﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Παρακολουθείτε το ESOcast!

2
00:00:04,000 --> 00:00:08,000
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO,

3
00:00:08,000 --> 00:00:10,000
το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

4
00:00:11,000 --> 00:00:18,000
εξερευνούμε τα όρια του Σύμπαντος με τον Δρ. Τζο Λίσκε ή αλλιώς Δρ. Τζέι.

5
00:00:20,000 --> 00:00:23,000
Γεια σας και καλωσήλθατε σ’ αυτό το επετειακό επεισόδιο του ESOCast.

6
00:00:24,000 --> 00:00:27,500
Καθ' οδόν προς την 50η επέτειο της ίδρυσης του ESO, τον Οκτώβριο του 2012

7
00:00:27,500 --> 00:00:30,000
θα ασχοληθούμε με οχτώ ξεχωριστά θέματα

8
00:00:30,000 --> 00:00:35,000
που χαρακτήρισαν τα πρώτα 50 χρόνια εξερεύνησης του νότιου ουρανού από το ESO.

9
00:00:40,000 --> 00:00:44,000
Αλλάζοντας απόψεις

10
00:00:51,000 --> 00:00:52,300
Ωραία μουσική, έτσι δεν είναι;

11
00:00:53,440 --> 00:00:55,800
Αλλά ας υποθέσουμε ότι είχατε προβλήματα ακοής.

12
00:00:55,800 --> 00:00:59,330
Αν δεν μπορούσατε να ακούσετε τις χαμηλές συχνότητες;

13
00:01:00,660 --> 00:01:02,460
Ή τις υψηλές;

14
00:01:04,260 --> 00:01:06,950
Οι αστρονόμοι αντιμετώπιζαν τέτοιες καταστάσεις.

15
00:01:07,650 --> 00:01:12,960
Το ανθρώπινο μάτι είναι ευαίσθητο μόνο σε ένα μικρό τμήμα της συνολικής ακτινοβολίας του Σύμπαντος.

16
00:01:12,960 --> 00:01:16,980
Δεν μπορούμε να δούμε φώς με μήκος κύματος μικρότερο του ιώδους,

17
00:01:16,980 --> 00:01:19,040
ή μεγαλύτερο του ερυθρού.

18
00:01:19,770 --> 00:01:22,890
Απλά δεν αντιλαμβανόμαστε ολόκληρη την κοσμική συμφωνία

19
00:01:25,000 --> 00:01:30,500
Η υπέρυθρη ή θερμική ακτινοβολία ανακαλύφθηκε από τον William Herschel το 1800

20
00:01:34,080 --> 00:01:37,130
Σε ένα σκοτεινό δωμάτιο δεν μπορείτε να με δείτε.

21
00:01:38,000 --> 00:01:42,580
Αλλά φορώντας υπέρυθρα γυαλιά, μπορείτε να "δείτε" την θερμότητα του σώματος μου.

22
00:01:45,690 --> 00:01:51,790
Ομοίως, υπέρυθρα τηλεσκόπια αποκαλύπτουν κοσμικά αντικείμενα πάρα πολύ ψυχρά για να εκπέμπουν ορατό φως,

23
00:01:51,790 --> 00:01:56,380
όπως τα σκοτεινά νέφη αερίου και σκόνης, όπου γεννιούνται αστέρια και πλανήτες.

24
00:02:05,500 --> 00:02:06,570
Για δεκαετίες

25
00:02:06,570 --> 00:02:09,250
οι αστρονόμοι του ESO επιθυμούσαν να εξερευνήσουν το Σύμπαν

26
00:02:09,250 --> 00:02:11,170
σε υπέρυθρα μήκη κύματος.

27
00:02:11,910 --> 00:02:14,850
Αλλά οι πρώτοι ανιχνευτές ήταν μικροί και αναποτελεσματικοί

28
00:02:15,490 --> 00:02:18,610
Μας έδωσαν μια θολή άποψη του υπέρυθρου ουρανού.

29
00:02:20,890 --> 00:02:24,530
Οι σύγχρονες κάμερες είναι τεράστιες και πανίσχυρες.

