﻿1
00:00:06,000 --> 00:00:09,000
Pustynia Atakama w północnym Chile,

2
00:00:09,000 --> 00:00:14,000
jedno z najsuchszych i najtrudniejszych środowisk na świecie.

3
00:00:15,000 --> 00:00:21,000
Pod palącym słońcem niewiele gatunków zwierząt i roślin jest w stanie przetrwać.

4
00:00:22,000 --> 00:00:25,000
To tutaj Europejskie Obserwatorium Południowe

5
00:00:25,000 --> 00:00:28,000
posiada Bardzo Duży Teleskop (VLT).

6
00:00:29,000 --> 00:00:32,000
Prowadzenie technologicznej oazy na środku pustyni

7
00:00:32,000 --> 00:00:37,000
i uczynienie jej komfortowym miejscem do życia dla ludzi, stawia wiele wyzwań.

8
00:00:42,000 --> 00:00:44,000
To jest ESOcast!

9
00:00:44,000 --> 00:00:47,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,

10
00:00:47,000 --> 00:00:50,000
Europejskim Obserwatorium Południowym.

11
00:00:50,000 --> 00:00:57,000
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.

12
00:00:59,000 --> 00:01:01,000
Cześć! Witam w ESOcast.

13
00:01:02,000 --> 00:01:04,000
Cerro Paranal w sercu pustyni Atakama

14
00:01:04,000 --> 00:01:08,000
jest jednym z najlepszych na świecie miejsc do obserwacji nocnego nieba.

15
00:01:09,000 --> 00:01:14,000
Ale prowadzenie obserwatorium z ponad 100 pracownikami w tak odległym i izolowanym miejscu

16
00:01:14,000 --> 00:01:16,000
to prawdziwe wyzwanie logistyczne.

17
00:01:17,000 --> 00:01:19,000
To tak jak zarządzać pustynnym miastem.

18
00:01:25,000 --> 00:01:29,000
Wszystko co jest potrzebne do uczynienia tego marsjańskiego krajobrazu niebem dla ludzi

19
00:01:29,000 --> 00:01:32,000
musi zostać dostarczone z bardzo daleka.

20
00:01:33,000 --> 00:01:37,000
Najbardziej kluczowymi na tej suchej pustyni są dostawy wody.

21
00:01:39,000 --> 00:01:43,000
Obserwatorium potrzebuje do 70 000 litrów wody dziennie,

22
00:01:43,000 --> 00:01:48,000
i dosłownie każdą kroplę trzeba przywieźć z miasta Antofagasta,

23
00:01:48,000 --> 00:01:52,000
położonego w odległości około 120 kilometrów.

24
00:01:55,000 --> 00:01:58,000
Każdy w obserwatorium stara się nie marnować wody.

25
00:01:58,000 --> 00:02:02,000
Jest ona odzyskiwana na tyle na ile to możliwe.

26
00:02:04,000 --> 00:02:07,000
W niektórych aspektach hotel w Paranal, zwany Residencia,

27
00:02:07,000 --> 00:02:09,000
jest sercem obserwatorium.

28
00:02:10,000 --> 00:02:13,000
To miejsce, do którego ludzie przychodzą się zrelaksować i uciec od trudnego środowiska pustyni,

29
00:02:13,000 --> 00:02:17,000
oraz - co bardzo ważne - tutaj jest stołówka.

30
00:02:17,000 --> 00:02:22,000
Jakość jedzenia jest absolutnie decydująca dla nastroju i motywacji każdej osoby,

31
00:02:22,000 --> 00:02:24,000
więc obsługa stołówki

32
00:02:24,000 --> 00:02:27,000
pracuje bardzo ciężko, aby wszyscy byli zadowoleni.

33
00:02:27,000 --> 00:02:29,000
Czasami serwują nawet barbeque.

34
00:02:29,000 --> 00:02:33,000
Ale cokolwiek nie zrobią, zawsze muszą zaplanować to dużo wcześniej,

35
00:02:33,000 --> 00:02:35,000
gdyż nie mogą po prostu pójść do sklepu.

36
00:02:35,000 --> 00:02:38,000
Najbliższy dostawca żywności i wszystkiego innego

37
00:02:38,000 --> 00:02:41,000
znajduje się 120 km stąd.

38
00:02:47,000 --> 00:02:51,000
Raz w tygodniu do Rezydencji przybywa bardzo ważny transport,

39
00:02:51,000 --> 00:02:56,000
przywożący całą żywność potrzebną do nakarmienia 100 osób.

40
00:02:59,000 --> 00:03:04,000
W ciągu roku do obserwatorium dostarczane jest około 200 ton żywności.

41
00:03:09,000 --> 00:03:12,000
Pracownicy kuchni muszą starannie planować posiłki

42
00:03:12,000 --> 00:03:15,000
i mieć pewność, że wszystkie produkty, których potrzebują, są dostępne,

43
00:03:15,000 --> 00:03:19,000
gdyż nie ma szansy na wyskoczenie na awaryjne zakupy w ostatniej chwili.

