1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Đây là chương trình ESOcast!

2
00:00:04,260 --> 00:00:07,890
Với nền khoa học tiên tiến và những chuyện hậu trường tại ESO,

3
00:00:07,890 --> 00:00:10,310
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu,

4
00:00:10,500 --> 00:00:17,980
cùng khám phá ranh giới tận cùng của Vũ Trụ với Tiến sĩ J., hay Tiến sĩ Joe Liske.

5
00:00:20,000 --> 00:00:23,500
Xin chào và hoan nghên đến với tập đặc biệt thứ bảy của ESOcast.

6
00:00:23,500 --> 00:00:27,850
Hoà mình cùng chương trình kỷ niệm 50 năm thành lập ESO vào tháng 10 năm 2012,

7
00:00:27,850 --> 00:00:30,630
chúng tôi sẽ giới thiệu 8 nét đại diện đặc trưng

8
00:00:30,630 --> 00:00:35,560
của ESO trong 50 năm khám phá bầu trời phía nam.

9
00:00:39,080 --> 00:00:43,000
Truy tìm Sự sống

10
00:00:45,500 --> 00:00:48,470
Đã bao giờ bạn tự hỏi về sự sống ở đâu đó  trong Vũ Trụ?

11
00:00:48,470 --> 00:00:51,600
Những hành tinh có sự sống quay quanh những vì sao xa xôi?

12
00:00:51,600 --> 00:00:54,500
Các nhà thiên văn học cũng nghĩ vậy - qua hàng thế kỷ.

13
00:00:54,500 --> 00:00:58,950
Thực tế, có rất nhiều thiên hà, và mỗi thiên hà chứa rất nhiều ngôi sao,

14
00:00:58,950 --> 00:01:01,420
Làm sao Trái Đất là hành tinh duy nhất có sự sống được?

15
00:01:02,500 --> 00:01:07,110
Vào năm 1995, nhà thiên văn học người Thụy Sĩ Michel Mayor và Didier Queloz

16
00:01:07,110 --> 00:01:11,660
là những người đầu tiên phát hiện một ngoại hành tinh quay quanh một ngôi sao bình thường.

17
00:01:12,000 --> 00:01:16,490
Kể từ đó, nhiều thợ săn hành tinh đã tìm thấy hàng trăm thế giới xa xôi ở ngoài không gian.

18
00:01:16,490 --> 00:01:21,780
Lớn và nhỏ, nóng và lạnh, và với nhiều quỹ đạo khác nhau.

19
00:01:22,600 --> 00:01:26,800
Hiện tại, chúng ta đang truy tìm chị em sinh đôi của Trái Đất.

20
00:01:27,020 --> 00:01:29,840
Và trong tương lai: tìm thấy một hành tinh có sự sống

21
00:01:29,840 --> 00:01:32,980
mục tiêu đầy thử thách của các nhà sinh học Vũ Trụ.

22
00:01:39,580 --> 00:01:43,060
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu đóng một vai trò quan trọng

23
00:01:43,070 --> 00:01:45,310
trong việc tìm kiếm ngoại hành tinh.

24
00:01:46,290 --> 00:01:50,560
Nhóm của Michel Mayor đã phát hiện hàng trăm hành tinh tại Cerro La Silla,

25
00:01:50,560 --> 00:01:53,880
Cơ sở đầu tiên của ESO.

26
00:01:54,720 --> 00:01:56,880
Đây là quang phổ kế CORALIE,

27
00:01:56,880 --> 00:02:00,120
gắn trên Kính thiên văn Leonhard Euler của Thụy Sĩ.

28
00:02:01,820 --> 00:02:07,740
Nó đo những dao động nhỏ của ngôi sao, gây ra bởi lực hấp dẫn của hành tinh quay quanh chúng.

29
00:02:07,820 --> 00:02:14,920
Kính thiên văn 3,6 m nổi tiếng của ESO cũng đang săn lùng ngoại hành tinh.

30
00:02:16,200 --> 00:02:19,320
Quang phổ kế HARPS là thiết bị có độ chính xác cao nhất trên thế giới.

31
00:02:19,320 --> 00:02:23,680
Cho đến nay, HARPS đã phát hiện hơn 150 hành tinh.

