1
00:00:08,500 --> 00:00:10,880
Salam və ESOcasta xoş gəldiniz.

2
00:00:10,880 --> 00:00:16,720
Göylərdən işıq tutmaq və qeyd etmək hər zaman astronomiyada əhəmiyyətli bir ünsür olmuşdur.

3
00:00:16,720 --> 00:00:20,940
Bu hissədə, Kainatı əsrlər ərzində araşdırmaq üçün.

4
00:00:20,940 --> 00:00:24,480
istifadə edilən qəbul edicilərin tarixini araşdıracağıq.

5
00:00:25,900 --> 00:00:31,180
İlk astronomik "detektor", əlbəttə, köməksiz insan gözü idi.

6
00:00:31,500 --> 00:00:38,820
17-ci əsrə qədər daha zəif və daha uzaq ulduzları görməmizə köməkçi olacaq bir vasitə istifadə başladıq:

7
00:00:38,820 --> 00:00:40,540
teleskop.

8
00:00:41,160 --> 00:00:47,000
Teleskopun ilk astronomik istifadələrindən biri, Qalileo Qaliley tərəfindən 1609-cu ildə geri döndü.

9
00:00:47,000 --> 00:00:51,220
Bir çox şey arasında, Yupiterin ən böyük dörd ayını kəşf etdi

10
00:00:51,220 --> 00:00:54,820
və bu kainatdakı yerimizə olan görüşümüzü sonsuza qədər dəyişdirdi.

11
00:00:55,020 --> 00:00:59,020
Ancaq, teleskop vasitəsilə gördüklərini qeyd etmək üçün,

12
00:00:59,020 --> 00:01:05,300
Galileo və ondan sonrakı alimlər qələm və kağızla çəkmək məcburiyyətində qaldılar.

13
00:01:05,300 --> 00:01:07,880
Gördüklərini çəkməyə məcbur idilər.

14
00:01:08,500 --> 00:01:16,020
Təxminən 230 il sonra, 19-cu əsrin ortalarında, insan gözündəki bu asılılıq nəhayət ki sona çatdı.

15
00:01:16,500 --> 00:01:23,760
Bunun yerinə astronomlar göy cisimlərindən gələn işığı qəbul etmək üçün fotoşəkil plitələr istifadə etməyə başladılar.

16
00:01:23,760 --> 00:01:25,460
İndi bunların bir neçə üstünlükləri var.

17
00:01:25,460 --> 00:01:29,700
Başlanğıc olaraq, Foto plitələr, astronomların göz tərəfindən

18
00:01:29,700 --> 00:01:34,580
mümkün olandan daha sönük obyektləri qəbul etməyə icazə verərək saatlarla məruz qala bilərlər.

19
00:01:34,800 --> 00:01:42,480
Və ilk dəfə astronomlar, yalnız bir eskiz yerinə, gecə səmada etibarlı bir imicə sahib idilər.

20
00:01:42,480 --> 00:01:48,480
Lakin, gözlə müqayisədə böyük bir inkişaf olmasına rəğmən, fotoqrafik lövhələr mükəmməldən çox uzaq idi.

21
00:01:48,480 --> 00:01:52,340
Və beləcə, daha çox həssaslıq axtarışı davam etdi ...

22
00:01:52,700 --> 00:01:57,600
Texnologiya irəlilədikcə sonunda elektron dövrəyə girdi.

23
00:01:57,600 --> 00:02:02,840
Fotomultiplier vakuum balonları 1930-cu illərdə istifadəyə verildi.

24
00:02:02,840 --> 00:02:06,900
Onlar daxil olan fotonu elektrona çevirirdilər,

25
00:02:06,900 --> 00:02:13,300
hansı ki, asan ölçülən bir elektrik cərəyanı istehsal etmək üçün ard arda vurulur.

26
00:02:14,000 --> 00:02:21,000
İndi Fotoçoxaltıcıların həssaslığı foto lövhələrinkindən 10 qat daha artıqdır.

27
00:02:21,120 --> 00:02:26,400
Lakin onlar mahiyyətcə yalnız bir pixel kamera olan istifadə etmək çətin idi.

28
00:02:27,200 --> 00:02:33,120
Buna baxmayaraq, hər şey 1970-ci illərdə rəqəmsal görünüşün inkişafıyla dəyişdi.

29
00:02:33,620 --> 00:02:39,220
Enerji yığa bilən cihazlar və ya CCDlər işığa yüksək həssaslığı olan yarımkeçiricilərdir.

30
00:02:39,300 --> 00:02:45,500
Bunlar, hər biri bir şəkil elementi və ya pikseli təmsil edən milyonlarla kiçik kvadrata ayrılmış

31
00:02:45,500 --> 00:02:49,060
incə bir silikon layından ibarətdir.

32
00:02:50,580 --> 00:02:56,980
ESO'dakı alimlər və mühəndislər CCD həssaslıq və ölçü sərhədlərini aşmağa kömək oldular.

33
00:02:56,980 --> 00:02:59,920
Başlanğıcda CCDlər həqiqətən kiçik idi.

34
00:02:59,920 --> 00:03:06,900
Vaxt keçdikcə bunun kimi daha da böyüdülər və bu gün 9000x9000 pikselə kimi böyüyüblər

35
00:03:06,900 --> 00:03:09,600
yəni cəmi 81 meqapiksel.

36
00:03:10,200 --> 00:03:19,260
Və bu böyük CCD'ler, milyardlarla piksellik kameralar istehsal etmək üçün birlikdə mozaika edilə bilər.

37
00:03:20,560 --> 00:03:23,200
Əlbəttə bu yolun sonu deyil.

38
00:03:23,200 --> 00:03:27,640
Texnologiya inkişafa davam edərkən, kosmosdan gələn işığın zəif çiskin selini tutmada

39
00:03:27,640 --> 00:03:32,620
daha yaxşı olacaq olan detektorları səbirsizliklə gözləyə bilərik.

40
00:03:33,000 --> 00:03:39,500
Bu Dr J, ESOcast üçün imza atır. Növbəti başqa bir kosmik macəra üçün yenidən bizə qoşulun.

41
00:03:49,000 --> 00:03:53,000
Bu altyazı ESO-nun sifarişiylə ELVİN RUFULLAYEV tərəfindən tərcümə edilmişdir.