44
00:03:22,000 --> 00:03:25,000
Odległe położenie obserwatorium oznacza także,

45
00:03:25,000 --> 00:03:27,000
iż musi generować własną energię elektryczną.

46
00:03:28,000 --> 00:03:31,000
Do działania całego obserwatorium potrzebne są około dwa megawaty.

47
00:03:31,000 --> 00:03:33,000
Prądu potrzeba do działania teleskopów, chłodzenia kopuł,

48
00:03:33,000 --> 00:03:36,000
innych urządzeń technicznych, jak i w hotelu.

49
00:03:36,000 --> 00:03:40,000
Co więcej, aby zapewnić nieprzerwane działanie kompleksu,

50
00:03:40,000 --> 00:03:43,000
źródło zasilania musi być niezawodne.

51
00:03:51,000 --> 00:03:55,000
Elektrownia w Obserwatorium Paranal.

52
00:03:57,000 --> 00:04:03,000
Elektrownia jest serwisowana w regularnych odstępach czasu, aby zagwarantować bezawaryjną pracę.

53
00:04:06,000 --> 00:04:09,000
Podobnie jak woda, gaz potrzebny do działania elektrowni,

54
00:04:09,000 --> 00:04:12,000
musi być dostarczany z miasta Antofagasta.

55
00:04:12,000 --> 00:04:15,000
Dostawy wykonywane są każdego dnia.

56
00:04:19,000 --> 00:04:21,000
Na wypadek mało prawdopodobnego zdarzenia,

57
00:04:21,000 --> 00:04:24,000
wystąpienia problemu z zaopatrzeniem w prąd z głównej elektrowni,

58
00:04:24,000 --> 00:04:28,000
można użyć zapasowych generatorów.

59
00:04:31,000 --> 00:04:35,000
Widok na Paranal z daleka, pośród surowego krajobrazu pustyni.

60
00:04:35,000 --> 00:04:38,000
To niewiarygodne, że około 100 ludzi żyje i pracuje tutaj.

61
00:04:38,000 --> 00:04:43,000
Pomimo wszystkich udogodnień życie w pustynnym miasteczku z pewnością stanowi wyzwanie.

62
00:04:49,000 --> 00:04:54,000
Przez cały czas trwa przepływ ludzi przybywających i opuszczających obserwatorium.

63
00:04:54,000 --> 00:04:57,000
Poza pracownikami ESO każdego roku obsługiwanych jest

64
00:04:57,000 --> 00:05:03,000
2000 gości - takich jak wizytujący astronomowie i dziennikarze.

65
00:05:03,000 --> 00:05:08,000
Związana z tym logistyka jest ciężką pracą dla kadry.

66
00:05:14,000 --> 00:05:17,000
Samochód jest serwisowany w Obserwatorium Paranal.

67
00:05:20,000 --> 00:05:23,000
Samochody odgrywają ważną rolę w obserwatorium,

68
00:05:23,000 --> 00:05:27,000
gdyż astronomowie i inżynierowie często muszą pokonywać kilka kilometrów

69
00:05:27,000 --> 00:05:31,000
pomiędzy Rezydencją, a platformą obserwacyjną VLT.

70
00:05:32,000 --> 00:05:36,000
Samochody są regularnie serwisowane przez mechaników.

71
00:05:38,000 --> 00:05:41,000
Paranal ma też własną stację benzynową.

72
00:05:41,000 --> 00:05:46,000
Następna znajduje się w odległości około 100 kilometrów.

73
00:05:49,000 --> 00:05:54,000
Wraz z zachodzącym nad Paranal Słońcem nadchodzi pora, abyśmy opuścili obserwatorium.

74
00:05:54,000 --> 00:05:58,000
ESO stworzyło technologiczną oazę na jałowej pustyni Atakama,

75
00:05:58,000 --> 00:06:01,000
w zasadzie jest to okno na Wszechświat,

76
00:06:01,000 --> 00:06:04,000
a astronomowie z całego świata przyjeżdżają korzystać z tego widoku.

77
00:06:04,000 --> 00:06:07,000
Tutaj Dr J  kończę już ten ESOcast.

78
00:06:07,000 --> 00:06:11,000
Odwiedźcie mnie ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.

79
00:06:12,000 --> 00:06:16,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

80
00:06:16,000 --> 00:06:20,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

81
00:06:20,000 --> 00:06:23,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

82
00:06:25,000 --> 00:06:29,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart

83
00:06:41,000 --> 00:06:44,000
Teraz, gdy poznałeś ESO,

84
00:06:46,000 --> 00:06:50,000
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a

85
00:06:51,000 --> 00:06:59,000
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego kosmicznego obserwatorium:

86
00:07:01,000 --> 00:07:05,000
Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.

