﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Bu bir ESOcast video yayınıdır.

2
00:00:04,000 --> 00:00:07,500
En son teknoloji ürünü bilim ve ESO'nun perde arkasındaki hayatı.

3
00:00:07,500 --> 00:00:10,000
..Avrupa Güney Gözlemevi..

4
00:00:10,000 --> 00:00:17,000
Evrenin sınırlarını, Dr. Joe Liske'nin ev sahipliğinde keşfe çıkıyoruz.

5
00:00:21,000 --> 00:00:23,000
Merhaba, ESOcast'in bu özel bölümüne hoşgeldiniz.

6
00:00:23,000 --> 00:00:27,000
ESO'nun, 2012 Kasım ayındaki 50.yıldönümüne yaklaşırken..

7
00:00:27,000 --> 00:00:31,000
...ESO'nun ilk 50 yıllık Güney gökyüzü keşfini resmeden..

8
00:00:31,000 --> 00:00:35,000
...sekiz özel bölümünü sunacağız.

9
00:00:40,000 --> 00:00:43,000
Bu destansı bir maceranın hikayesidir.

10
00:00:48,000 --> 00:00:53,000
Kozmik merakın, cesaretin ve azmin hikayesi...

11
00:00:56,000 --> 00:01:01,000
Avrupanın, yıldızları keşfetmek için Güneye nasıl gittiğinin hikayesi.

12
00:01:50,000 --> 00:01:54,000
Güneye gidiş

13
00:01:55,000 --> 00:02:00,000
Avrupa Güney Gözlemevi, ESO' ya hoşgeldiniz.

14
00:02:03,000 --> 00:02:06,000
50 yaşında, fakat hepsinden daha da önemlisi...

15
00:02:12,000 --> 00:02:15,000
ESO, Avrupa'nın yıldızlara açılan kapısıdır.

16
00:02:16,000 --> 00:02:19,000
Burada 15 ülkeden gökbilimciler..

17
00:02:19,000 --> 00:02:21,000
...evrenin sırlarını ortaya çıkarmak için güçlerini birleştiriyorlar.

18
00:02:22,500 --> 00:02:23,500
Peki Nasıl ?

19
00:02:23,500 --> 00:02:27,000
Yeryüzündeki en büyük teleskopları yaparak.

20
00:02:27,000 --> 00:02:29,000
En hassas kamera ve cihazları tasarlayarak.

21
00:02:30,000 --> 00:02:32,000
Gökyüzünü dikkatle inceleyerek.

22
00:02:34,000 --> 00:02:37,000
İşleri, bize evrenin emsalsiz bir manzarasını ve yepyeni sezgiler sunan,

23
00:02:37,000 --> 00:02:40,000
gunes sistemimizi iskalayan kuyruklu yildizlardan...

24
00:02:40,000 --> 00:02:44,000
uzay ve zamanin ucundaki uzak galaksilere kadar...

25
00:02:44,000 --> 00:02:49,000
yakin ve uzak cisimlere bakmakti.

26
00:03:20,500 --> 00:03:23,000
Derin gizemlerin ve saklı sırların evreni.

27
00:03:24,000 --> 00:03:26,000
Ve sarhoş edici güzellik.

28
00:03:27,500 --> 00:03:29,500
Şilideki uzak dağların tepelerinden beri

29
00:03:29,500 --> 00:03:32,000
Avrupalı gökbilimciler zoru basariyor.

30
00:03:32,500 --> 00:03:33,500
Peki, neden Sili ?

31
00:03:34,000 --> 00:03:37,000
Gökbilimcileri güneye iten ne idi ?

32
00:03:41,000 --> 00:03:45,000
Avrupa Güney Gözlemevinin genel merkezi Almanya'nın Garching kentindedir.

33
00:03:49,000 --> 00:03:53,000
fakat Avrupa`dan gökyüzünün yalnızca bir kısmı görülebilmektedir.

34
00:03:53,000 --> 00:03:57,000
Geri kalanı için Güneye gitmek zorundasınız.

35
00:04:06,000 --> 00:04:10,000
Asırlar boyunca, güney gökyüzünün haritaları büyük boşluklar gösterirdi.

36
00:04:10,000 --> 00:04:13,000
- gökyüzünün 'keşfedilmemiş toprakları'nı...

37
00:04:15,000 --> 00:04:16,500
1595.

38
00:04:17,000 --> 00:04:21,000
İlk kez, Hollandali tacirler  Doğu Hint Adaları'na yelken açtılar.

39
00:04:27,000 --> 00:04:31,000
Geceleyin kaptanlar, Pieter Keyser ve Frederik de Houtman

40
00:04:31,330 --> 00:04:36,390
güney gökyüzündeki 130'dan fazla yıldızın konumunu ölçtüler.

