﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Παρακολουθείτε το ESOcast!

2
00:00:04,000 --> 00:00:07,500
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO,

3
00:00:07,500 --> 00:00:10,000
το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

4
00:00:10,000 --> 00:00:17,000
εξερευνούμε τα όρια του Σύμπαντος με τον Δρ. Τζο Λίσκε ή αλλιώς Δρ. Τζέι.

5
00:00:21,000 --> 00:00:23,000
Γεια σας και καλωσήλθατε σ’ αυτό το επετειακό επεισόδιο του ESOCast.

6
00:00:23,000 --> 00:00:27,000
Στο δρόμο για την 50η επέτειο της ίδρυσης του ESO, τον Οκτώβριο του 2012

7
00:00:27,000 --> 00:00:31,000
θα ασχοληθούμε με οχτώ ξεχωριστά θέματα

8
00:00:31,000 --> 00:00:35,000
που χαρακτήρισαν τα πρώτα 50 χρόνια εξερεύνησης του νότιου ουρανού από το ESO.

9
00:00:40,000 --> 00:00:43,000
Αυτή είναι η αφήγηση μίας επικής περιπέτειας...

10
00:00:48,000 --> 00:00:53,000
Μία ιστορία για τη κοσμική περιέργεια, το θάρρος και την επιμονή...

11
00:00:56,000 --> 00:01:01,000
Η ιστορία του πώς η Ευρώπη πήγε στο Νότο για να εξερευνήσει τ’ άστρα.

12
00:01:50,000 --> 00:01:54,000
Πηγαίνοντας Νότια

13
00:01:55,000 --> 00:02:00,000
Καλωσήλθατε στο ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο.

14
00:02:03,000 --> 00:02:06,000
Πενήντα χρονών πια, αλλά πιο ζωντανό από ποτέ.

15
00:02:12,000 --> 00:02:15,000
Το ESO είναι η πύλη της Ευρώπης προς τ’ άστρα.

16
00:02:16,000 --> 00:02:19,000
Εδώ αστρονόμοι από δεκαπέντε χώρες

17
00:02:19,000 --> 00:02:21,000
ενώνουν τις δυνάμεις τους για να ανακαλύψουν τα μυστικά του Σύμπαντος.

18
00:02:22,500 --> 00:02:23,500
Πώς;

19
00:02:23,500 --> 00:02:27,000
Κατασκευάζοντας τα μεγαλύτερα τηλεσκόπια στη Γη.

20
00:02:27,000 --> 00:02:29,000
Σχεδιάζοντας ευαίσθητες κάμερες και όργανα.

21
00:02:30,000 --> 00:02:32,000
Μελετώντας τους ουρανούς.

22
00:02:34,000 --> 00:02:37,000
Παρατηρούν αντικείμενα κοντινά και μακρινά,

23
00:02:37,000 --> 00:02:40,000
από κομήτες που διατρέχουν το Ηλιακό Σύστημα,

24
00:02:40,000 --> 00:02:44,000
ως μακρινούς γαλαξίες στα όρια του χώρου και του χρόνου,

25
00:02:44,000 --> 00:02:49,000
προσφέροντας μας νέες γνώσεις και μία ανεπανάληπτη ματιά στο Σύμπαν.

26
00:03:20,500 --> 00:03:23,000
Ένα Σύμπαν μυστηρίων και κρυμμένων μυστικών.

27
00:03:24,000 --> 00:03:26,000
Και εκθαμβωτικής ομορφιάς.

28
00:03:27,500 --> 00:03:29,500
Από τις μακρινές βουνοκορφές της Χιλής,

29
00:03:29,500 --> 00:03:32,000
οι Ευρωπαίοι αστρονόμοι στρέφουν το βλέμμα στα άστρα.

30
00:03:32,500 --> 00:03:33,500
Αλλά γιατί στη Χιλή;

31
00:03:34,000 --> 00:03:37,000
Τι έκανε τους αστρονόμους να πάνε στο Νότο;

32
00:03:41,000 --> 00:03:45,000
Η έδρα του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου βρίσκεται στο Γκάρχινγκ της Γερμανίας.

