi Çok Büyük Teleskop Girişimölçer'inden alınan veriler

59
00:05:14,740 --> 00:05:22,472
diğer sayısız gezegen sistemlerinin de gezegenlerarası tozla çevrili olduğunu ortaya çıkardı.

60
00:05:27,800 --> 00:05:30,483
Burçlar ışığı gerçekten fotojenik bir olgudur

61
00:05:30,500 --> 00:05:36,287
ve Atacama Çölü'ndeki gece fotoğrafçıları için popüler bir konu olması sürpriz değildir.

62
00:05:36,800 --> 00:05:39,685
Gerçek şu ki bunun ESO'nun gözlemevlerinde çok belirgin olması

63
00:05:39,690 --> 00:05:46,093
bu yerlerdeki gözlem şartlarının ne kadar iyi olduğunun çok güzel bir göstergesidir.

64
00:05:46,850 --> 00:05:52,664
Sunucunuz Dr. J. ESOcast'i sonlandırıyor. Başka bir kozmik macerada görüşmek üzere.

65
00:06:09,275 --> 00:06:12,804
Transkripsiyon: ESO;  Çeviri: Görkem Koray Öz