41
00:04:43,000 --> 00:04:48,000
Kısa sürede, gök küresi ve haritalar 12 yeni takım yıldızını gösterdi,

42
00:04:48,000 --> 00:04:52,000
daha önce hiçbir Avrupali tarafından görülmemişlerdi.

43
00:04:54,000 --> 00:04:58,000
Kalici bir astronomik yerleskeyi, ilk defa güney yarımkürede...

44
00:04:58,000 --> 00:04:59,000
...İngilizler inşa etti.

45
00:05:00,000 --> 00:05:05,000
Kraliyet Gözlemevi 1820'de Ümit Burnu'nda kuruldu.

46
00:05:06,000 --> 00:05:10,500
Çok geçmeden, John Herchel, Güney Afrika'nın Masa Dağları'na yakın bir yerde

47
00:05:10,500 --> 00:05:13,000
...kendi özel gözlemevini inşa etti.

48
00:05:16,000 --> 00:05:17,000
Ne manzara ama!

49
00:05:17,000 --> 00:05:22,000
Karanlık gökyüzü, parlak kümeler ve baştan aşağı yıldız bulutları.

50
00:05:24,000 --> 00:05:27,000
Harvard, Yale ve Leiden gözlemevlerinin birbirinin güney istasyonlarını...

51
00:05:27,000 --> 00:05:31,000
...taklit etmelerine şaşırmamak lazım.

52
00:05:31,000 --> 00:05:34,000
Fakat yine de, Güney gökyüzünün keşfi

53
00:05:34,000 --> 00:05:38,000
cok cesaret, tutku ve azim gerektirdi.

54
00:05:43,000 --> 00:05:45,500
50 yıl öncesine kadar,

55
00:05:45,500 --> 00:05:50,000
neredeyse tüm teleskoplar ekvatorun kuzeyine yerleştirilmişti.

56
00:05:51,000 --> 00:05:53,000
Peki, niçin güney gökyüzü bu kadar önemlidir ?

57
00:05:55,000 --> 00:05:59,000
İlk sebebi çok geniş keşfedilmemiş topraklar olmasıydı.

58
00:05:59,500 --> 00:06:02,000
Avrupa'dan, gökyüzünün tamamına göremezsiniz.

59
00:06:03,000 --> 00:06:07,000
En bariz örnek Samanyolu'nun merkezi, bizim gökadamızdır.

60
00:06:07,000 --> 00:06:10,000
Kuzey yarımküreden neredeyse hiç görülmez.

61
00:06:10,000 --> 00:06:12,000
fakat güneyde ise baştan aşağıya uzanır.

62
00:06:14,000 --> 00:06:16,000
ve dahası Macellan Bulutları vardır;

63
00:06:16,280 --> 00:06:19,600
...samanyoluna iki küçük arkadaş.

64
00:06:20,500 --> 00:06:25,000
Kuzeyden görünmez ama ekvatorun güneyindeyseniz oldukça belirgindir.

65
00:06:26,000 --> 00:06:27,000
ve son olarak;

66
00:06:27,000 --> 00:06:31,300
Avrupalı gökbilimciler ışık kirliliği ve kötü hava nedeniyle engellendiler.

67
00:06:32,000 --> 00:06:34,500
Güneye gitmek problemlerin çoğunu çözecekti.

68
00:06:38,000 --> 00:06:42,000
Hollanda'da  bir bot gezisi, Haziran 1953

69
00:06:42,000 --> 00:06:44,500
Tam burasıydı, IJsselmeer'de.

70
00:06:44,500 --> 00:06:47,500
Alman/Amerikalı gökbilimci Walter Baade ve...

71
00:06:47,500 --> 00:06:50,000
...Hollandalı gökbilimci Jan Oort..

72
00:06:50,000 --> 00:06:53,000
Güney yarımkürede bir Avrupa gözlemevinden..

73
00:06:53,000 --> 00:06:55,000
arkadaşlarına bahsetti.

74
00:07:00,000 --> 00:07:04,500
Tek başına hiçbir Avrupa ülkesi Amerika ile çekişemezdi.

75
00:07:04,500 --> 00:07:06,500
Fakat birlikte yapabilirlerdi.

76
00:07:07,000 --> 00:07:12,000
Yedi ay sonra, 6 ülkeden 12 astronom burada bir araya geldi...

77
00:07:12,000 --> 00:07:14,500
...Leiden Üniversitesi'nin görkemli Senato odasında.

78
00:07:14,500 --> 00:07:17,000
Güney Afrika'da..

79
00:07:17,000 --> 00:07:22,000
bir Avrupa Gözlemevi kurma isteklerini ifade eden bir anlaşmaya imza attılar.

80
00:07:23,000 --> 00:07:25,000
Bu ESO'nun doğumuna zemin hazırladı.

81
00:07:26,000 --> 00:07:29,000
Ama dur biraz..Güney Afrika ?

82
00:07:30,000 --> 00:07:31,500
ee bu mantıklıydı tabii ki.