33
00:03:49,000 --> 00:03:53,000
Αλλά από την Ευρώπη είναι ορατό μόνο μέρος του ουρανού.

34
00:03:53,000 --> 00:03:57,000
Για να συμπληρωθεί η εικόνα, πρέπει να πάμε νότια.

35
00:04:06,000 --> 00:04:10,000
Για πολλούς αιώνες, οι χάρτες του νότιου ουρανού εμφάνιζαν εκτεταμένες κενές περιοχές –

36
00:04:10,000 --> 00:04:13,000
μία Terra Incognita των ουρανών.

37
00:04:15,000 --> 00:04:16,500
1595.

38
00:04:17,000 --> 00:04:21,000
Για πρώτη φορά, Ολλανδοί έμποροι σαλπάρουν για τις Ανατολικές Ινδίες.

39
00:04:27,000 --> 00:04:31,000
Τη νύχτα, οι πλοηγοί Πίτερ Κάιζερ και Φρίντρικ ντε Χάουτμαν

40
00:04:31,330 --> 00:04:36,390
μετρούσαν τη θέση περισσότερων από 130 άστρων στο νότιο ουρανό.

41
00:04:43,000 --> 00:04:48,000
Σύντομα, ουράνιες σφαίρες και χάρτες καταγράφουν δώδεκα νέους αστερισμούς,

42
00:04:48,000 --> 00:04:52,000
τους οποίους κανένας Ευρωπαίος δεν είχε δει μέχρι τότε.

43
00:04:54,000 --> 00:04:58,000
Οι Βρετανοί πρώτοι κατασκεύασαν ένα μόνιμο αστρονομικό σταθμό

44
00:04:58,000 --> 00:04:59,000
στο νότιο ημισφαίριο.

45
00:05:00,000 --> 00:05:05,000
Το Βασιλικό Αστεροσκοπείο στο ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας ιδρύθηκε το 1820.

46
00:05:06,000 --> 00:05:10,500
Όχι πολύ αργότερα, ο Τζον Χέρσελ ίδρυσε το ιδιωτικό του αστεροσκοπείο,

47
00:05:10,500 --> 00:05:13,000
κοντά στο διάσημο όρος Τέιμπλ της Νότιας Αφρικής.

48
00:05:16,000 --> 00:05:17,000
Τι θέα!

49
00:05:17,000 --> 00:05:22,000
Σκοτεινός ουρανός γεμάτος λαμπρά σμήνη και νέφη άστρων.

50
00:05:24,000 --> 00:05:27,000
Σύντομα, τα αστεροσκοπεία Χάρβαρντ, Γέιλ και Λάιντεν

51
00:05:27,000 --> 00:05:31,000
ακολούθησαν με τους δικούς τους νότιους σταθμούς.

52
00:05:31,000 --> 00:05:34,000
Αλλά η εξερεύνηση του νότιου ουρανού

53
00:05:34,000 --> 00:05:38,000
απαιτούσε ακόμη θάρρος, πάθος και επιμονή.

54
00:05:43,000 --> 00:05:45,500
Μέχρι πριν από πενήντα χρόνια

55
00:05:45,500 --> 00:05:50,000
σχεδόν όλα τα μεγάλα τηλεσκόπια βρίσκονταν βόρεια του ισημερινού.

56
00:05:51,000 --> 00:05:53,000
Γιατί λοιπόν είναι τόσο σημαντικός ο νότιος ουρανός;

57
00:05:55,000 --> 00:05:59,000
Πρωτίστως γιατί διέθετε αρκετές αχαρτογράφητες περιοχές.

58
00:05:59,500 --> 00:06:02,000
Απλά δε μπορείς να δεις όλο τον ουρανό από την Ευρώπη.

59
00:06:03,000 --> 00:06:07,000
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κέντρο του Γαλαξία μας.

60
00:06:07,000 --> 00:06:10,000
Είναι μετά βίας ορατό από το βόρειο ημισφαίριο,

61
00:06:10,000 --> 00:06:12,000
αλλά δεσπόζει στο νότιο ουρανό.

