﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Παρακολουθείτε το ESOcast!

2
00:00:04,000 --> 00:00:08,000
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO,

3
00:00:08,000 --> 00:00:10,000
το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

4
00:00:11,000 --> 00:00:17,000
εξερευνούμε τα όρια του Σύμπαντος με τον Δρ. Τζο Λίσκε ή αλλιώς Δρ. Τζέι.

5
00:00:20,000 --> 00:00:23,000
Γεια σας και καλωσήλθατε σ’ αυτό το επετειακό επεισόδιο του ESOCast.

6
00:00:24,000 --> 00:00:27,500
Καθ' οδόν προς την 50η επέτειο της ίδρυσης του ESO, τον Οκτώβριο του 2012

7
00:00:27,500 --> 00:00:30,000
θα ασχοληθούμε με οχτώ ξεχωριστά θέματα

8
00:00:30,000 --> 00:00:35,000
που χαρακτήρισαν τα πρώτα 50 χρόνια εξερεύνησης του νότιου ουρανού από το ESO.

9
00:00:39,000 --> 00:00:44,000
Κοιτώντας ψηλά

10
00:00:46,000 --> 00:00:53,000
Πριν από 167.000 χρόνια, ένα άστρο εξερράγη σε ένα μικρό γαλαξία σε τροχιά γύρω από το Γαλαξία μας.

11
00:00:56,000 --> 00:00:58,500
Τη στιγμή της μακρινής έκρηξης,

12
00:00:58,500 --> 00:01:02,000
ο Homo Sapiens μόλις είχε εμφανιστεί στην Αφρικανική σαβάνα.

13
00:01:05,000 --> 00:01:08,000
Κανείς όμως δε μπορούσε να αντιληφθεί αυτό το κοσμικό πυροτέχνημα,

14
00:01:08,000 --> 00:01:13,000
καθώς η φωτεινή έκρηξη είχε μόλις ξεκινήσει το μακρύ ταξίδι της προς τη Γη.

15
00:01:15,000 --> 00:01:19,500
Όταν το φως του υπερκαινοφανούς ολοκλήρωσε το 98% του ταξιδιού του,

16
00:01:19,500 --> 00:01:24,500
οι Έλληνες φιλόσοφοι είχαν μόλις αρχίσει να σκέπτονται για τη φύση του Σύμπαντος.

17
00:01:27,000 --> 00:01:29,000
Λίγο πριν το φως φτάσει στη Γη,

18
00:01:29,000 --> 00:01:34,000
ο Γαλιλαίος Γαλιλέι έστρεφε τα πρώτα τηλεσκόπιά του προς τον ουρανό.

19
00:01:38,000 --> 00:01:41,000
Και στις 24 Φεβρουαρίου 1987,

20
00:01:41,000 --> 00:01:45,500
όταν τα φωτόνια της έκρηξης επιτέλους περιέλουσαν τον πλανήτη μας,

21
00:01:45,500 --> 00:01:50,000
οι αστρονόμοι ήταν έτοιμοι να παρατηρήσουν λεπτομερώς τον υπερκαινοφανή.

22
00:01:52,000 --> 00:01:54,000
Ο Υπερκαινοφανής (σουπερνόβα) 1987A

23
00:01:54,770 --> 00:01:56,460
εμφανίστηκε στο νότιο ουρανό -

24
00:01:56,460 --> 00:01:59,440
μη παρατηρήσιμος από την Ευρώπη ή τις ΗΠΑ.

25
00:02:00,000 --> 00:02:04,000
Όμως το ESO είχε ήδη εγκαταστήσει τα πρώτα μεγάλα τηλεσκόπιά του στη Χιλή,

26
00:02:04,000 --> 00:02:08,000
παρέχοντας στους αστρονόμους θέση στη πρώτη σειρά του κοσμικού θεάματος.

27
00:02:11,000 --> 00:02:13,500
Το τηλεσκόπιο αποτελεί βέβαια το βασικό εργαλείο

28
00:02:13,500 --> 00:02:18,000
που μας επιτρέπει να αποκαλύψουμε τα μυστικά του Σύμπαντος.

29
00:02:19,000 --> 00:02:23,000
Τα τηλεσκόπια συλλέγουν πολύ περισσότερο φως από το ανθρώπινο μάτι,

30
00:02:23,000 --> 00:02:28,000
και έτσι αποκαλύπτουν αμυδρότερα άστρα και βλέπουμε βαθύτερα μέσα στο Σύμπαν.

