﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Kolosalny

2
00:00:05,000 --> 00:00:07,000
Ciężki

3
00:00:08,000 --> 00:00:10,000
Ultraprecyzyjny

4
00:00:10,000 --> 00:00:13,000
Bardzo zwrotny

5
00:00:13,000 --> 00:00:16,000
Superwytrzymały

6
00:00:17,000 --> 00:00:22,000
Każdy transport zaawansowanej i delikatnej anteny przy pomocy transportera ALMA

7
00:00:23,000 --> 00:00:25,000
jest ryzykowną operacją.

8
00:00:25,000 --> 00:00:29,000
Jest to wymagająca praca dla człowieka, jak i maszyny.

9
00:00:30,000 --> 00:00:34,000
Dwa ogromne transportery ALMA, nazwane Otto i Lore

10
00:00:35,000 --> 00:00:40,000
pełzną pośród niesamowitego krajobrazu Pustyni Atacama,

11
00:00:40,000 --> 00:00:46,000
przemieszczając czułe anteny o precyzji dorównującej szwajcarskim zegarkom.

12
00:00:47,000 --> 00:00:52,000
Możliwość przemieszczania anten jest kluczowym aspektem

13
00:00:52,000 --> 00:00:56,000
działania układu radioteleskopów ALMA.

14
00:00:58,000 --> 00:01:01,000
To jest ESOcast!

15
00:01:01,000 --> 00:01:05,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca

16
00:01:05,000 --> 00:01:08,000
w Europejskim Obserwatorium Południowym (ESO).

17
00:01:08,000 --> 00:01:14,000
Przekraczanie granic wiedzy wraz z naszym prowadzącym: dr J. a.k.a. dr Joe Liske.

18
00:01:16,000 --> 00:01:20,000
ALMA - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array -

19
00:01:20,000 --> 00:01:25,000
jest jednym z najpotężniejszych teleskopów do obserwacji chłodnego Wszechświata.

20
00:01:25,000 --> 00:01:29,000
Składa się z 66 wysoko precyzyjnych anten,

21
00:01:29,000 --> 00:01:32,000
które mogą być rozmieszczane do 16 kilometrów od siebie.

22
00:01:32,000 --> 00:01:35,000
Możliwość niezależnego przemieszczania

23
00:01:35,000 --> 00:01:38,000
każdej z tych anten

24
00:01:38,000 --> 00:01:41,000
jest jednym z powodów, dla którego ALMA

25
00:01:41,000 --> 00:01:44,000
jest tak potężnym urządzeniem naukowym.

26
00:01:44,000 --> 00:01:47,000
Przesuwanie anten wymaga jednak zaawansowanego

27
00:01:47,000 --> 00:01:50,000
pojazdu przygotowanego specjalnie do tego celu.

28
00:01:53,000 --> 00:01:57,000
Transporter ALMA jest inżynieryjnym cudem.

29
00:01:57,000 --> 00:02:02,000
Długi na 20 metrów, szeroki na 10 i wysoki na 6,

30
00:02:02,000 --> 00:02:05,000
ma 28 kół (14 par),

31
00:02:05,000 --> 00:02:09,000
które dzięki możliwości niezależnych obrotów w każdym kierunku

32
00:02:10,000 --> 00:02:14,000
zapewniają niesamowitą manewrowość.

33
00:02:14,000 --> 00:02:21,000
Ten gigant waży 130 ton i napędzany jest

34
00:02:21,000 --> 00:02:27,000
dwoma silnikami 700 KM dających maksymalną prędkość 20 km/h

35
00:02:27,000 --> 00:02:30,000
oraz 12 km/h, gdy transportowana jest antena.

36
00:02:34,000 --> 00:02:38,000
Kabina jest umieszczona nisko, celem zapewnienia dobrej widoczności dla kierowcy.

37
00:02:38,000 --> 00:02:42,000
Transporter może być kontrolowany zdalnie,

38
00:02:42,000 --> 00:02:47,000
dzięki czemu operator może kontrolować machinę z zewnątrz

39
00:02:47,000 --> 00:02:50,000
podczas trudnych manewrów.

40
00:02:53,000 --> 00:02:56,000
Jedynym celem transporterów ALMA jest przemieszczanie anten

41
00:02:56,000 --> 00:02:59,000
i rozmieszczanie ich z milimetrową dokładnością.

42
00:02:59,000 --> 00:03:03,000
Robi to wrażenie, zważywszy że każda z anten

43
00:03:03,000 --> 00:03:07,000
waży więcej niż 100 ton.

44
00:03:07,000 --> 00:03:10,000
Odległość podróży z anteną może się wahać od kilkuset metrów

45
00:03:10,000 --> 00:03:13,000
(gdy antenę wiezie się między sąsiednimi stanowiskami)

46
00:03:13,000 --> 00:03:16,000
aż do 28 kilometrów dzielących bazę

47
00:03:16,000 --> 00:03:20,000
i Płaskowyż Chajnantor (5000 m nad poziomem morza).

48
00:03:25,000 --> 00:03:28,000
Uruchamiane są potężne silniki Otta.

49
00:03:28,000 --> 00:03:31,000
Podczas każdego transportu anteny

50
00:03:31,000 --> 00:03:34,000
wymagana jest nieustanna uwaga zespołu transportowego.

