﻿1
00:00:15,000 --> 00:00:19,000
To najlepsza praca jaką dotąd miałem w swoim życiu.

2
00:00:19,000 --> 00:00:27,000
Wydarzyło się prawie wszystko z olbrzymiego zakresu zadań, z którymi musiałem się zmierzyć.

3
00:00:27,000 --> 00:00:32,00
Kiedy przybyłem do ESO, przez cztery lata zasiadałem w Radzie ESO 

4
00:00:32,000 --> 00:00:36,000
i myślałem, że dość dobrze wiem jak funkcjonuje.

5
00:00:36,000 --> 00:00:38,000
Cóż, nie wiedziałem.

6
00:00:38,000 --> 00:00:42,000
I tak dowiedziałem, że robimy znacznie więcej, niż sądziłem.

7
00:00:42,000 --> 00:00:48,000
Miałem do czynienia z wieloma interesującymi rzeczami do zrobienia i było to niezwykle mobilizujące doświadczenie,

8
00:00:48,000 --> 00:00:53,000
ponieważ człowiek nagle zyskuje możliwość włączenia nauki w szerszą społeczność,

9
00:00:53,000 --> 00:01:03,000
może próbować przekonać polityków wysokiego szczebla do wspierania nauki, astronomii, ESO.

10
00:01:03,000 --> 00:01:08,000
Poznaje się bardzo, bardzo interesujących ludzi z całego świata,

11
00:01:08,000 --> 00:01:14,000
jest się zaangażowanym w sprawy, o udziale w których nie byłem świadom, kiedy zacząłem studiować astronomię —

12
00:01:14,000 --> 00:01:20,000
Nauczyłem się trochę więcej o zalewaniu betonu na wysokości 5000 tysięcy metrów.

13
00:01:20,000 --> 00:01:24,000
Wszystko to jest bardzo ekscytujące. 

14
00:01:24,000 --> 00:01:32,000
Zadaniem ESO jest budowa i zarządzanie światowej klasy placówkami astronomicznymi i usprawnianie współpracy.

15
00:01:32,000 --> 00:01:35,000
I to jest to, czym się zajmujemy.

16
00:01:35,000 --> 00:01:45,000
ESO odgrywało ciekawą rolę w kształtowaniu astronomii już na początku swojego istnienia w latach 60-tych XX wieku,

17
00:01:45,000 --> 00:01:53,000
jednak w ostatniej dekadzie znaczny rozwój programu ESO,

18
00:01:53,000 --> 00:01:56,000
z najnowszymi placówkami,

19
00:01:56,000 --> 00:01:59,000
modernizacją Paranal i wyposażeniem obserwatorium w przyrządy drugiej generacji,

20
00:01:59,000 --> 00:02:03,000
rozpoczęcie funkcjonowania obserwatorium ALMA,

21
00:02:03,000 ---> 00:02:11,000
a obecnie budowa naprawdę przełomowego nowego teleskopu ELT,

22
00:02:11,000 --> 00:02:18,000
wywarł wyraźny wpływ na sposób, w jaki działa współczesna astronomia i jak będzie funkcjonować w przyszłości.

23
00:02:18,000 --> 00:02:24,000
Rozwój ESO, obejmujący współpracę z 15 państwami, z kolejnymi w planie,

24
00:02:24,000 --> 00:02:31,000
wraz z długoterminową stabilnością budżetu oraz zdolnością planowania,

25
00:02:31,000 --> 00:02:38,000
gdzie lekcje wyciągnięte z wcześniejszych placówek/urządzeń są wykorzystywane do budowy nowych,

26
00:02:38,000 --> 00:02:48,000
pozwoliły ESO stać się, w co wierzę, wiodącą organizacją w światowej astronomii.

27
00:02:48,000 --> 00:02:53,000
Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat, astronomia uległa sporym przemianom i to na wiele sposobów.

28
00:02:53,000 --> 00:02:58,000
Placówki obserwacyjne stały się znacznie potężniejsze,

29
00:02:58,000 --> 00:03:02,000
czerpiąc korzyści z rozwoju technologii.

