1
00:00:03,909 --> 00:00:05,909
Do tej pory astronomowie

2
00:00:05,920 --> 00:00:11,520
znaleźli około czterech tysięcy potwierdzonych planet poza naszym Układem Słonecznym.

3
00:00:12,000 --> 00:00:14,190
Spośród nich egzoplanety podobne do Ziemi

4
00:00:14,890 --> 00:00:16,890
często dostają się do nagłówków gazet,

5
00:00:17,890 --> 00:00:23,130
takie jak Proxima B, planeta skalista najbliższa naszemu Układowi Słonecznemu.

6
00:00:23,890 --> 00:00:25,890
Ta podobna do Ziemi egzoplaneta

7
00:00:26,140 --> 00:00:31,709
została odkryta przy pomocy instrumentu HARPS na 3,6-metrowym teleskopie ESO

8
00:00:32,000 --> 00:00:34,349
w Obserwatorium La Silla.

9
00:00:35,300 --> 00:00:42,119
Ale teleskopy ESO pomogły znaleźć wiele innych ekscytujących światów, niektórych tak egzotycznych,

10
00:00:42,640 --> 00:00:45,400
że nie odważylibyście się porównać ich z Ziemią.

11
00:00:46,120 --> 00:00:48,989
Poznajcie Dziwniejsze Egzoplanety (The Stranger Expolanets).

12
00:01:03,800 --> 00:01:06,249
Zacznijmy od WASP-19b

13
00:01:06,560 --> 00:01:11,860
lub, jak my lubimy go nazywać, piekielnego świata  z tytanowym niebem.

14
00:01:13,280 --> 00:01:20,380
Ta gorąca planeta wielkości Jowisza ma atmosferę o dość dziwnym składzie chemicznym.

15
00:01:20,960 --> 00:01:26,800
Była to pierwsza egzoplaneta,  na której astronomowie wykryli tlenek tytanu,

16
00:01:27,000 --> 00:01:31,839
dzięki Bardzo Dużemu Teleskopowi (VLT) ESO i instrumentowi FORS2.

17
00:01:33,200 --> 00:01:38,740
Ta cząsteczka działa jako pochłaniacz ciepła w atmosferze piekielnego świata.

18
00:01:39,440 --> 00:01:46,500
Może zapobiegać wpływaniu lub wypływaniu ciepła z atmosfery, co prowadzi do inwersji temperatury.

19
00:01:46,850 --> 00:01:54,900
Na WASP-19b temperatura może być wyższa w górnej atmosferze i niższa w dolnej,

20
00:01:55,430 --> 00:01:59,100
w przeciwieństwie do tego co widzimy na planetach naszego Układu Słonecznego.

21
00:02:00,619 --> 00:02:06,519
Ruszamy dalej z tego odwróconego świata, aby zaprezentować wam Samotną Planetę.

22
00:02:07,550 --> 00:02:09,200
Kilka lat temu

23
00:02:09,200 --> 00:02:17,140
teleskopy ESO i ich instrumenty pomogły zidentyfikować obiekt, który mógłby być planetą niezwiązaną z żadną gwiazdą.

24
00:02:17,960 --> 00:02:23,799
Swobodnie dryfujący świat, który zamiast poruszać się wokół gwiazdy, samotnie wędruje przez przestrzeń kosmiczną.

25
00:02:25,280 --> 00:02:30,880
Możliwe, że planety te powstały, jak inne światy, wokół gwiazdy macierzystej,

26
00:02:31,430 --> 00:02:34,750
ale potem zostały wyrzucone ze swojego rodzinnego układu.

27
00:02:35,390 --> 00:02:39,970
Więc nasza Samotna Planeta może być osieroconym światem.

28
00:02:42,710 --> 00:02:47,079
Nasza kolejna dziwna egzoplaneta wcale nie jest osierocona.

29
00:02:47,180 --> 00:02:52,090
Właściwie to trwa przy swojej gwieździe macierzystej na dobre i na złe.

