﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Bu bir ESOcast yayinidir.

2
00:00:04,260 --> 00:00:07,890
En son teknoloji ürünü bilim ve ESO'nun perde arkasındaki hayatı.

3
00:00:07,890 --> 00:00:10,310
Avrupa Güney Gözlemevi.

4
00:00:10,500 --> 00:00:17,980
Evrenin sınırlarını, Dr. Joe Liske'nin ev sahipliğinde keşfe çıkıyoruz.

5
00:00:20,000 --> 00:00:23,500
Merhaba, ESOcast'in bu özel bölümüne hoşgeldiniz.

6
00:00:23,500 --> 00:00:27,850
Ekim 2012 de ESO'nun 50.yıldönümüne yaklaşırken...

7
00:00:27,850 --> 00:00:30,630
...ESO'nun ilk 50 yıllık Güney gökyüzü keşfini resmeden..

8
00:00:30,630 --> 00:00:35,560
...sekiz özel bölümünü sunacağız.

9
00:00:39,080 --> 00:00:43,000
Yaşamı Bulmak  

10
00:00:45,500 --> 00:00:48,470
Èvren`de yaşamı hiç merak ettiniz mi?  

11
00:00:48,470 --> 00:00:51,600
Uzak yıldızların etrafında dolanan yaşanılabilir gezegenler ?    

12
00:00:51,600 --> 00:00:54,500
Gökbilimciler merak ediyorlar hem de asirlardir.

13
00:00:54,500 --> 00:00:58,950
Çok sayıda galaksiler ve herbirinde çok sayıda yıldızlara rağmen...  

14
00:00:58,950 --> 00:01:01,140
Dünya nasıl eşsiz olabilir ?  

15
00:01:02,500 --> 00:01:07,110
1995 yılında, İsveçli gökbilimciler, Michel Mayor ve Didier Queloz...    

16
00:01:07,110 --> 00:01:11,660
normal bir yıldızın etrafında gezinen, güneş sistemimiz dışı bir gezegen keşfettiler.  

17
00:01:12,000 --> 00:01:16,490
O zamandan bu yana, gezegen avcıları yüzlerce yabancı dünyalar buldular.    

18
00:01:16,490 --> 00:01:21,780
Büyük-küçük, sıcak-soğuk ve çok çeşitli yörüngelerde dolanan dunyalar.  

19
00:01:22,600 --> 00:01:26,800
Ve şimdi, dünyanın ikiz kardeşini keşfetmenin eşiğindeyiz.    

20
00:01:27,290 --> 00:01:33,290
Ve gelecekte: içinde yaşam bulunan bir gezegen -gökbiyologlarının kutsal kasesi.  

21
00:01:39,590 --> 00:01:43,070
Avrupa Güney Gözelemevi, ESO, güneş sistemi dışı gezegenlerin arayışında...  

22
00:01:43,070 --> 00:01:45,310
...önemli bir rol oynuyor.    

23
00:01:46,290 --> 00:01:50,560
Michel Mayor`un takımı Cerro La Silla sayesinde bunlardan yüzlercesini buldular.  

24
00:01:50,560 --> 00:01:53,880
ESO`nun Şili`deki ilk gözağrısı.  

25
00:01:54,890 --> 00:01:56,880
Burası CORALIE`nin tayfölçeridir.  

26
00:01:56,880 --> 00:02:00,120
İsveç Leonhard Euler Teleskobunun üzerine oturtulmuştur.  

27
00:02:02,030 --> 00:02:07,940
Dönen gezegenlerin yer çekiminin etkisiyle oluşan yıldızlardaki küçük yalpalanmaları ölçer.    

28
00:02:07,940 --> 00:02:14,910
ESO`nun pek saygıdeğer 3.6 metrelik teleskobu da güneş sistemi dışı gezegenlerin peşinde.    

29
00:02:16,200 --> 00:02:19,320
HARPS dünyadaki en kesin tayfölçeridir.  

30
00:02:19,320 --> 00:02:23,680
Şimdiye kadar, 150 den fazla gezegen keşfetti.  