30
00:02:24,530 --> 00:02:29,410
Ψύχονται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για να αυξηθεί η ευαισθησία τους.

31
00:02:31,000 --> 00:02:35,820
Και το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο του ESO έχει σχεδιαστεί για την καλύτερη χρήση τους.

32
00:02:40,710 --> 00:02:47,580
Στην πραγματικότητα, κάποια τεχνολογικά κόλπα, όπως η συμβολομετρία, λειτουργούν μόνο στο υπέρυθρο

33
00:02:49,950 --> 00:02:54,190
Διευρύναμε την άποψή μας για να αποκαλύψουμε το Σύμπαν σε ένα νέο φως.

34
00:02:57,860 --> 00:03:03,820
Αυτή η σκοτεινή κηλίδα είναι ένα νέφος κοσμικής σκόνης. Κρύβει τα άστρα που βρίσκονται στο υπόβαθρο.

35
00:03:03,820 --> 00:03:08,530
Αλλά στο υπέρυθρο μπορούμε να παρατηρήσουμε μέσα από την σκόνη.

36
00:03:10,560 --> 00:03:14,040
Και εδώ είναι το νεφέλωμα του Ωρίωνα, ένα αστρικό φυτώριο.

37
00:03:14,040 --> 00:03:18,470
Τα περισσότερα από τα νεογέννητα άστρα είναι κρυμμένα από τα σύννεφα σκόνης.

38
00:03:18,470 --> 00:03:24,720
Και πάλι το υπέρυθρο επεμβαίνει και αποκαλύπτει αστέρια που γεννιούνται!

39
00:03:35,920 --> 00:03:39,730
Στο τέλος της ζωής τους τα άστρα αποβάλλουν φυσαλίδες αερίων.

40
00:03:39,730 --> 00:03:43,450
Κοσμικά στολίδια στα οπτικά μήκη κύματος

41
00:03:43,450 --> 00:03:47,630
- αλλά η υπέρυθρη εικόνα δείχνει πολύ περισσότερη λεπτομέρεια.

42
00:03:49,980 --> 00:03:52,320
Μην ξεχνάτε τα άστρα και τα νέφη αερίων

43
00:03:52,320 --> 00:03:57,310
που αιχμαλωτίστηκαν από την γιγάντια μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας.

44
00:03:57,310 --> 00:04:00,990
Χωρίς υπέρυθρες κάμερες δεν θα τα βλέπαμε ποτέ.

45
00:04:03,170 --> 00:04:04,320
Σε άλλους γαλαξίες,

46
00:04:04,320 --> 00:04:09,460
υπέρυθρες μελέτες αποκάλυψαν την πραγματική κατανομή άστρων σαν τον Ήλιο μας.

47
00:04:12,410 --> 00:04:16,089
Οι πιο μακρινοί γαλαξίες μπορούν να μελετηθούν μόνο στο υπέρυθρο.

48
00:04:16,089 --> 00:04:19,000
Το φως τους έχει μετατοπιστεί προς αυτά τα μεγάλα μήκη κύματος

49
00:04:19,269 --> 00:04:21,500
λόγω της διαστολής του Σύμπαντος.

50
00:04:23,890 --> 00:04:28,230
Κοντά στο Παρανάλ βρίσκεται μια μικρή βουνοκορφή με ένα απομονωμένο κτίριο

51
00:04:28,910 --> 00:04:32,500
Στο κτίριο βρίσκεται το τηλεσκόπιο των 4,1 μέτρων VISTA.

52
00:04:32,970 --> 00:04:36,520
Κατασκευάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, το δέκατο μέλος του ESO.

53
00:04:44,100 --> 00:04:47,230
Προς το παρόν, το VISTA παρατηρεί μόνο στο υπέρυθρο.

54
00:04:47,230 --> 00:04:51,990
Χρησιμοποιεί μια γιγάντια κάμερα, με βάρος όσο ένα φορτηγό.

55
00:04:52,460 --> 00:04:58,540
Και όντως, το Vista προσφέρει πρωτοφανή άποψη του υπέρυθρου Σύμπαντος.

