﻿1
00:00:03,000 --> 00:00:07,000
Hoog op het Chajnantor plateau in het chileense Andesgebergte

2
00:00:07,000 --> 00:00:11,000
bewegen de antennes van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array

3
00:00:11,000 --> 00:00:14,000
of ALMA afgekort, in koor.

4
00:00:15,000 --> 00:00:19,000
Het werk voordert in een razend tempo in dit ambitieuze project

5
00:00:19,000 --> 00:00:27,000
dat over een paar jaar uit 66 antennes zal bestaan, die op een hoogte van 5000 meter samen zullen werken.

6
00:00:27,000 --> 00:00:34,000
Eenmaal voltooid zal ALMA sterrenkundigen in staat stellen het koude heelal in ongekend detail te bestuderen.

7
00:00:38,000 --> 00:00:40,000
Dit is de ESOcast!

8
00:00:40,000 --> 00:00:44,000
State of the art wetenschap en het leven achter de schermen van ESO, de European Southern Observatory.

9
00:00:44,000 --> 00:00:50,000
De ultieme grens onderzoeken met onze gastheer Dr J, alias Dr Joe Liske.

10
00:00:55,000 --> 00:00:57,000
Hallo en welkom bij de ESOcast.

11
00:00:57,000 --> 00:01:02,000
In deze aflevering gaan we de ALMA sterrenwacht in de Atacama woestijn in Chili bezoeken.

12
00:01:02,000 --> 00:01:05,000
Hier bouwt ESO, samen met haar internationale partners,

13
00:01:05,000 --> 00:01:10,000
iets wat 's werelds grootste sterrenkundige faciliteit zal worden.

14
00:01:10,000 --> 00:01:14,000
ALMA zal het heelal op milimeter en submilimeter golflengten waarnemen.

15
00:01:14,000 --> 00:01:21,000
Dit zal sterrenkundigen in staat stellen om zowel hele koude objecten als heel ver verwijderde objecten waar te nemen in het vroege heelal.

16
00:01:21,000 --> 00:01:25,000
Omdat zulke waarnemingen wverstoord worden door waterdamp in de atmosfeer,

17
00:01:25,000 --> 00:01:31,000
wordt ALMA gebouwd op een van de droogste plaatsen ter wereld, het Chajnantor plateau op een hoogte van 5000 meter,

18
00:01:31,000 --> 00:01:35,000
wat het tegelijkertijd ook een van de hoogste sterrenkundige locaties ter wereld maakt.

19
00:01:35,000 --> 00:01:38,000
ALMA zal op twee verschillende locaties geëxploiteerd worden:

20
00:01:38,000 --> 00:01:43,000
Ten eerste is er de Array Operations locatie, boven op het plateau waar de antennes zich bevinden,

21
00:01:43,000 --> 00:01:47,000
en dan, meer naar beneden, is de Operations Support faciliteit.

22
00:01:50,000 --> 00:01:58,000
Het bouwen van de ALMA sterrenwacht in de droge Atacama woestijn en op zo'n grote hoogte is geen gemakkelijke onderneming.

23
00:01:59,000 --> 00:02:07,000
Voordat de antennes naar de hoge locatie worden gebracht moeten ze in elkaar gezet worden op de Operations Support faciliteit (OSF).

24
00:02:08,000 --> 00:02:11,000
De op 2900 meter gelegen OSF

25
00:02:11,000 --> 00:02:18,000
dient ook als controle centrum voor de antennes die zich op de hoge locatie bevinden.

26
00:02:19,000 --> 00:02:26,000
Terwijl majestueuze vulkanen in de verte opdoemen, zijn ingenieurs bezig de talloze onderdelen van de antennes in elkaar te zetten en te controleren

27
00:02:26,000 --> 00:02:32,000
en nu zijn er veel antennes in verschillende fases van assemblage te vinden bij de OSF.

28
00:02:32,000 --> 00:02:36,000
Iedere nieuwe antenne moet aan zeer strenge eisen voldoen.