30
00:02:53,360 --> 00:03:00,759
Parująca Egzoplaneta jest pierwszą kiedykolwiek odkrytą planetą olbrzymią, ​​która krąży wokół białego karła,

31
00:03:01,010 --> 00:03:03,600
pozostałości po gwieździe podobnej do Słońca.

32
00:03:04,670 --> 00:03:06,670
Astronomowie uważają, że ta egzoplaneta

33
00:03:07,130 --> 00:03:14,109
przetrwała przemianę swojej gwiazdy macierzystej, podobnej do Słońca, w czerwonego olbrzyma, a następnie w białego karła.

34
00:03:14,780 --> 00:03:17,650
Ale to jeszcze nie wszystko, co jest dziwne z tą planetą.

35
00:03:18,700 --> 00:03:21,900
Obserwacje za pomocą X-SHOOTER-a ESO na VLT

36
00:03:22,200 --> 00:03:26,500
sugerują, że ta gigantyczna egzoplaneta paruje.

37
00:03:27,000 --> 00:03:32,890
Krąży wokół gorącego białego karła w bliskiej odległości, a ekstremalne promieniowanie

38
00:03:33,320 --> 00:03:37,500
ultrafioletowe z gwiazdy odziera planetę z części atmosfery,

39
00:03:38,210 --> 00:03:41,000
tworząc dysk wokół białego karła.

40
00:03:41,870 --> 00:03:45,430
Nasz ostatni obcy świat jest jeszcze dziwniejszy.

41
00:03:46,610 --> 00:03:48,500
WASP-76b

42
00:03:48,600 --> 00:03:52,540
ultragorąca egzoplaneta z niespodzianką.

43
00:03:53,960 --> 00:03:57,609
Ta planeta krąży bardzo blisko swojej gwiazdy macierzystej,

44
00:03:58,520 --> 00:04:03,999
otrzymując z niej tysiące razy więcej promieniowania niż Ziemia ze Słońca.

45
00:04:04,760 --> 00:04:07,400
Ponadto obraca się synchronicznie,

46
00:04:07,670 --> 00:04:14,500
co oznacza, że ​​ma stronę dzienną, która jest zawsze skierowana jest w stronę gwiazdy, i znacznie chłodniejszą stronę nocną.

47
00:04:15,350 --> 00:04:19,000
Różnica temperatur na planecie jest ekstremalna.

48
00:04:19,300 --> 00:04:23,700
Po stronie dziennej jest ponad 2400 stopni Celsjusza

49
00:04:23,800 --> 00:04:27,729
i wszystko, łącznie z metalami, jest w stanie gazowym.

50
00:04:28,550 --> 00:04:30,820
Teraz zrobi się naprawdę dziwnie.

51
00:04:31,550 --> 00:04:35,020
Używając instrumentu ESPRESSO na VLT,

52
00:04:35,300 --> 00:04:41,890
astronomowie odkryli, że para żelaza z ultragorącej strony dziennej jest przenoszona na chłodniejszą stronę nocną.

53
00:04:42,560 --> 00:04:47,380
Tam kondensuje się w kropelki żelaza. Innymi słowy,

54
00:04:47,630 --> 00:04:52,500
ta ekstremalna egzoplaneta ma stronę dzienną, gdzie metale wyparowują

55
00:04:52,700 --> 00:04:56,200
i nocną stronę, gdzie pada żelazo.

56
00:04:57,970 --> 00:05:02,600
Czy znajdziemy jeszcze dziwniejsze światy? Cóż, nikt nie wie.

57
00:05:02,920 --> 00:05:06,000
Ale astronomowie wciąż polują na egzoplanety.

58
00:05:07,420 --> 00:05:12,020
Zostańcie z nami, aby usłyszeć o przyszłych odkryciach dzięki teleskopom ESO.

59
00:05:20,480 --> 00:05:30,280
Transkrypcja - ESO
Tłumaczenie - Pasjonaci Astronomii

