1
00:00:04,460 --> 00:00:06,840
To zdarza się tylko raz na 16 lat.

2
00:00:07,560 --> 00:00:13,160
To będzie tak blisko czarnej dziury, że prędkość tego osiągnie prawie 3% prędkości światła.

3
00:00:14,120 --> 00:00:18,540
Powiedziałem do mojej żony: "Muszę ci coś powiedzieć - to naprawdę tam jest".

4
00:00:27,000 --> 00:00:30,940
ESOcast 173: Pierwsze Potwierdzenie Ogólnej Teorii Względności w pobliżu Supermasywnej Czarnej Dziury

5
00:00:35,820 --> 00:00:41,240
Odkąd Einstein opublikował ogólną teorię względności w 1915

6
00:00:41,240 --> 00:00:47,800
naukowcy wyruszyli na trwającą wiek krucjatę, by ją udowodnić... lub obalić.

7
00:00:49,520 --> 00:00:54,900
Aby tego dokonać, ESO namierza swoimi teleskopami ukrytego potwora

8
00:00:54,900 --> 00:00:59,380
w sercu Drogi Mlecznej od ponad ćwierć wieku.

9
00:01:03,260 --> 00:01:10,260
Ten kosmiczny kolos to supermasywna czarna dziura, odpowiadająca masie czterech milionów Słońc,

10
00:01:10,260 --> 00:01:14,120
otoczona ściśle powiązaną ze sobą grupą gwiazd.

11
00:01:19,940 --> 00:01:24,580
Teraz, po 26 latach historycznej kampani obserwacyjnej

12
00:01:24,580 --> 00:01:33,620
dowody na oddziaływanie ogólnej teorii względności Einsteina stały się  po raz pierwszy wyraźnie widoczne wokół supermasywnej czarnej dziury.

13
00:01:36,740 --> 00:01:43,120
Jednak astronomowie nie są zainteresowani wyłącznie odkryciem, czy Einstein miał rację.

14
00:01:43,120 --> 00:01:49,760
Chcą również użyć tych pomiarów do przetestowania naszego najbardziej fundamentalnego rozumienia świata.

15
00:01:50,920 --> 00:01:55,780
Wszelkie teorie na temat powstania Wszechświata - jak Wszechświat ewoluuje

16
00:01:55,780 --> 00:02:00,660
są oparte na jednym podstawowym filozoficznym przypuszczeniu, że prawa fizyki

17
00:02:00,660 --> 00:02:04,760
obowiązują zawsze i wszędzie we Wszechświecie.

18
00:02:04,760 --> 00:02:11,120
Podczas gdy na Ziemi możemy  udowodnić te prawa fizyki tylko teraz i tylko w określonych warunkach.

19
00:02:11,120 --> 00:02:15,640
Jest więc bardzo ważne w astronomii aby sprawdzić, czy te prawa fizyki

20
00:02:15,640 --> 00:02:20,040
obowiązują również tam, gdzie pola grawitacyjne są dużo silniejsze.

21
00:02:24,900 --> 00:02:33,060
Przygotowania do tego przełomu rozpoczęły się na początku 2018 roku, kiedy astronomowie przybyli do Obserwatorium ESO w Paranal,

22
00:02:33,060 --> 00:02:38,260
aby dokonać pomiarów w jednym z najbardziej ekstremalnych laboratoriów grawitacyjnych.

23
00:02:42,000 --> 00:02:46,320
W centrum naszej Drogi Mlecznej, gdzie - jak przypuszczaliśmy - będzie czarna dziura,

24
00:02:46,320 --> 00:02:50,820
są gwiazdy krążące po orbicie czarnej dziury.

25
00:02:50,820 --> 00:02:57,520
Te gwiazdy można uznać za obiekty pomiarowei. Testują one siłę grawitacji obiektu.

26
00:02:57,520 --> 00:03:03,640
Jest tam jedna gwiazda - uwierzcie lub nie - którą śledzimy od 25 lat.

27
00:03:04,580 --> 00:03:14,740
Ta gwiazda, zwana S2, niedawno przeszła w pobliżu czarnej dziury z szybkością 25 milionów km/h.

28
00:03:16,040 --> 00:03:20,860
Astronomowie byli gotowi i oczekiwali tej wyjątkowej okazji

29
00:03:20,860 --> 00:03:23,500
z najnowocześniejszymi instrumentami ESO.

30
00:03:25,920 --> 00:03:32,560
Wiosną 2018, jedna z obserwowanych przez na gwiazd, która obraca się wokół czarnej dziury w centrum galaktyki

31
00:03:32,560 --> 00:03:37,980
zbliżyła się na najmniejszą odległość od czarnej dziury i właśnie to wydarzenie chcemy obserwować i śledzić.