51
00:03:34,000 --> 00:03:41,000
Podnoszenie ogromnego talerza ALMA nie jest operacją rutynową -

52
00:03:41,000 --> 00:03:46,000
najmniejszy błąd może zakończyć się tragicznym wypadkiem.

53
00:03:49,000 --> 00:03:54,000
U-kształtna rama transportera daje równomierny rozkład ładunku.

54
00:03:54,000 --> 00:03:59,000
Operatorzy ostrożnie ustawiają transporter w optymalnej pozycji

55
00:03:59,000 --> 00:04:02,000
i przygotowują antenę do podróży.

56
00:04:10,000 --> 00:04:16,000
Dwie pochyłe szyny prowadzą antenę podczas umieszczania na transporterze.

57
00:04:20,000 --> 00:04:24,000
Transporter ALMA utrzymuje antenę w stabilnym,

58
00:04:24,000 --> 00:04:27,000
ultramocnym uścisku.

59
00:04:40,000 --> 00:04:44,000
Antena jest przemieszczana do nowej lokalizacji z ogromną precyzją.

60
00:04:44,000 --> 00:04:49,000
Transport anteny z bazy głównej

61
00:04:49,000 --> 00:04:52,000
na Płaskowyż Chajnantor stanowi zupełnie odmienne wyzwanie.

62
00:04:52,000 --> 00:04:55,000
Wymaga on 28-kilometrowej wspinaczki po zboczu.

63
00:04:55,000 --> 00:05:00,000
Różnica wysokości wynosi ok. 2100 metrów.

64
00:05:05,000 --> 00:05:10,000
Długa jazda po krętej drodze jest wyzwaniem dla silnika, jak i kierowcy,

65
00:05:10,000 --> 00:05:14,000
więc wśród członków zespołu panuje napięcie.

66
00:05:14,000 --> 00:05:19,000
Transporter pełznie z prędkością maksymalną 12 km/h

67
00:05:19,000 --> 00:05:22,000
po specjalnie przygotowanej drodze.

68
00:05:22,000 --> 00:05:26,000
Wyposażony jest w unikalny system zawieszenia przystosowany

69
00:05:26,000 --> 00:05:29,000
do jazdy po nierównościach drogi,

70
00:05:29,000 --> 00:05:32,000
Dzięki czemu delikatny ładunek jest bezpieczny.

71
00:05:35,000 --> 00:05:40,000
Jazda na takiej wysokości nie jest przyjemnością.

72
00:05:40,000 --> 00:05:46,000
Rozrzedzone powietrze utrudnia oddychanie, konieczne są zbiorniki z tlenem.

73
00:05:46,000 --> 00:05:52,000
Moc silników pojazdu także spada dramatycznie.

74
00:05:52,000 --> 00:05:57,000
W końcu udaje się dotrzeć na płaskowyż. Antena zostaje

75
00:05:57,000 --> 00:06:00,000
bardzo precyzyjnie umieszczona na swoim stanowisku,

76
00:06:00,000 --> 00:06:05,000
by zwiększyć możliwości obserwacyjne ALMA.

77
00:06:09,000 --> 00:06:12,000
Na pierwszy rzut oka transportery

78
00:06:12,000 --> 00:06:15,000
wydają się ogromnymi potworami.

79
00:06:15,000 --> 00:06:17,000
Jednak najbardziej istotne jest to,

80
00:06:18,000 --> 00:06:21,000
że posiadają możliwość transportu delikatnych talerzy ALMA

81
00:06:21,000 --> 00:06:24,000
z tak niewiarygodną precyzją i ostrożnością, dzięki czemu

82
00:06:24,000 --> 00:06:27,000
są nieodzownym narzędziem obserwatorium ALMA.

83
00:06:27,000 --> 00:06:30,000
Co więcej, robią to w ciężkich warunkach środowiskowych

84
00:06:30,000 --> 00:06:33,000
i niezawodnie.

85
00:06:33,000 --> 00:06:37,000
Więc nie są to jedynie gigantyczne ciężarówki -

86
00:06:37,000 --> 00:06:41,000
w rzeczywistości stanowią ważną część teleskopu.

87
00:06:41,000 --> 00:06:44,000
I tym kończymy kolejnego ESOcasta, który prowadził dla was dr J.

88
00:06:44,000 --> 00:06:47,000
Nie zapomnijcie obejrzeć naszej kolejnej kosmicznej przygody.

89
00:06:49,000 --> 00:06:52,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

90
00:06:52,000 --> 00:06:54,000
ESO (Europejskie Obserwatorium Południowe) jest wiodącą

91
00:06:54,000 --> 00:06:56,000
naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych

92
00:06:56,000 --> 00:07:00,000
projektującą, budującą i użytkującą najbardziej zaawansowane na świecie teleskopy naziemne.

93
00:07:00,000 --> 00:07:02,000
The Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) jest międzynarodowym obiektem

94
00:07:02,000 --> 00:07:04,000
powstałym dzięki partnerstwu Europy, Ameryki Północnej i Azji wschodniej ze wsparciem Republiki Chile.

95
00:07:04,000 --> 00:07:10,000
Transkrypcja - ESO; Tłumaczenie - Przemysław Etz.

