﻿1
00:00:04,366 --> 00:00:06,688
Bu bir ESOcast'dir!

2
00:00:06,848 --> 00:00:14,604
ESO, Avrupa Güney Gözlemevi'nin perde arkasındaki ileri bilim ve yaşam.

3
00:00:30,427 --> 00:00:34,107
ESO, Şili'de dünya standartlarındaki üç gözlemevini işletmektedir.

4
00:00:35,844 --> 00:00:40,965
Astronomlar hem Güneş Sistemi'nde bulunan eve yakın nesneleri,

5
00:00:40,965 --> 00:00:45,505
hem de bilinen evrenin en uzak köşelerine uzanan her türlü nesneyi çalışmak için bu teleskopları kullanmaktadır.

6
00:00:46,218 --> 00:00:50,746
ESO teleskoplarıyla yapılan gözlemler astronomideki birçok  buluşa da önderlik etmektedir,

7
00:00:50,746 --> 00:00:56,737
ve senelerdir bazı olağanüstü keşiflerden de sorumludur.

8
00:00:58,852 --> 00:01:04,203
İşte ESO'nun şimdiye kadarki en iyi 10 astronomi keşfinden oluşan listemiz.

9
00:01:15,473 --> 00:01:23,634
ESO'nun Çok Büyük Telekopu'nu kullanan astronomlar erken Evrende henüz bulunan en parlak gökadayı keşfetmiştir

10
00:01:23,634 --> 00:01:29,555
ve onun içinde gizlenen, önceden sadece teorik olarak bilinen

11
00:01:29,555 --> 00:01:33,292
ilk nesil yıldızlara ait örnekleri sunan güçlü bir kanıt bulmuştur.

12
00:01:35,210 --> 00:01:41,085
Bu büyük kütleli, parlak nesneler tarihte ilk ağır elementlerin yaratıcılarıydılar —

13
00:01:41,085 --> 00:01:46,495
ki bu elementler bugün çevremizde gördüğümüz yıldızları, etrafında dolanan gezegenleri

14
00:01:46,495 --> 00:01:50,930
ve bildiğimiz anlamda yaşamı oluşturmak için gereklidir.

15
00:02:00,547 --> 00:02:05,726
ESO teleskopları uzun gama-ışın patlamalarının büyük kütleli yıldızların can alıcı patlamalarıyla ilişkili olduğunu,

16
00:02:05,726 --> 00:02:12,259
bu nedenle uzun süren bir gizemi çözdüğüne dair kesin bir kanıt sunmaktadır.

17
00:02:13,521 --> 00:02:21,044
La Silladaki bir teleskop, bu nesne grubunun daha çok çarpışan nötron yıldızlarından kaynaklandığını gösteren,

18
00:02:21,044 --> 00:02:29,182
kısa gama ışın patlamalarından gelen görünür ışığı ilk defa gözlemleyebildi.

19
00:02:37,309 --> 00:02:45,168
2010 yılında ESO'nun HARPS aygıtını kullanan astronomlar en azından beş gezegen içeren

20
00:02:45,168 --> 00:02:49,778
ve güneş-benzeri bir yıldız olan HD 10180'nin etrafında dolanan bir gezegen sistemi keşfetti.

21
00:02:51,589 --> 00:02:55,443
Onlar ayrıca, biri, eğer doğrulanırsa bugüne kadar bulunan en düşük kütleli ötegezegenler arasında olması muhtemel olan

22
00:02:55,443 --> 00:03:02,675
diğer iki gezegenin de mevcut olabileceğini keşfetti.

23
00:03:04,343 --> 00:03:12,135
Daha yeni gözlemler ve verinin yeniden analiz edilmesi bu yıldızın etrafında daha fazla gezegenin bile olabileceğini ileri sürmekte.

24
00:03:19,289 --> 00:03:26,196
ESO'nun Çok Büyük Teleskopu, 11 milyar yıl önce olduğu görülen uzak bir gökadada bulunan,

25
00:03:26,196 --> 00:03:29,401
karbon monoksit moleküllerini tespit etmek için kullanıldı.

26
00:03:29,401 --> 00:03:34,786
25 yıldır yakalanması zor olan bir başarı.

27
00:03:35,595 --> 00:03:43,003
Bu, astronomlara böylesi bir uzak çağdaki kozmik sıcaklıklara dair en hassas ölçümleri elde etme  olanağı sağladı

28
00:03:43,003 --> 00:03:48,367
ve Büyük Patlama teorisi tarafından öngörülen sıcaklıkla örtüştüğünü gösterdi.