32
00:03:39,380 --> 00:03:45,380
Wykonywanie tych pomiarów pokazało granice operacyjne Bardzo Dużego Teleskopu ESO.

33
00:03:47,120 --> 00:03:54,140
Potrzebne są bardzo ostre zdjęcia i najlepszą metodą jest budowanie wielkich teleskopów.

34
00:03:55,760 --> 00:03:59,800
Nawet z imponującym rozmiarem Bardzo Dużego Teleskopu

35
00:03:59,800 --> 00:04:06,000
jedynym sposobem, aby precyzyjnie zmierzyć drogę S2 wokół supermasywnej czarnej dziury

36
00:04:06,000 --> 00:04:09,240
jest praca zespołowa nad innowacyjnym teleskopem.

37
00:04:10,780 --> 00:04:16,540
Stworzyliśmy superteleskop - w tym przypadku o średnicy 130 metrów.

38
00:04:17,680 --> 00:04:25,020
Światło ze wszystkich czterech pojedyńczych teleskopów Bardzo Dużego Teleskopu zostało połączone przez urządzenie GRAVITY,

39
00:04:25,020 --> 00:04:28,820
dostarczając astronomom poziomu czułości teleskopu, którego potrzebowali.

40
00:04:29,760 --> 00:04:34,620
Mamy wszystkie cztery teleskopy pracujące razem.

41
00:04:34,620 --> 00:04:39,020
Urządzenie GRAVITY łączy światło ze wszystkich czterech teleskopów.

42
00:04:39,620 --> 00:04:45,760
Mierzy to ruch, który jest odpowiednikiem ruchu astronauty na Księżycu przesuwającego się o 10cm.

43
00:04:48,040 --> 00:04:56,960
GRAVITY współdziałało z jednym z dwóch najnowszych technologicznie instrumentów, aby unaocznić efekt zwany grawitacyjnym przesunięciem ku czerwieni.

44
00:04:57,440 --> 00:05:02,500
Jest to widoczne, kiedy światło z gwiazdy jest rozciągnięte do dłuższych fal

45
00:05:02,500 --> 00:05:06,320
przez bardzo silne pole grawitacyjne czarnej dziury.

46
00:05:10,860 --> 00:05:14,680
Do odkrycia tego użyto kombinacji trzech instrumentów ESO,

47
00:05:14,680 --> 00:05:19,600
NACO, SINFONI i GRAVITY i wszystkie trzy są wyjątkowe.

48
00:05:20,940 --> 00:05:27,160
Jednak uchwycenie drobnych detali grawitacyjnego przesunięcia ku czerwieni nie było łatwym zadaniem.

49
00:05:28,700 --> 00:05:32,420
To była długa droga. To było bardzo, bardzo trudne.

50
00:05:32,420 --> 00:05:37,020
To długa historia - bardzo wyboista. Nie zawsze prosta - prawdziwe wyzwanie.

51
00:05:42,640 --> 00:05:48,700
Po raz pierwszy to odstępstwo od przewidywań prostszej teorii grawitacji Newtona

52
00:05:48,700 --> 00:05:54,040
zostało zaobserwowane w ruchu gwiazdy wokół supermasywnej czarnej dziury

53
00:05:54,040 --> 00:06:00,100
i jest to rezultat lat współpracy pomiędzy ESO i innymi instytucjami.

54
00:06:02,160 --> 00:06:07,680
Jedną z wielu korzyści płynących z ESO i sposobu, w jaki działa,

55
00:06:07,680 --> 00:06:15,580
jest bardzo silna współpraca pomiędzy ESO a jej państwami członkowskimi,

56
00:06:15,580 --> 00:06:25,860
co jest unikalne w skali światowej i pozwala ESO na realizację takich projektów, jak GRAVITY.

57
00:06:28,400 --> 00:06:32,300
Dzięki instrumentom ESO i międzynarodowej współpracy

58
00:06:32,300 --> 00:06:39,520
astronomowie mogą być świadkami wydarzenia gwiazdy pędzącej wokół supermasywnej czarnej dziury,

59
00:06:39,520 --> 00:06:46,040
co dostarcza idealnej sposobności przetestowania naszego rozumienia fizyki w tym kosmicznym eksperymencie.

60
00:06:46,500 --> 00:06:52,880
Ponad sto lat po opublikowaniu równań ogólnej teorii względności

61
00:06:52,880 --> 00:06:56,340
raz jeszcze przyznano rację Einsteinowi,

62
00:06:56,340 --> 00:07:01,760
w najbardziej ekstremalnym laboratorium, jakie mógłby sobie wyobrazić!

63
00:07:15,960 --> 00:07:19,720
Napisy: ESO; Tłumaczenie- Balbina