30
00:03:02,000 --> 00:03:08,000
Jednocześnie jest wielu, wielu astronomów, i więcej pracy wykonywanej jest przy ważnych projektach, 

31
00:03:08,000 --> 00:03:09,000
niż było to może dziesięć lat temu.

32
00:03:09,000 --> 00:03:13,000
To bardziej socjologiczna, również dość interesująca, zmiana, 

33
00:03:13,000 --> 00:03:19,000
częściowo wywoływana przez olbrzymi przepływ danych pochodzących z tych placówek.

34
00:03:19,000 --> 00:03:24,000
Inną bardzo dostrzegalną zmianą w astronomii w ostatniej dekadzie 

35
00:03:24,000 --> 00:03:31,000
jest przywiązywanie coraz większej uwagi do poszukiwania egzoplanet,

36
00:03:31,000 --> 00:03:34,000
planet orbitujących wokół innych gwiazd.

37
00:03:34,000 --> 00:03:41,000
Nie tylko samo poszukiwanie, ale odnajdywanie spośród nich skalistych planet i zadawanie sobie pytań,

38
00:03:41,000 --> 00:03:42,000
“Czy mają atmosfery?”,

39
00:03:42,000 --> 00:03:43,000
“Czy możemy je obserwować?”,

40
00:03:43,000 --> 00:03:46,000
“Czy są dowody na istnienie na nich wody, wody w stanie ciekłym?”,

41
00:03:46,000 --> 00:03:49,000
“Czy znajdują się w obszarze, który nazywamy strefą zamieszkiwalną?”

42
00:03:49,000 --> 00:03:50,000
i w rzeczy samej,

43
00:03:50,000 --> 00:03:58,000
“Czy możliwe jest wykrycie pierwiastków w ich atmosferach, które zdradzają, lub są dowodem biologicznej aktywności

44
00:03:58,000 --> 00:03:59,000
zwanej życiem?".

45
00:03:59,000 --> 00:04:09,000
To dziedzina, która również przekracza naukę, ponieważ znajduje się w obszarze zainteresowania znacznej części społeczeństwa.

46
00:04:09,000 --> 00:04:14,000
Wszyscy chcielibyśmy wiedzieć, “Czy gdzieś we Wszechświecie istnieje życie?”

47
00:04:14,000 --> 00:04:17,000
Pytania z mediów społecznościowych

48
00:04:17,000 --> 00:04:20,000
Na którą z planet chciałbyś się udać? — Michael Hall

49
00:04:20,000 --> 00:04:29,000
Gdybym miał możliwość przyjrzeć się Marsowi na własne oczy, bardzo chciałbym się tam udać.

50
00:04:29,000 --> 00:04:32,000
Czy w ramach najlepszych praktyk ESO wymienia się doświadczeniem, wiedzą z innymi dużymi projektami, takimi jak SKA

51
00:04:32,000 --> 00:04:36,000
lub placówkami na biegunie południowym? — Eduardo Ros

52
00:04:36,000 --> 00:04:43,000
ESO jest gotowe dzielić się wiedzą z innymi projektami, jeśli zostanie o to poproszone. 

53
00:04:43,000 --> 00:04:47,000
Mimo wszystko jesteśmy organizacją non-profit.

54
00:04:47,000 --> 00:04:52,000
Jesteśmy finansowani przez kraje członkowskie z uiszczanych przez nie podatków,

55
00:04:52,000 --> 00:04:54,000
i stąd, jeśli jest coś, czego uczymy,

56
00:04:54,000 --> 00:04:59,000
raczej jeśli jest to wynik astronomiczny lub stosowana w praktyce inżynieria 

57
00:04:59,000 --> 00:05:04,000
lub któreś z tych bardziej praktycznych zagadnień typu: jak realizowane są działania w różnych krajach,

58
00:05:04,000 --> 00:05:07,000
czy w bardzo odległych lokalizacjach,

59
00:05:07,000 --> 00:05:08,000
jesteśmy dość chętni do pomocy.

60
00:05:08,000 --> 00:05:10,000
Jednak muszą nas o to poprosić.

