﻿1
00:00:02,220 --> 00:00:04,240
Bu bir ESOcast!

2
00:00:04,240 --> 00:00:07,860
Avrupa Güney Gözlemevi ESO'nun 

3
00:00:07,860 --> 00:00:10,330
sahne arkasındaki son teknoloji bilimi ve yaşamı,

4
00:00:10,500 --> 00:00:17,810
evsahibimiz Dr j, nam-ı diğer Dr Joe Liske ile nihai sınırları keşfediyoruz.

5
00:00:20,000 --> 00:00:23,120
Merhaba, ESOcast'ın özel bölümüne hoşgeldiniz 

6
00:00:23,500 --> 00:00:27,830
Ekim 2012'deki ESO'nun 50. yıldönümüne yaklaşırken

7
00:00:27,830 --> 00:00:30,560
ESO'nun güney gökküresini keşfedişinin 50 yılını anlatan

8
00:00:30,560 --> 00:00:35,620
sekiz özel bölüm sunacağız.

9
00:00:39,660 --> 00:00:44,600
Büyük Yapıları İnşa Etmek

10
00:00:49,910 --> 00:00:52,820
Gökbilim büyük bir bilim dalıdır.

11
00:00:55,410 --> 00:00:57,170
Dışarıda kocaman bir Evren var

12
00:00:57,170 --> 00:01:01,610
ve evrenin keşfi için devasa aletlere ihtiyacımız var.

13
00:01:06,350 --> 00:01:10,830
Bu Palomar Dağı'ndaki 5-metrelik Hale aynalı teleskopu.

14
00:01:10,830 --> 00:01:15,740
Elli yıl önce, Avrupa Güney Gözlemevi kurulurken

15
00:01:15,740 --> 00:01:19,190
dünyadaki en büyük teleskoptu.

16
00:01:20,440 --> 00:01:26,000
ESO'nun Cerro Paranal'daki Çok Büyük Teleskopu şimdi bir son teknoloji harikası.

17
00:01:26,500 --> 00:01:29,310
Tarihteki en güçlü teleskop olarak

18
00:01:29,310 --> 00:01:33,690
İçindeki yaşadığımız Evrenin tüm görkemini gözler önüne seriyor.

19
00:01:36,330 --> 00:01:40,600
Fakat gökbilimciler hedeflerini daha da büyük aletler üzerine kuruyorlar.

20
00:01:40,600 --> 00:01:43,960
Ve ESO bu hayalleri gerçekleştiriyor.

21
00:01:58,310 --> 00:02:00,630
Atacama'da bulunan San Pedro.

22
00:02:02,000 --> 00:02:05,560
Olağanüstü manzaranın ve doğa harikalarının arasında kalan,

23
00:02:05,560 --> 00:02:10,080
bu ilginç kasaba yerli Atacameñolara ve

24
00:02:10,080 --> 00:02:12,630
maceraperest gezginlere evsahipliği yapmaktadır.

25
00:02:14,890 --> 00:02:18,690
Ve tabi ki ESO gökbilimci ve teknisyenlerine.

26
00:02:24,000 --> 00:02:28,070
San Pedro'dan çok uzak olmayan bir yerde, ESO'nun ilk rüya makinesi oluşmaya başlıyor.

27
00:02:28,070 --> 00:02:33,660
Adı ALMA – Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi.

28
00:02:34,740 --> 00:02:40,100
ALMA, Avrupa, Kuzey Amerika ve Doğu Asya ortaklığı projesidir.

29
00:02:40,100 --> 00:02:43,060
Dev bir yakınlaştırıcı mercek gibi çalışıyor.

30
00:02:43,060 --> 00:02:48,340
Birbirine yakın 66 anten bir geniş-açı görüşü sağlıyor.

31
00:02:48,340 --> 00:02:54,240
Aralarındaki uzaklık arttığında, gökyüzünde daha küçük bir alanın çok daha detaylı bir görüntüsünü elde edebiliyor.

32
00:02:56,370 --> 00:03:01,060
Milimetre-altı dalgaboylarında, ALMA evreni farklı dalgaboylarında görmektedir.

33
00:03:01,060 --> 00:03:02,720
Fakat neyi ortaya çıkaracak?

34
00:03:04,260 --> 00:03:09,740
Büyük Patlama'nın başlangıcında Evrendeki ilk gökadaların doğumunu.

35
00:03:12,480 --> 00:03:15,110
Moleküler gazın soğuk ve tozlu bulutlarını

36
00:03:15,110 --> 00:03:19,200
— yeni güneş ve gezegenlerin doğduğu yıldız doğumevlerini.

37
00:03:22,810 --> 00:03:25,370
Ve: evrenin kimyasını.

38
00:03:29,170 --> 00:03:34,160
ALMA organik moleküllerin izini arayacak — bunlar yaşamın yapıtaşlarıdır.

39
00:03:38,260 --> 00:03:42,070
ALMA antenlerinin inşası tüm hızıyla devam ediyor.

40
00:03:43,020 --> 00:03:46,420
Lore ve Otto adlı iki dev taşıyıcı,

41
00:03:46,420 --> 00:03:50,590
tamamlanan antenleri Chajnantor Platosu'na taşıyor.