56
00:04:59,880 --> 00:05:03,700
Το ESO κάνει οπτική αστρονομία από την γέννηση του, πενήντα χρόνια πριν.

57
00:05:06,840 --> 00:05:09,850
Και υπέρυθρη αστρονομία εδώ και τριάντα χρόνια.

58
00:05:15,200 --> 00:05:18,040
Αλλά υπάρχουν και άλλοι παρατηρητές της κοσμικής συμφωνίας.

59
00:05:20,000 --> 00:05:24,200
Πέντε χιλιάδες μέτρα πάνω από την θάλασσα, ψηλά στις χιλιανές Άνδεις,

60
00:05:24,200 --> 00:05:26,400
βρίσκεται το υψίπεδο Chajnantor.

61
00:05:27,920 --> 00:05:30,720
Η Αστρονομία δεν μπορεί να πάει ψηλότερα.

62
00:05:34,020 --> 00:05:36,740
Στο Chajnantor είναι εγκατεστημένο το ALMA

63
00:05:38,030 --> 00:05:41,240
-Μεγάλη Συστοιχία Χιλιοστού/Υποχιλιοστού της Ατακάμα

64
00:05:42,280 --> 00:05:44,160
Το ALMA είναι ακόμη υπό κατασκευή.

65
00:05:44,650 --> 00:05:48,020
Σε μια τοποθεσία τόσο εχθρική, που είναι δύσκολη ακόμη και η αναπνοή!

66
00:05:51,210 --> 00:05:54,140
Με μόλις δέκα από τις 66 κεραίες σε λειτουργία,

67
00:05:54,140 --> 00:05:58,660
το ALMA έκανε την πρώτη παρατήρηση το φθινόπωρο του 2011.

68
00:06:03,080 --> 00:06:09,050
Χιλιοστομετρικά κύματα από το διάστημα. Για να τα παρατηρήσουμε πρέπει να είμαστε σε μέρος ψηλό και ξηρό.

69
00:06:09,050 --> 00:06:13,810
Το Chajnantor είναι ένα από τα καλύτερα μέρη στον κόσμο.

70
00:06:18,580 --> 00:06:24,360
Σύννεφα ψυχρού αερίου και σκοτεινής σκόνης γίνονται ορατά σε ένα ζεύγος συγκρουόμενων γαλαξιών.

71
00:06:24,870 --> 00:06:29,440
Εδώ δεν είναι όπου γεννιούνται τα άστρα, αλλά όπου συλλαμβάνονται.

72
00:06:32,540 --> 00:06:36,170
Και αυτά τα σπειροειδή κύματα που εκπέμπονται από ένα άστρο που πεθαίνει

73
00:06:36,170 --> 00:06:39,210
- μήπως οφείλονται σε έναν πλανήτη;

74
00:06:43,750 --> 00:06:45,480
Αλλάζοντας τον τρόπο που παρατηρούμε,

75
00:06:45,480 --> 00:06:49,710
κατανοούμε την προέλευση των πλανητών, των άστρων και των γαλαξιών.

76
00:06:50,310 --> 00:06:53,500
Την πλήρη συμφωνία του Σύμπαντος.

77
00:07:03,500 --> 00:07:07,600
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει αυτό το ειδικό επεισόδιο του ESOcast.

78
00:07:07,600 --> 00:07:10,730
Θα τα πούμε την επόμενη φορά για μία ακόμη κοσμική περιπέτεια.

79
00:07:13,460 --> 00:07:15,000
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESO,

80
00:07:15,000 --> 00:07:16,500
του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου.

81
00:07:16,500 --> 00:07:18,940
Το ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

82
00:07:18,940 --> 00:07:21,000
είναι ο κορυφαίος διακρατικός οργανισμός έρευνας και τεχνολογίας στην αστρονομία,

83
00:07:21,000 --> 00:07:22,500
σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται τα πλέον προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια στον κόσμο.

84
00:07:25,970 --> 00:07:30,070
Κείμενα: ESO,  Μετάφραση: Ανδρέας Βοσινάκης www.ofa.gr