32
00:02:28,600 --> 00:02:30,360
Chiến công vang dội nhất của HARPS:

33
00:02:30,360 --> 00:02:36,960
một hệ sao chứa ít nhất là 5 và có thể lên đến 7 ngoại hành tinh.

34
00:02:48,200 --> 00:02:50,960
Nhưng có nhiều cách khác để truy tìm ngoại hành tinh.

35
00:02:58,940 --> 00:03:05,340
Vào năm 2006, kính thiên văn Đan Mạch 1,5 m đã giúp khám phá một hành tinh xa xôi

36
00:03:05,340 --> 00:03:08,340
nó chỉ lớn hơn Trái Đất năm lần.

37
00:03:12,120 --> 00:03:13,160
Bằng cách nào ư?

38
00:03:13,300 --> 00:03:16,200
Sử dụng phương pháp khuếch đại hấp dẫn.

39
00:03:16,900 --> 00:03:22,140
Hành tinh và ngôi sao mẹ của nó đi ngang qua một ngôi sao sáng hơn ở phía sau,

40
00:03:22,140 --> 00:03:24,320
phóng đại hình ảnh của nó.

41
00:03:26,140 --> 00:03:31,660
Và trong một vài trường hợp, bạn thậm chí có thể chụp được ngoại hành tinh bằng máy ảnh.

42
00:03:34,720 --> 00:03:41,240
Vào năm 2004, NACO, máy ảnh quang học thích ứng gắn trên Kính thiên văn Rất Lớn,

43
00:03:41,240 --> 00:03:45,220
đã chụp được hình ảnh đầu tiên của một ngoại hành tinh.

44
00:03:45,220 --> 00:03:51,020
Dấu chấm màu đỏ trong bức ảnh này là một hành tinh khổng lồ quay quanh một sao lùn nâu.

45
00:03:54,880 --> 00:03:59,650
Vào năm 2010, NACO đã tiến thêm một bước xa hơn.

46
00:04:01,440 --> 00:04:05,330
Ngôi sao này cách Trái Đất 130 năm ánh sáng.

47
00:04:05,330 --> 00:04:12,080
Nó trẻ hơn và sáng hơn Mặt Trời và có bốn hành tinh quay quanh với quỹ đạo rộng.

48
00:04:13,900 --> 00:04:18,970
Tầm nhìn rộng như mắt đại bàng của NACO cho phép đo đạc ánh sáng của hành tinh c

49
00:04:18,970 --> 00:04:23,480
-- một khối khí khổng lồ lớn gấp mười lần Sao Mộc.

50
00:04:24,860 --> 00:04:27,440
Dẫu ánh sáng của ngôi sao mẹ có chói loá đến đâu,

51
00:04:27,450 --> 00:04:31,450
ánh sáng yếu ớt của hành tinh vẫn có thể được kéo dài thành một dãy quang phổ,

52
00:04:31,450 --> 00:04:34,380
tiết lộ chi tiết về bầu khí quyển.

53
00:04:36,140 --> 00:04:42,740
Ngày nay, nhiều ngoại hành tinh được phát hiện khi chúng quá cảnh ngang qua ngôi sao chủ.

54
00:04:42,740 --> 00:04:46,020
Nếu chúng ta tình cờ thấy quỹ đạo của hành tinh,

55
00:04:46,020 --> 00:04:49,390
theo chu kỳ hành tinh sẽ quá cảnh qua phía trước ngôi sao.

56
00:04:49,390 --> 00:04:53,870
Do đó, ánh sáng nhỏ bé của hành tinh chìm vào ánh sáng chói loá của ngôi sao

57
00:04:53,870 --> 00:04:57,300
che khuất sự hiện diện của một hành tinh quay quanh nó.

58
00:04:59,720 --> 00:05:04,320
Kính thiên văn TRAPPIST tại La Silla sẽ giúp tìm kiếm những đường đi khó nắm bắt này.

59
00:05:05,240 --> 00:05:06,560
Trong khi đó,

60
00:05:06,570 --> 00:05:13,120
Kính thiên văn Rất Lớn đã nghiên cứu một hành tinh quá cảnh một cách chi tiết.

61
00:05:13,910 --> 00:05:21,820
Đây là GJ1214b, một siêu Trái Đất lớn gấp 2,6 lần hành tinh của chúng ta.

