1
00:00:08,500 --> 00:00:10,880
Witam w ESOcast.

2
00:00:10,880 --> 00:00:16,720
Wychwytywanie i rejestrowanie światła z nieba zawsze było zasadniczym zadaniem astronomii.

3
00:00:16,720 --> 00:00:20,940
W tym odcinku będziemy zgłębiać historię czujników,

4
00:00:20,940 --> 00:00:24,480
które na przestrzeni wieków były wykorzystywane do badania Wszechświata.

5
00:00:25,900 --> 00:00:31,180
Pierwszym astronomicznym „detektorem” było oczywiście ludzkie 
nieuzbrojone oko.

6
00:00:31,500 --> 00:00:38,820
Dopiero na początku XVII wieku zaczęliśmy używać narzędzia, które pomogło nam dostrzec słabsze i bardziej odległe gwiazdy:

7
00:00:38,820 --> 00:00:40,540
teleskopu.

8
00:00:41,160 --> 00:00:47,000
Teleskop w astronomii został po raz pierwszy użyty przez Galileusza w 1609 roku.

9
00:00:47,000 --> 00:00:51,220
Odkrył on, między innymi, cztery największe księżyce Jowisza,

10
00:00:51,220 --> 00:00:54,820
co na zawsze zmieniło nasze postrzeganie naszego miejsca we Wszechświecie.

11
00:00:55,020 --> 00:00:59,020
Jednak w celu zapisania tego, co widać było przez teleskop,

12
00:00:59,020 --> 00:01:05,300
Galileusz i astronomowie, którzy pojawili się po nim, używali pióra i papieru.

13
00:01:05,300 --> 00:01:07,880
Musieli rysować to, co widzieli.

14
00:01:08,500 --> 00:01:16,020
Około 230 lat później, w połowie XIX wieku, to poleganie na ludzkim oku dobiegło końca.

15
00:01:16,500 --> 00:01:23,760
Zamiast tego astronomowie zaczęli używać płyt fotograficznych, by wychwytywać światło ciał niebieskich.

16
00:01:23,760 --> 00:01:25,460
To miało wiele zalet.

17
00:01:25,460 --> 00:01:29,700
Po pierwsze, płyty fotograficzne mogą być naświetlane przez wiele godzin,

18
00:01:29,700 --> 00:01:34,580
umożliwiając astronomom wykrywać znacznie słabsze obiekty, niż pozwalało na to oko.

19
00:01:34,800 --> 00:01:42,480
I po raz pierwszy astronomowie mieli wierny obraz nocnego nieba, a nie tylko rysunek.

20
00:01:42,480 --> 00:01:48,480
Ale pomimo ogromnej przewagi nad okiem, płyty fotograficzne były dalekie od doskonałości.

21
00:01:48,480 --> 00:01:52,340
I tak pogoń za osiągnięciem jeszcze większej czułości trwała...

22
00:01:52,700 --> 00:01:57,600
Postęp technologiczny wprowadza na scenę elektronikę.

23
00:01:57,600 --> 00:02:02,840
Lampy próżniowe w fotopowielaczach stały się dostępne w 1930 roku.

24
00:02:02,840 --> 00:02:06,900
Przetwarzają one przychodzący foton na elektron,

25
00:02:06,900 --> 00:02:13,300
który następnie jest wielokrotnie mnożony, w celu wytworzenia łatwo mierzalnego prądu elektrycznego.

26
00:02:14,000 --> 00:02:21,000
Fotopowielacze miały czułość około dziesięć razy większą niż płyty fotograficzne.

27
00:02:21,120 --> 00:02:26,400
Ale były kłopotliwe w użyciu, będąc w zasadzie kamerą z jednym tylko pikselem.

28
00:02:27,200 --> 00:02:33,120
Jednak wszystko zmieniło się wraz z nastaniem fotografii cyfrowej w 1970 roku.

29
00:02:33,620 --> 00:02:39,220
Matryce CCD (ang. charge-coupled devices) są bardzo czułymi na światło półprzewodnikami.

30
00:02:39,300 --> 00:02:45,500
Składają się z cienkiej warstwy krzemu rozłożonego na milionach drobnych kwadratów,

31
00:02:45,500 --> 00:02:49,060
z których każdy reprezentuje element obrazu, czy też piksel.

32
00:02:50,580 --> 00:02:56,980
Naukowcy i inżynierowie ESO pomogli przesunąć granice czułości i wielkości matryc CCD.

33
00:02:56,980 --> 00:02:59,920
Początkowo matryce CCD były naprawdę bardzo małe.

34
00:02:59,920 --> 00:03:06,900
Z biegiem czasu stały się większe, jak ta tutaj, a dzisiaj mogą osiągać rozmiary 9000 na 9000 pikseli,

35
00:03:06,900 --> 00:03:09,600
to łącznie 81 megapikseli!

36
00:03:10,200 --> 00:03:19,260
I te ogromne matryce CCD mogą być nawet łączone w mozaiki, tworząc urządzenia z ponad miliardem pikseli.

37
00:03:20,560 --> 00:03:23,200
To oczywiście jeszcze nie koniec.

38
00:03:23,200 --> 00:03:27,640
Wraz z rozwojem technologii, możemy oczekiwać, że przyszłe detektory

39
00:03:27,640 --> 00:03:32,620
będą jeszcze lepsze w wychwytywaniu nikłej mżawki światła z kosmosu.

40
00:03:33,000 --> 00:03:39,500
Mówił Dr J, koniec transmisji ESOcast. Dołącz do nas ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.

41
00:03:49,000 --> 00:00:00,000
Transkrypcja ESO; Tłumaczenie Paulina Karczmarek