31
00:02:30,000 --> 00:02:34,000
Όπως οι μεγεθυντικοί φακοί, εμφανίζουν και περισσότερες λεπτομέρειες.

32
00:02:36,000 --> 00:02:40,000
Και όταν εξοπλιστούν με ευαίσθητες κάμερες και φασματογράφους,

33
00:02:40,000 --> 00:02:45,000
μας παρέχουν πληθώρα πληροφοριών για πλανήτες, άστρα και γαλαξίες.

34
00:02:52,000 --> 00:02:56,000
Τα πρώτα τηλεσκόπια του ESO στη Λα Σίγια ήταν ετερόκλητα.

35
00:02:56,000 --> 00:02:59,000
Ποίκιλλαν από μικρά όργανα της κάθε χώρας μέλους

36
00:02:59,000 --> 00:03:02,000
ως μεγάλους αστρογράφους και κάμερες ευρέως πεδίου.

37
00:03:12,000 --> 00:03:16,000
Το 2,2 μέτρων τηλεσκόπιο - περίπου 30 χρόνων σήμερα -

38
00:03:17,000 --> 00:03:20,000
μας δίνει ακόμη μερικές από τις πιο εντυπωσιακές απεικονίσεις του Σύμπαντος.

39
00:04:01,000 --> 00:04:03,000
Στο ψηλότερο σημείο του υψώματος Λα Σίγια

40
00:04:03,000 --> 00:04:09,000
βρίσκεται το μεγαλύτερο επίτευγμα των πρώτων χρόνων του ESO - το τηλεσκόπιο των 3,6 μέτρων.

41
00:04:09,000 --> 00:04:14,000
35 ετών πια, βρίσκεται σε μία νέα περίοδο της ζωής του ως κυνηγός πλανητών.

42
00:04:16,000 --> 00:04:20,500
Επίσης, Σουηδοί αστρονόμοι κατασκεύασαν έναν δίσκο διαμέτρου 15 μέτρων

43
00:04:20,500 --> 00:04:25,000
για να μελετήσουν τα μικροκύματα από ψυχρά κοσμικά νέφη.

44
00:04:26,000 --> 00:04:31,000
Όλα μαζί, αυτά τα τηλεσκόπια βοήθησαν να ανακαλύψουμε το Σύμπαν στο οποίο ζούμε.

45
00:04:45,000 --> 00:04:49,000
Η Γη είναι ένας μόνο από τους οκτώ πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος.

46
00:04:55,000 --> 00:04:57,000
Από το μικρό Ερμή ως το γιγαντιαίο Δία,

47
00:04:57,000 --> 00:05:03,500
αυτές οι βραχώδεις σφαίρες και οι αέριες μπάλες είναι τα υπολείμματα του σχηματισμού του Ήλιου μας.

48
00:05:09,000 --> 00:05:14,000
Ο Ήλιος με τη σειρά του, είναι ένα απλό άστρο στο Γαλαξία μας.

49
00:05:15,000 --> 00:05:20,000
Μία αχτίδα φωτός ανάμεσα στα εκατοντάδες δισεκατομμύρια παρόμοια άστρα -

50
00:05:20,000 --> 00:05:25,000
αλλά και διογκωμένους ερυθρούς γίγαντες, συρρικνωμένους λευκούς νάνους,

51
00:05:25,000 --> 00:05:28,000
και ταχύτατα περιστρεφόμενους αστέρες νετρονίων.

52
00:05:29,000 --> 00:05:34,000
Στους σπειροειδείς βραχίονες του Γαλαξία μας βρίσκονται διάσπαρτα λαμπρά νέφη,

53
00:05:34,000 --> 00:05:37,000
που φιλοξενούν λαμπρά σμήνη νεογέννητων άστρων,

54
00:05:37,000 --> 00:05:42,000
ενώ τα παλιά σφαιρικά σμήνη περιδιαβαίνουν το Γαλαξία.

55
00:05:47,000 --> 00:05:51,500
Και ο Γαλαξίας μας είναι ένας από τους αναρίθμητους γαλαξίες στο αχανές Σύμπαν,

56
00:05:51,500 --> 00:05:57,000
το οποίο διαστέλλεται από τη Μεγάλη Έκρηξη, πριν από περίπου 14 δις χρόνια.

57
00:06:05,000 --> 00:06:10,000
Τα τελευταία πενήντα χρόνια, το ESO βοήθησε να βρούμε τη θέση μας στο Σύμπαν.