62
00:05:24,010 --> 00:05:30,040
Trong quá trình quá cảnh, bầu khí quyển của hành tinh hấp thụ một phần ánh sáng từ ngôi sao chủ.

63
00:05:34,200 --> 00:05:39,740
Quang phổ kế FORS nhạy bén của ESO tiết lộ rằng GJ1214b

64
00:05:39,740 --> 00:05:44,000
có khả năng là một thế giới nóng và đầy hơi ẩm như một lò xông hơi.

65
00:05:46,920 --> 00:05:51,060
Những khối cầu khí khổng lồ và những thế giới nóng như lò hơi ấy lại không thích hợp cho sự sống.

66
00:05:51,060 --> 00:05:54,060
Nhưng cuộc săn lùng vẫn chưa kết thúc.

67
00:05:54,780 --> 00:05:59,420
Sắp tới, thiết bị mới có tên SPHERE sẽ được lắp đặt tại VLT.

68
00:05:59,560 --> 00:06:05,640
SPHERE có khả năng phát hiện nhiều hành tinh mờ nhạt chìm trong ánh sáng chói loá của ngôi sao chủ.

69
00:06:06,200 --> 00:06:12,140
Vào năm 2016, quang phổ kế ESPRESSO sẽ đến VLT

70
00:06:12,140 --> 00:06:16,120
và có độ chính xác vượt xa cả thiết bị HARPS hiện tại.

71
00:06:17,620 --> 00:06:21,480
Và Kính thiên văn Cực Lớn của ESO, khi hoàn thành,

72
00:06:21,840 --> 00:06:26,160
cũng có thể tìm thấy bằng chứng về sinh quyển ngoài Trái Đất.

73
00:06:33,320 --> 00:06:36,240
Trên Trái Đất, sự sống rất phong phú.

74
00:06:37,760 --> 00:06:40,920
Vùng đất Bắc Chile là nhà của thần ưng Andes,

75
00:06:40,920 --> 00:06:43,880
lạc đà vicuñas, chuột vizcachas

76
00:06:43,880 --> 00:06:45,880
và nhiều giống xương rồng khổng lồ.

77
00:06:48,580 --> 00:06:53,500
Ngay cả nắm đất khô cằn của sa mạc Atacama chứa đến vô số vi sinh vật.

78
00:06:57,500 --> 00:07:01,840
Chúng ta đã phát hiện nhiều khối vật liệu của sự sống trong không gian liên sao.

79
00:07:03,000 --> 00:07:05,800
Chúng ta đã biết được về sự đa dạng của hành tinh.

80
00:07:09,940 --> 00:07:15,020
Hàng tỷ năm về trước, sao chổi đã mang nước và các phân tử hữu cơ đến Trái Đất.

81
00:07:17,280 --> 00:07:21,000
Đó có phải là điều chúng ta mong đợi sẽ xảy đến tại một nơi nào đó trong Vũ Trụ?

82
00:07:26,500 --> 00:07:28,400
Hay chúng ta chỉ là những con người đơn độc?

83
00:07:29,920 --> 00:07:31,960
Đó là câu hỏi hóc búa nhất từ ​​trước đến nay.

84
00:07:33,480 --> 00:07:36,540
Và câu trả lời là gần như trong tầm tay.

85
00:07:46,000 --> 00:07:49,990
Tôi là Tiến sĩ J., đồng hành cùng chương trình ESOcast.

86
00:07:49,990 --> 00:07:53,260
Lần sau hãy cùng tôi tham gia một cuộc phiêu lưu khác vào Vũ trụ.

87
00:07:55,730 --> 00:07:57,500
ESOcast được sản xuất bởi ESO,

88
00:07:57,500 --> 00:07:59,300
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.

89
00:07:59,300 --> 00:08:01,500
ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu,

90
00:08:01,500 --> 00:08:03,000
là tổ chức khoa học và công nghệ liên chính phủ ưu việt trong thiên văn học,

91
00:08:03,000 --> 00:08:05,000
Trong số đài quan sát trên mặt đất và trong không gian, ESO là đài thiên văn tiên tiến nhất thế giới.

92
00:08:08,350 --> 00:08:13,240
Transcription by ESO; translation by —
 Thanh Sang Mai.