31
00:02:28,750 --> 00:02:30,360
En büyük zaferi ise;    

32
00:02:30,360 --> 00:02:36,950
en az 5 ve belki de 7 kadar sayıda yabancı dünya içeren zengin bir sistemdir.    

33
00:02:48,330 --> 00:02:50,960
Fakat dünya benzeri gezegenleri bulmanın başka yolları da vardır.

34
00:02:59,130 --> 00:03:05,350
2006 yılında, 1.5 metrelik Danimarka teleskobu, dünyadan tam olarak 5 kat daha ağır...    

35
00:03:05,350 --> 00:03:08,350
...uzak bir gezegen kesfetmeye yardim etti.

36
00:03:12,500 --> 00:03:16,200
Bu işin püf noktası ise `Kütlecekimsel Mercekleme` dir.  

37
00:03:17,040 --> 00:03:22,150
Gezegen ve ev sahibi yıldız arkaplanlarındaki parlak bir bir yıldızın önünden geçerken...    

38
00:03:22,150 --> 00:03:24,320
...görüntüsü büyüyor.  

39
00:03:26,420 --> 00:03:31,660
Ve bazı durumlarda, bu gezegenleri kameranızda yakalayabilirsiniz bile.  

40
00:03:34,960 --> 00:03:41,240
2004 yılında, NACO, `Çok Büyük Teleskop` üzerindeki uyarlamalı optik (Adaptive Optics) kamerası,  

41
00:03:41,240 --> 00:03:45,220
güneş sistemimiz dışı ilk gezegenin o zamana kadar ki ilk görüntüsünü aldı.  

42
00:03:45,220 --> 00:03:51,020
Bu görüntüdeki kırmızı nokta bir kahverengi-cüce yıldızın etrafında dolanan kocaman bir gezegendir.    

43
00:03:54,880 --> 00:03:59,650
2010 yılında, NACO bir adım daha ileri gitti.  

44
00:04:01,440 --> 00:04:05,330
Bu yıldız dünyadan 130 ışık yılı uzaklıktadır.  

45
00:04:05,330 --> 00:04:12,080
Güneşten daha genç ve daha parlak olan bu yıldızın geniş yörüngesinde 4 gezegen dolanır.  

46
00:04:13,900 --> 00:04:18,970
NACO`nun şahin gözlü görüşü gezegen c`nin ışığını ölçmeyi sağladı:  

47
00:04:18,970 --> 00:04:23,490
- Jüpiter`den 10 kat daha ağır, kocaman bir gaz kütlesi.  

48
00:04:25,070 --> 00:04:27,450
Ev sahibi yıldızın parlamasına rağmen,  

49
00:04:27,450 --> 00:04:31,450
gezegenin zayıf ışığı, atmosferiyle ilgili detayları ortaya çıkaran...  

50
00:04:31,450 --> 00:04:34,380
...bir tayfa dökülebilir.  

51
00:04:36,270 --> 00:04:42,740
Bugün, çok sayıda güneş sistemi dışı gezegen ev sahibi yıldızları boyunca geçerlerken keşfedildi...    

52
00:04:42,740 --> 00:04:46,020
Gezegenin yörüngesinin kenarını görmeyi gerçekleştirebilirsek,  

53
00:04:46,020 --> 00:04:49,390
yıldızın her bir turunda önünden geçebilecek.  

54
00:04:49,390 --> 00:04:53,870
Bu yüzden, bir yıldızın ışığındaki küçücük ve düzenli parlak azalmalar...  

55
00:04:53,870 --> 00:04:57,310
etrafında dolanan bir gezegenin varlığını ele verir.  

56
00:05:00,010 --> 00:05:04,600
La Silla`daki TRAPPİST teleskobu bu anlaşılması zor geçişlerin aranmasında yardımcı olacak.  

57
00:05:05,250 --> 00:05:06,570
Ayni zamanda,

58
00:05:06,570 --> 00:05:13,120
Çok Büyük Teleskop bir gezegenin geçişini çok hassas bir şekilde çalıştı.    

59
00:05:13,910 --> 00:05:21,820
GJ1214B ile tanışın, evimiz dünyadan 2.6 kat daha büyük bir süper dünya.    

