1
00:00:03,780 --> 00:00:07,040
ESO teleskoplarını kullanan astronomlar

2
00:00:07,040 --> 00:00:11,520
ilk kez kütle çekim dalgalarının optik bir karşılığını gözlemledi:

3
00:00:11,960 --> 00:00:15,000
Birleşen nötron yıldızlarının ortaya çıkardığı bir kilonova.

4
00:00:26,560 --> 00:00:30,080
Bölüm 133 // ESO Teleskopları Kütle Çekim Dalgası Kaynağından İlk Işığı Aldı

5
00:00:30,320 --> 00:00:32,640
17 Ağustos 2017'de,

6
00:00:32,920 --> 00:00:40,380
LIGO - Virgo işbirliği uzay-zaman örtüsünde dalgalanan kütle çekim dalgalarını tespit etti.

7
00:00:41,040 --> 00:00:45,500
Sadece iki saniye sonra ESA ve NASA'nın iki uzay teleskobu da

8
00:00:45,960 --> 00:00:50,940
gökyüzünün aynı bölgesinden gelen kısa bir gama ışını patlaması tespit etti.

9
00:00:52,480 --> 00:00:55,900
Böyle bir tesadüf önceden hiç görülmemişti

10
00:00:55,900 --> 00:01:00,200
ve bu, astronomların patlayıcı bir birleşmede birleşen iki nötron yıldızının olduğu

11
00:01:00,640 --> 00:01:04,900
kataklismik bir olaya şahit olduklarına dair umutları artırdı.

12
00:01:05,740 --> 00:01:11,840
Öyleyse kilonova olarak bilinen bir görünür ışık bileşeninin de takip etmesi beklenirdi.

13
00:01:11,840 --> 00:01:13,360
Avlanma başladı!

14
00:01:17,020 --> 00:01:19,520
Şili'de bulunan ESO'nun ve ESO partnerliğindeki teleskoplar

15
00:01:20,220 --> 00:01:23,820
yeni bir ışık kaynağı için arayış için diğer gözlemevlerine katıldılar.

16
00:01:24,340 --> 00:01:26,340
Samanyığını içindeki bir iğneyi arıyorlardı —

17
00:01:26,850 --> 00:01:30,119
milyonlarca yıldızın arasında sönük yeni bir parıltı.

18
00:01:30,780 --> 00:01:34,320
Ancak şaşırtıcı bir şekilde, onu yalnızca birkaç saat sonra

19
00:01:35,000 --> 00:01:38,520
Yer'den 130 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan

20
00:01:38,520 --> 00:01:41,780
NGC 4993 galaksisinde buldular.

21
00:01:44,560 --> 00:01:46,680
Sonraki birkaç hafta içinde,

22
00:01:46,680 --> 00:01:53,520
astronomlar kilonovayı kaydetmek için 10'un üstünde farklı aygıtı olan ESO teleskoplarının bir sunucusunu kullandı.

23
00:01:55,360 --> 00:02:01,680
Nötron yıldızı birleşmeleri, demirden daha ağır kimyasal elementlerin çoğunun dövüldüğü ocaklar.

24
00:02:02,020 --> 00:02:06,640
Tipik bir novadan 1000 kat daha parlak bir olay olan kilonova

25
00:02:07,060 --> 00:02:10,300
yeni oluşan elementleri çevre uzaya yayar.

26
00:02:11,020 --> 00:02:16,720
Bunlara arabalardaki katalizör dönüştürücülerde bulunan platin, mücevherdeki altın

27
00:02:16,720 --> 00:02:19,280
ve nükleer reaktörlerdeki uranyum da dâhildir.

28
00:02:21,080 --> 00:02:24,400
Böyle bir patlama önceden hiç doğrulanmadı

29
00:02:25,040 --> 00:02:27,940
ancak şimdi birisi muhteşem ayrıntıda incelenebilir.

30
00:02:28,820 --> 00:02:36,760
ESO gözlemevleri teoriyi yakından yansıtan sıra dışı ve hızlı değişen bir olayı ortaya çıkardı.

31
00:02:37,420 --> 00:02:43,180
Ağır, radyoaktif elementler ışık hızının beşte birinde uzaya fırlatıldı.

32
00:02:44,000 --> 00:02:49,720
Sadece birkaç gün içinde, kilonova'nın rengi diğer gözlemlenen yıldız patlamalarından

33
00:02:50,120 --> 00:02:53,940
çok daha hızlı bir şekilde maviden kırmızıya döndü.

34
00:02:57,740 --> 00:03:04,040
Yetenekli bilim adamlarından oluşan grupların hızlı tepkisi ve ESO'nun çok çeşitli aygıtları sayesinde,

35
00:03:04,040 --> 00:03:10,520
bu kilonova birkaç gün içinde bulundu ve bir dalga boyu şeriti boyunca ve incelendi.

36
00:03:11,140 --> 00:03:16,760
Bu olay çoklu haberleşmeli astronominin yeni bir çağının başlangıcını gösteriyor.

37
00:03:17,140 --> 00:03:23,320
Tarihte ilk defa şimdi, Evren'i derinlemesine incelemek için tamamiyle yeni bir yol sağlamak için

38
00:03:23,320 --> 00:03:27,520
kütle çekim dalgalarıyla ışık sinyallerini birleştirebiliyoruz.

39
00:03:33,400 --> 00:03:38,240
Transkripsiyon: ESO, Çeviri: Görkem Koray Öz