29
00:03:55,918 --> 00:04:02,893
Bir süper-dünya ötegezegeni etrafındaki atmosfer ilk defa VLT kullanılarak analiz edildi.

30
00:04:03,521 --> 00:04:07,120
GJ 1214b olarak bilinen gezegen,

31
00:04:07,120 --> 00:04:15,572
ana yıldızı önünden geçerken incelendi ve yıldız ışığının bir kısmı gezegenin atmosferi içinde filtrelendi.

32
00:04:16,533 --> 00:04:20,841
Atmosferde çoğunlukla ya su buharının olduğu ya da,

33
00:04:20,841 --> 00:04:24,975
kalın bulutlar veya sisin hakim olduğu bulundu.

34
00:04:32,344 --> 00:04:39,680
ESO'nun VLT'sini kullanan astronomlar Samanyolu'ndaki bilinen en yaşlı yıldızın yaşını ölçtüler.

35
00:04:39,680 --> 00:04:48,806
13.2 milyar yıl önce, Evrendeki en erken yıldız oluşum devrinde doğan bir yıldız.

36
00:04:49,700 --> 00:04:58,338
Ayrıca Samanyolu'nda bulunan bir yıldızda Uranyum tespit edildi ve gökada yaşının bağımsız bir tahmini olarak kullanıldı.

37
00:05:06,527 --> 00:05:12,053
VLT Güneş Sistemimiz dışındaki bir gezegenin bugüne kadarki ilk görüntüsünü elde etti.

38
00:05:12,587 --> 00:05:20,364
Jupiter'inkinden beş kat daha fazla kütleye sahip gezegen başarısız bir yıldızın —bir kahverengi cücenin— etrafında

39
00:05:20,364 --> 00:05:26,484
Dünya ve Güneş arasındaki ortalama mesafenin 55 katı uzaklığında dolanmaktadır.

40
00:05:35,500 --> 00:05:41,027
2014'de, ALMA, Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi,

41
00:05:41,027 --> 00:05:45,368
oluşmakta olan bir güneş sistemine dair olağanüstü detayları açığa çıkardı.

42
00:05:50,151 --> 00:05:56,409
HL Tauri'nin görüntüleri milimetre-altı dalga boylarında bugüne kadarki elde edilen en keskin görüntülerdi.

43
00:05:59,033 --> 00:06:06,021
Görüntüler oluşan gezegenlerin bir ilkel-gezegen diskindeki toz ve gazı nasıl süpürdüğünü göstermektedir.

44
00:06:13,826 --> 00:06:18,446
ESO'nun en gurur verici anlarından biri de ESO personeli dahil, iki bağımsız araştırma takımının,

45
00:06:18,446 --> 00:06:23,412
gerçekten de devrimsel bir buluşa ulaştığı zaman geldi:

46
00:06:23,412 --> 00:06:30,111
kozmosun sadece genişlemesi değil ancak bunu artan bir hızla yapıyor olması.

47
00:06:30,561 --> 00:06:36,876
Bağımsız takımların buluşları, patlayan yıldızların veya süpernovaların

48
00:06:36,876 --> 00:06:42,714
La Silla ve Paranal'daki ESO teleskoplarından elde edilen ölçümlerin de dahil olduğu gözlemlere dayanıyor.

49
00:06:43,558 --> 00:06:49,340
Bu keşif 2011 yılında Nobel Fizik Ödülü'yle ödüllendirildi.

50
00:06:58,940 --> 00:07:00,271
Ve sonunda....

51
00:07:00,271 --> 00:07:11,200
ESO'nun en iyi teleskoplarından birkaçı gökadamızın kalbinde gizlenen canavarın çevresine dair bugüne kadarki en ayrıntılı görünümünü elde etmek için 20 yıllık bir çalışmada kullanıldı —

52
00:07:11,200 --> 00:07:14,112
süper kütleli bir kara delik.

53
00:07:19,486 --> 00:07:26,708
Astronomi daima ileri gidiyor ve ESO'nun en iyi on bilimsel keşfi de yerinde saymıyor.

54
00:07:27,556 --> 00:07:32,258
Astronomlar ESO'nun gözlemevlerinde Evren'i çalışmaya devam ettiği sürece,

55
00:07:32,258 --> 00:07:36,762
beklenmedik ve aydınlatıcı keşifler gelmeye devam edecek.

56
00:07:37,153 --> 00:07:45,709
Heyecan verici keşiflerin hangisinin beklediğini ve gelecekte bu listede yer bulacağını kim bilebilir ki!

57
00:07:52,610 --> 00:07:57,729
Transkripsiyon: ESO;  Çeviri: Görkem Koray Öz