42
00:03:56,790 --> 00:03:58,690
Deniz seviyesinin 5000 metre üzerinde,

43
00:03:58,690 --> 00:04:02,980
dizge, mikrodalga evrenin eşsiz bir görüntüsünü sağlıyor.

44
00:04:10,090 --> 00:04:11,950
ALMA neredeyse tamamlanmak üzereyken,

45
00:04:11,950 --> 00:04:16,060
ESO'nun bir sonraki rüya makinesi hala birkaç yıl uzakta.

46
00:04:16,060 --> 00:04:18,130
Şuradaki dağı görüyor musunuz?

47
00:04:18,130 --> 00:04:20,769
Orası Cerro Armazones.

48
00:04:22,900 --> 00:04:24,260
Paranal'a çok uzak değil,

49
00:04:24,260 --> 00:04:29,500
burası insanlık tarihindeki en büyük teleskopa ev sahipliği yapacak.

50
00:04:30,000 --> 00:04:34,680
Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu ile tanışın.

51
00:04:35,110 --> 00:04:37,820
Dünyanın gökyüzünü izleyen en büyük gözü.

52
00:04:42,600 --> 00:04:45,730
Yaklaşık kırk metre çapındaki gösterişli aynası

53
00:04:45,730 --> 00:04:51,260
E-ELT basitçe daha önce inşa edilmiş tüm teleskopları  gölgede bırakacak.

54
00:04:53,290 --> 00:04:56,620
Neredeyse sekiz yüz bilgisayar kontrollü ayna parçası

55
00:04:58,280 --> 00:05:02,510
Karmaşık optik yapı mümkün olan en keskin görüntüleri sağlamaktadır.

56
00:05:04,990 --> 00:05:08,150
Yaklaşık bir kilise kulesi kadar yüksek bir kubbe.

57
00:05:13,120 --> 00:05:17,530
E-ELT, bir en iyiye ulaşma çabasıdır.

58
00:05:20,670 --> 00:05:25,170
Yine de gerçek harika, tabi ki, dışardaki evrende bulunmaktadır.

59
00:05:30,720 --> 00:05:35,100
E-ELT diğer yıldızların etrafında dolanan gezegenleri ortaya çıkaracak.

60
00:05:38,760 --> 00:05:42,820
Tayfölçeri bio-işaretçilere bakarak,

61
00:05:42,820 --> 00:05:45,120
bu uzaylı dünyalara ait atmosferlerin kokusunu alacak.

62
00:05:48,910 --> 00:05:54,250
Daha da ötesinde, diğer gökadalarda bulunan tekil yıldızları araştıracak.

63
00:05:54,250 --> 00:05:59,080
Komşu şehirlerde bulunan kimselerle ilk kez görüşmeye benziyor.

64
00:06:00,000 --> 00:06:02,390
Kozmik bir zaman makinesi gibi çalışarak,

65
00:06:02,390 --> 00:06:06,130
dev teleskop bizi herşeyin başladığı

66
00:06:06,130 --> 00:06:08,400
milyarlarca yıl öncesine götürecek.

67
00:06:12,270 --> 00:06:15,770
Ve belki de

68
00:06:15,770 --> 00:06:20,160
— gökadaların hızla artan şekilde birbirlerinden uzaklaşmasını

69
00:06:20,160 --> 00:06:22,640
sağlayan gizemli bir gerçek.

70
00:06:34,550 --> 00:06:38,910
Gökbilim büyük bir bilim, ve büyük gizemlerin bilimidir.

71
00:06:38,910 --> 00:06:40,500
Dünya dışında yaşam var mı?

72
00:06:40,500 --> 00:06:42,760
Evrenin kökeni nedir?

73
00:06:43,890 --> 00:06:48,980
ESO'nun yeni canavar teleskopu bunları anlamak için araştırmalarımıza yardımcı olacak.

74
00:06:48,980 --> 00:06:53,000
Henüz orada değiliz, fakat bu uzun sürmeyecek.

75
00:06:53,000 --> 00:06:54,310
Peki sonrası?

76
00:06:54,310 --> 00:06:55,910
Aslında kimse bilmiyor.

77
00:06:55,910 --> 00:06:58,970
Fakat ESO maceraya hazır.

78
00:07:31,160 --> 00:07:34,970
Ben Dr J, ESOcast'ın bu özel bölümünü bitirirken.

79
00:07:34,970 --> 00:07:38,300
Başka bir kozmik macerada tekrar görüşmek üzere.

80
00:07:40,730 --> 00:07:42,000
ESOcast, ESO tarafından hazırlanmaktadır,

81
00:07:42,000 --> 00:07:44,000
Avrupa Güney Gözlemevi

82
00:07:44,910 --> 00:07:46,000
ESO, Avrupa Güney Gözlemevi

83
00:07:46,000 --> 00:07:48,000
gökbilimde en önde gelen hükümetler-arası bilim ve teknoloji organizasyonudur.

84
00:07:48,000 --> 00:07:50,000
Hem yer ve hem uzay-konuşlu gözlemevleri arasında ESO dünyadaki en üretken gözlemevidir.

85
00:07:53,480 --> 00:07:58,490
Uyarlama ESO; çeviri Arif Solmaz