29
00:02:36,000 --> 00:02:41,000
De oppervlakte van elke schotel is tot op veel minder dan de dikte van een vel papier nauwkeurig

30
00:02:41,000 --> 00:02:49,000
en de antennes kunnen nauwkeurig genoeg gericht worden om een golfbal op een afstand van 15 km op te merken.

31
00:02:50,000 --> 00:02:53,000
Op meerdere manieren is de OSF het hart geworden van het ALMA project.

32
00:02:53,000 --> 00:02:58,000
Dit is waar het personeel woont tijdens hun dienst en waar veel van de dagelijkse routine zich afspeelt.

33
00:02:58,000 --> 00:03:01,000
Er zijn veel vergaderingen van verschillende groepen wetenschappers en ingenieurs

34
00:03:01,000 --> 00:03:06,000
en op deze afgelegen locatie worden zelfs wetenschappelijke conferenties gehouden.

35
00:03:06,000 --> 00:03:10,000
De OSF huisvest ook de twee vervoerders die gebruikt worden om de antennes te transporteren.

36
00:03:10,000 --> 00:03:16,000
Dus met het in elkaar zetten en het testen van de antennes door wetenschappers en ingenieurs en het uitvoeren van de werkzaamheden op de hoge locatie,

37
00:03:16,000 --> 00:03:20,000
is de OSF een behoorlijk drukke en opwindende plaats geworden.

38
00:03:23,000 --> 00:03:28,000
Wetenschappers en ingenieurs testen het ultieme presteren van het complexe systeem.

39
00:03:28,000 --> 00:03:32,000
Richtings- en holografietesten worden dag en nacht uitgevoerd

40
00:03:32,000 --> 00:03:39,000
en de deskundigen zorgen ervoor dat alleen de antennes die voldoen aan de hoge ALMA eisen goedgekeurd worden.

41
00:03:41,000 --> 00:03:46,000
Nadat een antenne met succes alle testen bij de OSF doorstaan heeft,

42
00:03:46,000 --> 00:03:53,000
is de tijd gekomen om hem naar boven naar de Array Operations locatie, die op een hoogte van 5000 meter gelegen is, te vervoeren.

43
00:03:53,000 --> 00:03:58,000
Dit werd voor het eerst met succes gedaan in september 2009.

44
00:03:58,000 --> 00:04:03,000
Een reusachtige op maat ontworpen vervoerder wordt gebruikt om te antenne naar boven te brengen.

45
00:04:03,000 --> 00:04:11,000
Omdat iedere antenne ongeveer 100 ton weegt is dit een delicate taak die de grootst mogelijke aandacht vergt.

46
00:04:11,000 --> 00:04:19,000
Er zijn twee vervoerders die ook gebruikt worden om de antennes naar verschillende posities te verplaatsen om daardoor de ALMA array te herconfigureren.

47
00:04:21,000 --> 00:04:24,000
De Array Operations locatie is een plaats van extremen,

48
00:04:24,000 --> 00:04:27,000
met harde winden, lage temperaturen en een dunne atmosfeer.

49
00:04:27,000 --> 00:04:30,000
Echter, dankzij de extreme droogte en hoogte,

50
00:04:30,000 --> 00:04:36,000
biedt de locatie uitstekende voorwaarden om de submilimeter radiogolven waar te nemen waar ALMA voor ontworpen is.

51
00:04:36,000 --> 00:04:39,000
Daarnaast biedt Chajnantor veel plaats.

52
00:04:39,000 --> 00:04:47,000
Dat is nodig omdat, in hun breedste opstelling, de antennes een breedte hebben van 16 kilometer.

53
00:04:47,000 --> 00:04:52,000
Ondanks de barre weersomstandigheden wordt er gewerkt om het plateau voor de antennes klaar te maken.

54
00:04:52,000 --> 00:04:57,000
Er is een netwerk aan wegen gebouwd en de arbeiders zijn bezig met verschillende taken om de constructies te voltooien.

55
00:04:57,000 --> 00:05:03,000
Alle 192 funderingen voor de antennes zijn klaar en sommige zijn al in gebruik.