61
00:05:10,000 --> 00:05:13,000
Czy zarządzanie ilością danych generowanych przez teleskopy staje się łatwiejsze

62
00:05:13,000 --> 00:05:18,000
lub czy jest coś, czego potrzebuje ESO, aby znaleźć nowe sposoby, aby temu podołać? — Roberto Sanchez Alvarado

63
00:05:18,000 --> 00:05:23,000
Jeśli spojrzeć na ogólny zakres nauk przyrodniczych,

64
00:05:23,000 --> 00:05:28,000
są placówki, które generują to, co nazywane jest big data.

65
00:05:28,000 --> 00:05:33,000
W odniesieniu do tego standardu, teleskopy ESO nie wytwarzają dużej ilości danych.

66
00:05:33,000 --> 00:05:41,000
Wytwarzają sporą ilość, ale nie jest to gigantyczny potok, z którym trudno byłoby się uporać.

67
00:05:41,000 --> 00:05:45,000
I z tego powodu, nie jest trudno je zrozumieć.

68
00:05:45,000 --> 00:05:48,000
Przykładowo wykonujemy bardzo "głębokie" fotografie,

69
00:05:48,000 --> 00:05:53,000
albo widma obiektów we Wszechświecie, które są bardzo, bardzo blade.

70
00:05:53,000 --> 00:05:56,000
Zatem musimy korzystać z długich czasów ekspozycji,

71
00:05:56,000 --> 00:05:58,000
łączyć wykonane pomiary

72
00:05:58,000 --> 00:06:04,000
i następnie zapisywać na dysku powstały obraz lub widma.

73
00:06:04,000 --> 00:06:07,000
To nie generuje petabajtów danych każdej nocy.

74
00:06:07,000 --> 00:06:10,000
I w tym sensie, wszystko jest pod kontrolą.

75
00:06:10,000 --> 00:06:16,000
Danych przybywa ale nie jest to znaczący skok, jak to ma miejsce w czymś, co jest nazywane big data.

76
00:06:16,000 --> 00:06:20,000
Czy ELT będzie w stanie wykryć skład chemiczny atmosfer egzoplanet

77
00:06:20,000 --> 00:06:26,000
i wykonać bezpośrednie zdjęcia egzoplanet, łącznie planetami o masie 1-1.5 masy Ziemi? — Adam Tużnik

78
00:06:26,000 --> 00:06:28,000
Krótka odpowiedź brzmi tak.

79
00:06:28,000 --> 00:06:30,000
To właśnie powód, dla którego budujemy ELT,

80
00:06:30,000 --> 00:06:35,000
i to jest główna przyczyna, dlaczego musimy podjąć się —

81
00:06:35,000 --> 00:06:38,000
budowy tak dużego zwierciadła.

82
00:06:38,000 --> 00:06:45,000
To, co próbujemy zobaczyć, to światło odbite od gwiazdy macierzystej niewielkiej skały

83
00:06:45,000 --> 00:06:47,000
planety podobnej do Ziemi.

84
00:06:47,000 --> 00:06:53,000
To światło jest niesamowicie, znacznie słabsze niż światło gwiazdy.

85
00:06:53,000 --> 00:06:57,000
Zatem to, co próbujemy zrobić, kiedy mamy gwiazdę i planetę

86
00:06:57,000 --> 00:07:03,000
jeśli skonstruujesz większe zwierciadło, zyskujesz większe powiększenie, więc możesz odseparować drugi obiekt

87
00:07:03,000 --> 00:07:05,000
blokujący światło gwiazdy, 

88
00:07:05,000 --> 00:07:11,000
a następnie łączyć wystarczająco długo, aby uzyskać wystarczająco odbite światło planety, celem uzyskania spektrum

89
00:07:11,000 --> 00:07:20,000
i przyjrzenia się liniom, które być może powiedzą Ci, że jest tam metan lub ozon albo tlen. 

90
00:07:20,000 --> 00:07:22,000
Transkrypcja ESO, tłumaczenie -- MIrosław Wójcik