62
00:06:14,000 --> 00:06:16,000
Ύστερα είναι τα Νέφη του Μαγγελάνου –

63
00:06:16,280 --> 00:06:19,600
δύο μικροί γαλαξίες συνοδοί του Γαλαξία μας.

64
00:06:20,500 --> 00:06:25,000
Αόρατοι στο Βορρά, αλλά εξέχοντες νότια του ισημερινού.

65
00:06:26,000 --> 00:06:27,000
Και τέλος,

66
00:06:27,000 --> 00:06:31,300
οι Ευρωπαίοι αστρονόμοι δυσκολεύονταν από τη φωτορρύπανση και τις καιρικές συνθήκες.

67
00:06:32,000 --> 00:06:34,500
Πηγαίνοντας νότια θα έλυναν πολλά από τα προβλήματά τους.

68
00:06:38,000 --> 00:06:42,000
Ένα γραφικό θαλάσσιο ταξίδι στην Ολλανδία, Ιούνιος 1953

69
00:06:42,000 --> 00:06:44,500
Εδώ, πάνω στο Αισελμίερ,

70
00:06:44,500 --> 00:06:47,500
ο Γερμανο-αμερικάνος αστρονόμος Βάλτερ Μπάαντε

71
00:06:47,500 --> 00:06:50,000
και ο Ολλανδός αστρονόμος Γιαν Όορτ ανακοίνωσαν

72
00:06:50,000 --> 00:06:53,000
στους συναδέλφους τους το σχέδιό τους για ένα Ευρωπαϊκό Αστεροσκοπείο

73
00:06:53,000 --> 00:06:55,000
στο νότιο ημισφαίριο.

74
00:07:00,000 --> 00:07:04,500
Καμία μεμονωμένη Ευρωπαϊκή χώρα δε μπορούσε να συναγωνιστεί τις ΗΠΑ.

75
00:07:04,500 --> 00:07:06,500
Όλες μαζί όμως, ίσως μπορούσαν.

76
00:07:07,000 --> 00:07:12,000
Επτά μήνες αργότερα, δώδεκα αστρονόμοι από έξι χώρες συγκεντρώθηκαν εδώ

77
00:07:12,000 --> 00:07:14,500
στη μεγαλοπρεπή Αίθουσα Γερουσίας του Πανεπιστημίου της Λάιντεν.

78
00:07:14,500 --> 00:07:17,000
Υπέγραψαν μία δήλωση,

79
00:07:17,000 --> 00:07:22,000
εκφράζοντας την επιθυμία τους να ιδρύσουν ένα Ευρωπαϊκό αστεροσκοπείο στη Νότια Αφρική.

80
00:07:23,000 --> 00:07:25,000
Έτσι άνοιξε ο δρόμος για την ίδρυση του ESO.

81
00:07:26,000 --> 00:07:29,000
Αλλά για σταθείτε!... Νότια Αφρική;

82
00:07:30,000 --> 00:07:31,500
Ήταν λογικό βέβαια.

83
00:07:31,500 --> 00:07:37,000
Η Νότια Αφρική ήδη διέθετε το Αστεροσκοπείο Κέιπ, και από το 1909,

84
00:07:37,000 --> 00:07:40,000
το Αστεροσκοπείο Τρανσβάαλ στο Γιοχάνεσμπουργκ.

85
00:07:40,000 --> 00:07:44,500
Το Αστεροσκοπείο της Λάιντεν διέθετε ένα νότιο σταθμό στο Χαρτεμπεσπόορτ.

86
00:07:47,000 --> 00:07:49,000
Το 1955,

87
00:07:49,000 --> 00:07:54,500
αστρονόμοι ξεκίνησαν δοκιμές για να βρουν το βέλτιστο σημείο για ένα μεγάλο τηλεσκόπιο.

88
00:07:54,500 --> 00:08:01,000
Ζεεκοχάτ στο Γκρέιτ Καρού. Ή Ταφελκόπιε, στο Μπλουμφοντέιν.

89
00:08:02,000 --> 00:08:05,000
Αλλά οι καιρικές συνθήκες δεν ήταν τόσο ευνοικές.