56
00:05:03,000 --> 00:05:08,000
Er is ook een technisch gebouw dat in de toekomst dienst zal doen om de data van de antennes te ontvangen,

57
00:05:08,000 --> 00:05:13,000
verwerken en vervolgens door te sturen naar de OSF.

58
00:05:13,000 --> 00:05:17,000
Nu het aantal antennes op de hoge locatie steeds groeit

59
00:05:17,000 --> 00:05:23,000
komt het project in een nieuwe en belangrijke fase: de inbedrijfstelling en het verifiëren van wetenschappelijke data.

60
00:05:25,000 --> 00:05:30,000
In het controle centrum van de OSF is de spanning groot terwijl de testen worden uitgevoerd.

61
00:05:31,000 --> 00:05:35,000
De inbedrijfstelling en het verifiëren van wetenschappelijke data is bedoeld

62
00:05:35,000 --> 00:05:41,000
om te bevestigen dat de hele faciliteit van een verzameling van heel complexe onderdelen

63
00:05:41,000 --> 00:05:48,000
veranderd is in een instrument wat in staat is om beelden en metingen van een buitengewone gevoeligheid en nauwkeurigheid te produceren.

64
00:05:48,000 --> 00:05:52,000
De antennes worden op verschillende locaties binnen de array geplaatst

65
00:05:52,000 --> 00:05:57,000
om er zeker van te zijn dat al hun basisfuncties op verschillende grondlijnen correct werken.

66
00:05:57,000 --> 00:06:00,000
Op dit moment zijn de antennes in het midden van de locatie geplaatst

67
00:06:00,000 --> 00:06:06,000
en ze gebruiken antenneposten die uiteindelijk de zgn. Atacama Compact Array zullen vormen.

68
00:06:07,000 --> 00:06:12,000
ALMA ontwikkelt zich snel en er ligt een heldere toekomst in het verschiet voor veel vakgebieden in de sterrenkunde.

69
00:06:12,000 --> 00:06:17,000
Bij voorbeeld, het zal een uniek inzicht geven in het vormen van sterren en planeten

70
00:06:17,000 --> 00:06:23,000
en het zal een van de voornaamste instrumenten zijn om de eerste sterren en melkwegstelsels in het vroege en ver verwijderde heelal te bestuderen.

71
00:06:23,000 --> 00:06:30,000
En dus kunnen wij sterrenkundigen gewoon niet wachten om aan de slag te gaan met deze fantastische wetenschappelijke machine!

72
00:06:30,000 --> 00:06:33,000
Dit is Dr J die zich afmeldt voor ESOcast.

73
00:06:33,000 --> 00:06:36,000
Volg mij weer de volgende keer voor een ander kosmisch avontuur.

74
00:06:38,000 --> 00:06:40,000
ESOcast wordt geproduceerd door ESO, de European Southern Observatory.

75
00:06:40,000 --> 00:06:43,000
ESO, de European Southern Observatory, is de bij uitstek intergouvernementele wetenschaps- en technologische organisatie in de sterrenkunde

76
00:06:43,000 --> 00:06:46,000
die 's werelds meest geavanceerde aardse telescopen ontwerpt en bouwt.

77
00:06:46,000 --> 00:06:48,000
Het ALMA project is een samenwerking tussen de wetenschappelijke gemeenschappen van Oost-Azië, Europa en Noord Amerika met Chili.

78
00:06:48,000 --> 00:06:51,000
Transcriptie door ESO; vertaling door Suzan van Eijk

79
00:06:52,000 --> 00:06:56,000
Nu dat je op de hoogte bent van ESO,

80
00:06:58,000 --> 00:07:01,000
ga verder dan deze wereld met Hubble.

81
00:07:03,000 --> 00:07:11,000
De Hubblecast toont de nieuwste ontdekkingen van 's werelds meest erkende en geprezen buitenaardse sterrenwacht,

82
00:07:12,000 --> 00:07:16,000
de NASA/ESA Hubble Space Telescope