83
00:07:31,500 --> 00:07:37,000
Güney Afrikanın Cape Gözlemevi ve 1909'dan sonra da...

84
00:07:37,000 --> 00:07:40,000
...Johannesburg'daki Transvaal Gözlemevi'ne zaten sahipti...

85
00:07:40,000 --> 00:07:44,500
Leyden gözlemevi, Hartebeespoort' da kendi güney istasyonuna sahipti.

86
00:07:47,000 --> 00:07:49,000
1955 yılında,

87
00:07:49,000 --> 00:07:54,500
gökbilimciler büyük bir teleskop için en uygun yeri bulmak amacıyla test ekipmanlarını oluşturdurlar.

88
00:07:54,500 --> 00:08:01,000
Büyük Karoo'daki Zeekoegat. Veya Bloemfontein'deki Tafelkopje.

89
00:08:02,000 --> 00:08:05,000
Fakat hava koşulları hiçbirinde elverişli değildi.

90
00:08:06,000 --> 00:08:12,000
1960 larda, ilgi kuzey Şili'nin çetin arazilerine kaydı.

91
00:08:13,000 --> 00:08:16,000
Amerikalı gökbilimciler de kendi Güney yarımküre gözlemevlerini...

92
00:08:16,000 --> 00:08:18,500
burada yapmayı planlıyorlardı.

93
00:08:18,500 --> 00:08:25,000
Zorlu şartlarda, at sırtında yapılan keşifler, Güney Afrika'da olduğundan çok daha iyi koşulları ortaya koydu.

94
00:08:26,000 --> 00:08:30,000
1963 yılında ok yaydan çıkmıştı. Şili olabilirdi.

95
00:08:30,000 --> 00:08:33,000
6 ay sonra, Cero La Silla, Avrupa Güney Gözlemevi'nin...

96
00:08:33,000 --> 00:08:36,000
...gelecekteki yerleşkesi olarak seçildi.

97
00:08:36,000 --> 00:08:40,000
ESO artık uzak bir rüya değildi.

98
00:08:41,000 --> 00:08:47,500
Sonunda, ESO'nun resmi doğum tarihi 5 Ekim 1962'de..

99
00:08:47,500 --> 00:08:53,000
beş Avrupa ülkesi ESO antlaşmasını imzaladı.

100
00:08:53,000 --> 00:08:56,500
Belçika, Almanya, Fransa, Hollanda ve İsveç...

101
00:08:56,500 --> 00:09:01,000
...hep birlikte güneyde zoru başarmak için hedefe sıkıca kilitlendiler.

102
00:09:03,000 --> 00:09:07,000
La Silla ve çevresi Şili hükümetinden satın alındı.

103
00:09:08,000 --> 00:09:10,000
Kuş uçmaz kervan göçmez bir yerde bir yol yapıldı.

104
00:09:11,000 --> 00:09:16,500
ESO'nun ilk teleskopu Rotterdam'da bir çelik firmasında şekillendirildi.

105
00:09:18,000 --> 00:09:21,000
Ve Aralık 1966'da,

106
00:09:21,000 --> 00:09:26,000
ESO gözünü gökyüzüne açtı.

107
00:09:26,000 --> 00:09:32,000
Avrupa ihtişamlı bir kozmik keşif seferine başladı.

108
00:09:37,000 --> 00:09:40,500
Ben Dr. J, ESOcast'in bu özel bölümü sona ermiştir.

109
00:09:41,000 --> 00:09:44,000
Bir dahaki sefere bir başka kozmik macerada yine bana katılın.

110
00:09:47,000 --> 00:09:48,500
ESOcast, Avrupa Güney Gözlemevi, ESO,

111
00:09:48,500 --> 00:09:50,000
tarafından yayınlanmaktadır.

112
00:09:51,000 --> 00:09:52,000
Avrupa Güney Gözlemevi, ESO,

113
00:09:52,000 --> 00:09:54,000
...gökbilimde dünyanın en gelişmiş yer-tabanlı teleskoplarını tasarlayıp, inşa eden ve çalıştıran...

114
00:09:54,000 --> 00:09:56,000
...rakipsiz hükümetler-arası bilim ve teknoloji kurumudur.

115
00:09:59,000 --> 00:10:05,000
Uyarlama: ESO; Çeviri: Fahri Öztürk (ESON Türkiye Ekibi)

116
00:10:18,000 --> 00:10:21,000
ESO maceranızı şimdilik tamamladınız,

117
00:10:23,000 --> 00:10:27,000
Hubble ile dünyanın dışına doğru yol alın.

118
00:10:29,000 --> 00:10:32,000
Hubblecast video yayını dünyanın...

119
00:10:32,000 --> 00:10:36,000
en tanınmış ve en değerli uzay gözlemeviyle gerçekleştirilen son keşifleri sunar.

120
00:10:37,500 --> 00:10:42,000
NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu.

