﻿1
00:00:04,000 --> 00:00:10,000
بیست و پنج سال پیش حتی یک سیاره هم خارج از منظومه شمسی پیدا نشده بود.

2
00:00:10,000 --> 00:00:18,000
ولی اکنون بطور قابل ملاحظه ای  ما هزارها شان را میشناسیم و بسیاری شان را با جزییات شگفت انگیز بررسی کرده ایم.

3
00:00:19,000 --> 00:00:25,000
رصدخانه های جنوبی اروپا در شیلی  در صف اول این گسترش عظیم در دانش بوده است.

4
00:00:25,000 --> 00:00:29,000
و ابزارهای تراز اولشان همچنان در حال کشف و بررسی

5
00:00:29,000 --> 00:00:34,000
گونه های فوق العاده ی سیارات فراخورشیدی است.

6
00:00:38,000 --> 00:00:49,000
این پادکست ازو است! پیشگام در علم و زندگی در پس صحنه های ازو، رصدخانه جنوبی اروپا.

7
00:01:01,000 --> 00:01:06,000
با نگاهی به آسمان شب در طول تاریخ مردم همواره در این اندیشه بوده اند که آیا سیاره هایی

8
00:01:06,000 --> 00:01:10,000
خارج از منظومه شمسی وجود دارند.

9
00:01:11,000 --> 00:01:16,000
ستاره شناسان هم این سوال ها را و بسا بیشتر از خود می پرسیدند.

10
00:01:17,000 --> 00:01:19,000
آیا سیاره ها متداول هستند؟ یا نادرند؟

11
00:01:19,000 --> 00:01:24,000
آیا آنها شبیه سیاره های منظومه شمسی هستند یا کاملا متفاوتند؟

12
00:01:25,000 --> 00:01:28,000
ناامیدانه، تا همین اواخر

13
00:01:28,000 --> 00:01:34,000
تکنیک های رصدی به اندازه ی کافی پیشرفته نبود تا بتواند جواب این سوال ها را بدهد.

14
00:01:35,000 --> 00:01:39,000
ولی در سال ۱۹۹۵، این ماجرا در طول یک شب تغییر کرد.

15
00:01:39,000 --> 00:01:43,000
اولین سیاره فرا خورشیدی در حال چرخش به دور ستاره ای همانند خورشید،   کشف شد.

16
00:01:44,000 --> 00:01:51,000
این اکتشاف به یاد ماندنی توسط ستاره شناسان مستقر در ژنو، میشل مایور و دیدیر کلوز،

17
00:01:51,000 --> 00:01:54,000
در اطراف ستاره ی ۵۱ پگاسوس، انجام شد.

18
00:01:56,000 --> 00:02:01,000
این سیاره فراخورشیدی، که پگاسوس ۵۱ ب نامگذاری شده، تقریبا جرمی برابر با نیم جرم مشتری دارد

19
00:02:01,000 --> 00:02:06,000
و در هر چهار روز زمینی، یک دور به دور ستاره اش می گردد.

20
00:02:07,000 --> 00:02:09,000
ولی این تازه ابتدای ماجرا بود.

21
00:02:09,000 --> 00:02:13,000
قطره ای از اکتشافات اولیه تبدیل به سیل شد.

22
00:02:13,000 --> 00:02:20,000
از آن زمان، هزاران سیاره فراخورشیدی در نوع های بسیار متنوعی از اندازه و مدار شناسایی شده اند.

23
00:02:21,000 --> 00:02:27,000
بسیاری از این اکتشافات توسط رصدخانه های اروپا در جنوب شیلی بدست آمده اند.

24
00:02:28,000 --> 00:02:32,000
ولی شکار سیاره های فراخورشیدی موضوعی چالش برانگیز است.

25
00:02:32,000 --> 00:02:38,000
این جهان بیگانه، با نوری ناچیز و یا هیچ از خود، در سایه ها پنهان شده اند.

26
00:02:38,000 --> 00:02:44,000
هر نوری که از آنها منتشر می کنند، در درخشش قابل توجه ستاره مادر خود ، غرق می شود.

27
00:02:45,000 --> 00:02:51,000
با این حال، روش های پیشرفته رصدی می تواند در تشخیص این سیاره ای فراخورشیدی گریزان،  استفاده شود.

28
00:02:52,000 --> 00:03:00,000
کشش گرانشی ضعیف یک سیاره در مدارش، سبب تلو تلو خوردن به جلو و عقب ستاره ی مادر خود می شود.

29
00:03:00,000 --> 00:03:04,000
این حرکت کوچک باعث جابجایی کوچک در طیف ستاره می شود،

30
00:03:04,000 --> 00:03:11,000
که قابل تشخیص طیف سنج های بسیار حساس، مانند هارپس در ازو، از طریق ردیابی سرعت شعاعی است.

31
00:03:12,000 --> 00:03:18,000
هارپس،  نصب شده  بر روی تلسکوپ ۳.۶ متری ازو در رصدخانه لسیا،

32
00:03:18,000 --> 00:03:21,000
برترین شکارچی سیاره های فراخورشیدی در دنیاست.

33
00:03:21,000 --> 00:03:26,000
هارپس، موفق ترین ردیاب سیارات فراخورشیدی کم جرم تا به امروز است.

34
00:03:27,000 --> 00:03:33,000
در سال ۲۰۱۰، این ابزار غنی ترین سامانه ی سیاره ای تا یه امروز را کشف کرده است.