60
00:05:24,010 --> 00:05:30,040
Geçişler esnasında, gezegenin atmosferi kısmen ev sahibi yıldızın ışığını emer.    

61
00:05:34,200 --> 00:05:39,740
ESO`nun hassas FORS tayf ölçeri GJ1214`nin sıcak ve buharlı bir...    

62
00:05:39,740 --> 00:05:44,000
...sauna dünya olabileceğini açığa çıkardı.  

63
00:05:46,920 --> 00:05:51,060
Gaz devleri ve sauna dünyaları yaşama elverişsiz yerlerdir.  

64
00:05:51,060 --> 00:05:54,060
Fakat, av henuz bitmedi.

65
00:05:55,010 --> 00:05:59,420
Yakında, yeni SPHERE teleskobu `Çok Büyük Teleskop`, VLT`ye yüklenecek.    

66
00:05:59,420 --> 00:06:05,490
SPHERE, ev sahibi yıldızlarının ışığındaki sönük gezegenlerin yerini saptayacak.  

67
00:06:06,200 --> 00:06:12,140
2016 yılında, ESPRESSO tayfölçeri VLT`ye kavuşacak...  

68
00:06:12,140 --> 00:06:16,110
...ve büyük oranda şu anki HARPS teleskobunu gölgede bırakacak.    

69
00:06:18,000 --> 00:06:21,850
Ve ESO`nun `Aşırı Büyük Teleskobu` tamamlandığında,  

70
00:06:21,850 --> 00:06:26,170
üzerinde yaşam olan yabancı küreler için kanıt arayacak.    

71
00:06:33,480 --> 00:06:36,390
Yeryüzünde yaşamdan bol ne var!  

72
00:06:37,960 --> 00:06:46,640
Kuzey Şili akbabaları, küçük develeri, yaban tavşanlarını ve kocaman kaktüsleri paylaşıma sunar.  

73
00:06:48,910 --> 00:06:53,830
Atacama çölünün kurak toprakları bile dayanıklı mikro organizmalar ile dolup taşar.  

74
00:06:57,970 --> 00:07:02,300
Yıldızlararası ortamda yaşamın temel yapıtaşlarını bulmuştuk.  

75
00:07:03,000 --> 00:07:05,790
Gezegenlerin ne kadar bol olduğunu öğrendik.  

76
00:07:10,110 --> 00:07:15,190
Milyarlarca yıl önce, kuyruklu yıldızlar yeryüzüne suyu ve organik molekülleri getirmişlerdi.    

77
00:07:17,540 --> 00:07:21,250
Aynı şeyin başka yerler içinde gerçekleşmesi beklenemez mi ?  

78
00:07:26,500 --> 00:07:28,400
Ya da yalnız mıyız ?  

79
00:07:30,040 --> 00:07:32,080
Şimdiye kadar ki en büyük soru !  

80
00:07:33,480 --> 00:07:36,530
Ve cevaba neredeyse ulaşılmak üzere.  

81
00:07:46,000 --> 00:07:49,990
Ben Dr J., ESOcast`in bu ozel yayınını burada bitiriyorum.

82
00:07:49,990 --> 00:07:53,260
Bir dahaki sefere yine başka bir kozmik macera için bize katılın.

83
00:07:55,730 --> 00:07:57,500
ESOcast ESO, Avrupa Güney Gözlemevi tarafından yayınlanmaktadır.

84
00:07:57,500 --> 00:07:59,300
Avrupa Guney Gozlemevi.

85
00:07:59,300 --> 00:08:01,500
ESO, Avrupa Güney Gözlemevi...

86
00:08:01,500 --> 00:08:03,000
astronomi alanındaki seçkin hükümetlerarası bilim ve teknoloji organizasyonu olarak...

87
00:08:03,000 --> 00:08:05,000
Hem yer tabanli hem de uzay bazli gozlemlerde, ESO dunyanin en verimli gozlemevidir.

88
00:08:08,350 --> 00:08:13,240
Transkripsiyon: ESO; Çeviri: Fahri Öztürk (JBCA, Manchester / ESON Türkiye Ekibi)