58
00:06:10,000 --> 00:06:14,000
Κοιτάζοντας ψηλά, ανακαλύψαμε επίσης τις καταβολές μας.

59
00:06:14,500 --> 00:06:20,500
Είμαστε μέρος της μεγάλης κοσμικής ιστορίας. Χωρίς άστρα, δε θα ήμασταν εδώ.

60
00:06:24,000 --> 00:06:28,000
Το Σύμπαν ξεκίνησε με υδρογόνο και ήλιο, τα δύο ελαφρύτερα χημικά στοιχεία.

61
00:06:29,000 --> 00:06:34,000
Τα άστρα, σαν πυρηνικοί φούρνοι, μετατρέπουν τα ελαφρύτερα σε βαρύτερα στοιχεία.

62
00:06:36,000 --> 00:06:40,000
Και υπερκαινοφανείς όπως ο 1987A

63
00:06:40,000 --> 00:06:44,000
διασπείρουν στο Σύμπαν τα προϊόντα αυτής της αστρικής αλχημείας.

64
00:06:47,000 --> 00:06:51,000
Όταν το Ηλιακό Σύστημα δημιουργήθηκε, πριν από περίπου 4,6 δις χρόνια,

65
00:06:51,000 --> 00:06:55,000
περιείχε μικρές ποσότητες τέτοιων βαρύτερων στοιχείων.

66
00:06:55,000 --> 00:07:00,000
Μέταλλα και πυριτικά άλατα, αλλά και άνθρακα και οξυγόνο.

67
00:07:01,000 --> 00:07:06,000
Ο άνθρακας στους μύες μας, το σίδηρο στο αίμα μας και το ασβέστιο στα οστά μας,

68
00:07:06,000 --> 00:07:09,000
όλα σχηματίστηκαν σε μία νεότερη γενιά άστρων.

69
00:07:09,000 --> 00:07:13,000
Εσείς και εγώ είμαστε κυριολεκτικά φτιαγμένοι στον ουρανό.

70
00:07:14,000 --> 00:07:17,000
Αλλά οι απαντήσεις πάντα οδηγούν σε νέα ερωτήματα.

71
00:07:17,000 --> 00:07:21,000
Όσο περισσότερα μαθαίνουμε, τόσο βαθαίνουν τα μυστήρια.

72
00:07:23,000 --> 00:07:27,000
Ποιά είναι η προέλευση και η κατάληξη των γαλαξιών;

73
00:07:31,000 --> 00:07:36,000
Υπάρχουν άλλα αστρικά συστήματα εκεί έξω και υπάρχει ζωή σε εξωγήινους κόσμους;

74
00:07:43,000 --> 00:07:49,000
Και τι κρύβεται στη σκοτεινή καρδιά του Γαλαξία μας;

75
00:08:00,000 --> 00:08:04,000
Είναι φανερό ότι οι αστρονόμοι χρειάζονταν πιο ισχυρά τηλεσκόπια.

76
00:08:04,000 --> 00:08:07,000
Και το ESO τους παρείχε νέα επαναστατικά εργαλεία.

77
00:08:16,000 --> 00:08:20,000
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει αυτό το ειδικό επεισόδιο του ESOcast.

78
00:08:20,000 --> 00:08:23,000
Θα τα πούμε την επόμενη φορά για μία ακόμη κοσμική περιπέτεια.

79
00:08:26,000 --> 00:08:28,000
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESO,

80
00:08:28,000 --> 00:08:30,000
του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου.

81
00:08:30,000 --> 00:08:31,000
Το ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

82
00:08:31,000 --> 00:08:33,000
είναι ο κορυφαίος διακρατικός οργανισμός έρευνας και τεχνολογίας στην αστρονομία,

83
00:08:33,000 --> 00:08:35,000
σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται τα πλέον προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια στον κόσμο.

84
00:08:39,000 --> 00:08:45,000
Κείμενα: ESO ;  Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας

85
00:08:57,000 --> 00:09:00,000
Τώρα που ενημερωθήκατε από το ESO,

86
00:09:02,000 --> 00:09:06,000
μπορείτε να 'ταξιδέψετε' και με το Χαμπλ.

87
00:09:08,000 --> 00:09:10,000
Το Hubblecast ενημερώνει για τις τελευταίες ανακαλύψεις

88
00:09:10,000 --> 00:09:14,000
του πλέον διάσημου και παραγωγικού διαστημικού παρατηρητηρίου,

89
00:09:17,000 --> 00:09:20,000
του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Χαμπλ των NASA/ESA.