35
00:03:33,000 --> 00:03:41,000
این سامانه، که در فاصله ی ۱۲۰ سال نوری قرار دارد، بدور ستاره ای  خورشید گونه ی اچ دی ۱۰۱۸۰،

36
00:03:41,000 --> 00:03:45,000
شامل حداقل ۵ سیاره، می گردد.

37
00:03:47,000 --> 00:03:52,000
شاهد امیدوارکننده ای نیز وجود دارد که در این سیستم احتمال دارد دو سیاره  دیگر باشند،

38
00:03:52,000 --> 00:03:56,000
که یکی از این دو، کمترین جرم یافت شده را دارد.

39
00:03:59,000 --> 00:04:06,000
عبور سیاره ای نیز می تواند توسط ستاره شناسان برای اکتشاف دنیای دوردست به طور غیر مستقیم، مورد استفاده قرار گیرد.

40
00:04:06,000 --> 00:04:11,000
هنگامی که یک سیاره از مقابل ستاره  ی مادر خود عبور می کند، از نقطه نظر ناظر زمینی،

41
00:04:11,000 --> 00:04:16,000
بخش کوچکی از نور ستاره را از دید ما مسدود می کند.

42
00:04:16,000 --> 00:04:21,000
این کار باعث ایجاد یک فرورفتگی در روشنایی ستاره می شود که قابل  اندازه گیری است.

43
00:04:22,000 --> 00:04:26,000
علاوه بر تعیین اندازه ی سیاره،

44
00:04:26,000 --> 00:04:32,000
گذر سیاره ای  نیز می تواند ترکیب اتمسفر سیاره را نشان دهد.

45
00:04:33,000 --> 00:04:36,000
جو در اطراف یک  سیاره ی ابرزمینی

46
00:04:36,000 --> 00:04:42,000
برای اولین بار توسط ستاره شناسان با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ بررسی شد.

47
00:04:43,000 --> 00:04:47,000
سیاره ای که با نام جی ال ۱۲۱۴ ب شناخته می شود،

48
00:04:47,000 --> 00:04:54,000
هنگام گذر از مقابل ستاره ی مادر مطالعه شد و نور ستاره از میان جو سیاره عبور کرد.

49
00:04:55,000 --> 00:05:01,000
نور ستاره مشخص کرد که جو سیاره بیشتر شامل آب بصورت بخار آب است،

50
00:05:01,000 --> 00:05:05,000
یا اینکه غالبا بصورت ابرهای ضخیم یا مه است.

51
00:05:06,000 --> 00:05:13,000
مشاهده ی مستقیم سیاره فراخورشیدی، شاهکار به یاد ماندنی است ولی یک بار اتفاق افتاد توسط ازو.

52
00:05:14,000 --> 00:05:21,000
تلسکوپ بسیار بزرگ برای اولین بار تصویر سیاره ای فراخورشیدی را ثبت کرد.

53
00:05:21,000 --> 00:05:26,000
این سیاره پنج برابر مشتری جرم دارد.

54
00:05:26,000 --> 00:05:35,000
این سیاره به دور ستاره ای ناکام، کوتوله قهوه ای، در فاصله ای 55 برابر فاصله زمین تا خوشید میگردد.

55
00:05:36,000 --> 00:05:41,000
تلسکوپ های ازو با بالاترین سطح امکانات مجهز هستند

56
00:05:41,000 --> 00:05:44,000
ولی هنوز مانده تا برترین در جستجوی سیاره فراخورشیدی باشند،

57
00:05:44,000 --> 00:05:50,000
اخیرا، سازمان فضایی اروپا دو ابزار جدید را برای تلسوپ بسیار بزرگ، وی ال تی، فرستاده است.

58
00:05:50,000 --> 00:05:58,000
اسفر، قادر به یافت و بررسی سیاره های کم نور بوسیله ی مسدود کردن تشعشع ستاره های مادرشان است.

59
00:05:58,000 --> 00:06:06,000
در آینده ای نه چندان دور، طیف نگار اسپرسو، بر روی وی ال تی جانشین هارپس خواهد شد.

60
00:06:08,000 --> 00:06:13,000
ابر تلسکوپ اروپایی، ای ال تی، که در حال ساخت در شیلی است،

61
00:06:13,000 --> 00:06:17,000
برای شکار سیاره های فراخورشیدی در آینده به کار میرود.

62
00:06:17,000 --> 00:06:23,000
هنگام شروع به کار، این تلسکوپ 39 متری میتواند سیاره های زمین گونه را بیابد

63
00:06:23,000 --> 00:06:27,000
و احتمالا زیست کره ی ناشناخته شان را مشاهده کند.

64
00:06:29,000 --> 00:06:35,000
جستجوی سیاره های خارج از منظومه شمسی، عنصری کلیدی برای پاسخ به سوال ی بزرگ است:

65
00:06:35,000 --> 00:06:41,000
آیا زندگی در جای دیگر عالم وجود دارد؟

66
00:06:41,000 --> 00:06:47,000
در طی 20 سال گذشته، دانش ما درباره ی سیاره های فراخورشیدی به شدت پیشرفت کرده است.

67
00:06:47,000 --> 00:06:51,000
ولی جستجوی سیاره های زمین گونه و آنهایی که قابل زیستن هستن

68
00:06:51,000 --> 00:06:55,000
یکی از بزرگترین مرزهای ستاره شناسی باقی می ماند.

69
00:06:56,000 --> 00:07:03,000
آیا ما تنها هستیم؟ نمیدانیم، ولی جواب تقریبا در دسترس است.

70
00:07:06,000 --> 00:07:12,000
گردآوری توسط ESO؛ ترجمه توسط زینب خرمی

