1
00:00:03,780 --> 00:00:07,040
Wykorzystując całą flotę teleskopów ESO, astronomowie

2
00:00:07,040 --> 00:00:11,520
po raz pierwszy zaobserwowali optyczny odpowiednik fal grawitacyjnych:

3
00:00:11,960 --> 00:00:15,000
wybuch kilonowej w wyniku połączenia się dwóch gwiazd neutronowych.

4
00:00:26,560 --> 00:00:30,080
Odcinek 133 // Teleskopy ESO obserwują światło ze źródła fal grawitacyjnych

5
00:00:30,320 --> 00:00:32,640
17 sierpnia 2017 roku

6
00:00:32,920 --> 00:00:40,380
współpracujące ze sobą detektory LIGO-VIRGO wykryły fale grawitacyjne zniekształcające strukturę czasoprzestrzeni.

7
00:00:41,040 --> 00:00:45,500
Zaledwie dwie sekundy później dwa teleskopy kosmiczne od ESA i NASA

8
00:00:45,960 --> 00:00:50,940
dostrzegły również krótki rozbłysk gamma pochodzący z tego samego obszaru nieba.

9
00:00:52,480 --> 00:00:55,900
Taki zbieg okoliczności nie miał wcześniej miejsca

10
00:00:55,900 --> 00:01:00,200
i wzbudził nadzieję, że astronomowie stali się świadkami katastroficznego wydarzenia —

11
00:01:00,640 --> 00:01:04,900
eksplozji w wyniku połączenia się dwóch gwiazd neutronowych.

12
00:01:05,740 --> 00:01:11,840
Jeśli tak, to optyczny odpowiednik znany jako kilonowa, powinien się pojawić.

13
00:01:11,840 --> 00:01:13,360
Rozpoczęło się polowanie!

14
00:01:17,020 --> 00:01:19,520
ESO i teleskopy partnerskie w Chile

15
00:01:20,220 --> 00:01:23,820
dołączyły do innych obserwatoriów w poszukiwaniu nowego źródła światła.

16
00:01:24,340 --> 00:01:26,340
Szukali igły w stogu siana —

17
00:01:26,850 --> 00:01:30,119
nowego nikłego światełka pośród milionów gwiazd.

18
00:01:30,780 --> 00:01:34,320
I co zadziwiające, znaleźli je zaledwie kilka godzin później —

19
00:01:35,000 --> 00:01:38,520
w galaktyce NGC 4993

20
00:01:38,520 --> 00:01:41,780
oddalonej od Ziemi o 130 milionów lat świetlnych.

21
00:01:44,560 --> 00:01:46,680
W ciągu następnych kilku tygodni

22
00:01:46,680 --> 00:01:53,520
astronomowie używali ponad 10 różnych instrumentów na licznych teleskopach ESO do obserwacji kilonowej.

23
00:01:55,360 --> 00:02:01,680
W zderzeniu dwóch gwiazd neutronowych, niczym w piecu, wykuwanych jest większość pierwiastków chemicznych cięższych od żelaza.

24
00:02:02,020 --> 00:02:06,640
Kilonowa, 1000 razy jaśniejsza od zwykłej nowej,

25
00:02:07,060 --> 00:02:10,300
rozsiewa nowo powstałe pierwiastki po otaczającej ją przestrzeni.

26
00:02:11,020 --> 00:02:16,720
Są nimi złoto w biżuterii, platyna w katalizatorach samochodowych

27
00:02:16,720 --> 00:02:19,280
oraz uran w reaktorach jądrowych.

28
00:02:21,080 --> 00:02:24,400
Taka eksplozja nigdy wcześniej nie została potwierdzona,

29
00:02:25,040 --> 00:02:27,940
a teraz może być badana szczegółowo!

30
00:02:28,820 --> 00:02:36,760
Obserwacje ESO ujawniły niezwykłe i szybko zmieniające się zjawisko, w ścisłej zgodności z teorią.

31
00:02:37,420 --> 00:02:43,180
Ciężkie, radioaktywne pierwiastki zostały wyrzucone w przestrzeń z prędkością jednej piątej prędkości światła.

32
00:02:44,000 --> 00:02:49,720
W zaledwie kilka dni kolor kilonowej zmienił się z niebieskiego na czerwony,

33
00:02:50,120 --> 00:02:53,940
szybciej niż w jakiejkolwiek wcześniej zaobserwowanej gwiezdnej eksplozji.

34
00:02:57,740 --> 00:03:04,040
Dzięki ekspresowej reakcji zespołów wykwalifikowanych naukowców i bardzo szerokiemu wachlarzowi instrumentów ESO,

35
00:03:04,040 --> 00:03:10,520
ta kilonowa została zlokalizowana i zbadana w rozległym zakresie długości fal w ciągu zaledwie kilku dni.

36
00:03:11,140 --> 00:03:16,760
To wydarzenie jest początkiem nowej epoki astronomii wieloaspektowej.

37
00:03:17,140 --> 00:03:23,320
Po raz pierwszy w historii możemy połączyć informacje niesione przez światło widzialne i fale grawitacyjne,

38
00:03:23,320 --> 00:03:27,520
aby w zupełnie nowy sposób badać Wszechświat.

39
00:03:33,400 --> 00:03:38,240
Transkrypcja ESO. Tłumaczenie Paulina Karczmarek