90
00:08:06,000 --> 00:08:12,000
Γύρω στο 1960, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε στο άγριο τοπίο της βόρειας Χιλής.

91
00:08:13,000 --> 00:08:16,000
Αμερικανοί αστρονόμοι σχεδίαζαν εδώ και

92
00:08:16,000 --> 00:08:18,500
το δικό τους αστεροσκοπείο του νότιου ημισφαιρίου.

93
00:08:18,500 --> 00:08:25,000
Δύσκολες έφιππες αποστολές ανακάλυψαν συνθήκες πολύ καλύτερες από της Νότιας Αφρικής.

94
00:08:26,000 --> 00:08:30,000
Το 1963, αποφασίστηκε η εγκατάσταση στη Χιλή.

95
00:08:30,000 --> 00:08:33,000
Έξι μήνες αργότερα, επελέγη το ύψωμα Λα Σίγια

96
00:08:33,000 --> 00:08:36,000
ως η μελλοντική θέση του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου.

97
00:08:36,000 --> 00:08:40,000
Το ESO δεν ήταν πλέον μακρινό όνειρο.

98
00:08:41,000 --> 00:08:47,500
Τελικά, πέντε Ευρωπαϊκές χώρες υπέγραψαν τη Συνθήκη του ESO στις 5 Οκτωβρίου 1962 —

99
00:08:47,500 --> 00:08:53,000
τα επίσημα γενέθλια του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου.

100
00:08:53,000 --> 00:08:56,500
Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία και Σουηδία

101
00:08:56,500 --> 00:09:01,000
δεσμεύθηκαν από κοινού να εξερευνήσουν το νότιο ουρανό.

102
00:09:03,000 --> 00:09:07,000
Η περιοχή γύρω από το Λα Σίγια αγοράστηκε από τη Χιλιανή κυβέρνηση.

103
00:09:08,000 --> 00:09:10,000
Ένας δρόμος κατασκευάστηκε στη μέση του πουθενά.

104
00:09:11,000 --> 00:09:16,500
Το πρώτο τηλεσκόπιο του ESO πήρε μορφή, σε ένα χαλυβουργείο του Ρότερνταμ.

105
00:09:18,000 --> 00:09:21,000
Και το Δεκέμβριο του 1966,

106
00:09:21,000 --> 00:09:26,000
το Ευρωπαϊκό Νότιο Παρατηρητήριο άνοιξε το πρώτο μάτι του προς τον ουρανό.

107
00:09:26,000 --> 00:09:32,000
Η Ευρώπη ξεκίνησε ένα μεγαλειώδες ταξίδι κοσμικών ανακαλύψεων.

108
00:09:37,000 --> 00:09:40,500
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει αυτό το ειδικό επεισόδιο του ESOcast.

109
00:09:41,000 --> 00:09:44,000
Θα τα πούμε την επόμενη φορά για μία ακόμη κοσμική περιπέτεια.

110
00:09:47,000 --> 00:09:48,500
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESO,

111
00:09:48,500 --> 00:09:50,000
του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου.

112
00:09:51,000 --> 00:09:52,000
Το ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

113
00:09:52,000 --> 00:09:54,000
είναι ο κορυφαίος διακρατικός οργανισμός έρευνας και τεχνολογίας στην αστρονομία,

114
00:09:54,000 --> 00:09:56,000
σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται τα πλέον προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια στον κόσμο.

115
00:09:59,000 --> 00:10:05,000
Κείμενα: ESO; Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας

116
00:10:18,000 --> 00:10:21,000
Τώρα που ενημερωθήκατε από το ESO,

117
00:10:23,000 --> 00:10:27,000
μπορείτε να 'ταξιδέψετε' και με το Hubble.

118
00:10:29,000 --> 00:10:32,000
Το Hubblecast ενημερώνει για τις τελευταίες ανακαλύψεις

119
00:10:32,000 --> 00:10:36,000
του πλέον διάσημου και παραγωγικού διαστημικού παρατηρητηρίου,

120
00:10:37,500 --> 00:10:42,000
του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble των NASA/ESA.

