﻿1
00:00:04,000 --> 00:00:10,000
W 2014 roku szczyt wzgórza Cerro Armazones w sercu chilijskiej Pustyni Atacama

2
00:00:10,000 --> 00:00:14,000
został usunięty - w dość dramatycznym stylu.

3
00:00:15,000 --> 00:00:23,000
Dzięki temu powstała płaska równina. To pierwszy etap najważniejszego dotąd projektu realizowanego przez ESO

4
00:00:23,000 --> 00:00:30,000
- budowy Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu Europejskiego, w skrócie E-ELT.

5
00:00:31,000 --> 00:00:36,000
Teraz ESO przyznało największy kontrakt w naziemnej astronomii

6
00:00:36,000 --> 00:00:41,000
- na budowę kopuły i struktury teleskopu E-ELT.

7
00:00:41,000 --> 00:00:47,000
Dobrze zatem sobie przypomnieć czym będzie E-ELT.

8
00:00:52,000 --> 00:00:54,000
Witaj w ESOcast!

9
00:00:54,000 --> 00:00:58,000
Najnowsza nauka i życie za kulisami ESO,

10
00:00:58,000 --> 00:01:02,000
Europejskiego Obserwatorium Południowego.

11
00:01:14,000 --> 00:01:21,000
Niedaleko Obserwatorium Paranal leży Cerro Armazones, na szczycie którego powstanie E-ELT,

12
00:01:21,000 --> 00:01:26,000
jeden z kilku potężnych teleskopów nowej generacji.

13
00:01:26,000 --> 00:01:33,000
Główne zwierciadło o średnicy 39 metrów oraz kopuła o wysokości prawie 80 metrów,

14
00:01:33,000 --> 00:01:38,000
sprawią, że będzie to jeden z największych projektów astronomicznych w historii

15
00:01:38,000 --> 00:01:42,000
- to będzie naprawdę ekstremalnie wielki teleskop!

16
00:01:45,000 --> 00:01:51,000
E-ELT tak jak wszystkie duże teleskopy astronomiczne, jest reflektorem

17
00:01:51,000 --> 00:01:56,000
- kluczowym elementem są jego zwierciadła - a tutaj mamy ich pięć.

18
00:01:58,000 --> 00:02:01,000
Odbijając światło od jednego lustra do drugiego,

19
00:02:01,000 --> 00:02:05,000
możliwe jest ograniczenie rozmiarów teleskopu.

20
00:02:05,000 --> 00:02:13,000
Bez udziału zestawu luster, które przekierowują wiązkę światła, teleskop byłby jeszcze większy!

21
00:02:13,000 --> 00:02:19,000
Zwierciadła mogą być także wykorzystane do wprowadzania korekt, które zapewniają najlepszą jakość obrazu.

22
00:02:20,000 --> 00:02:26,000
Zwierciadło główne składa się z 798 pojedynczych elementów,

23
00:02:26,000 --> 00:02:33,000
które łącznie tworzą powierzchnię odbijającą o średnicy 39 metrów.

24
00:02:35,000 --> 00:02:42,000
Słabe promieniowanie odległych obiektów jest odbijane od zwierciadła głównego za pomocą czterech kolejnych luster,

25
00:02:42,000 --> 00:02:49,000
w końcu docierając do ogniska teleskopu, w którym umieszczone będą zaawansowane instrumenty naukowe.

26
00:02:50,000 --> 00:02:53,000
Lustro M4 jest szczególnie ciekawe.

27
00:02:53,000 --> 00:03:01,000
To bardzo cienkie, elastyczne lustro będące centrum systemu optyki adaptacyjnej E-ELT.

28
00:03:03,000 --> 00:03:10,000
System optyki adaptacyjnej ugina lustro w niewielkim stopniu i z niesamowitą precyzją

29
00:03:10,000 --> 00:03:14,000
w celu usunięcia rozmycia obrazu powodowanego przez ziemską atmosferę.

30
00:03:16,000 --> 00:03:21,000
Dzięki temu E-ELT będzie mógł rejestrować obrazy ciał niebieskich

31
00:03:21,000 --> 00:03:25,000
prawie 15 razy ostrzejsze niż Kosmiczny Teleskop Hubble'a.

32
00:03:28,000 --> 00:03:33,000
E-ELT będzie wyposażony w zestaw światowej klasy instrumentów naukowych

33
00:03:33,000 --> 00:03:37,000
jak to przystoi najsilniejszemu teleskopowi na świecie.

34
00:03:38,000 --> 00:03:41,000
Aktualnie trwają prace nad tymi urządzeniami,

35
00:03:41,000 --> 00:03:47,000
które pozwolą wykorzystać niesamowitą moc obserwacyjną teleskopu.

36
00:03:49,000 --> 00:03:52,000
Jednak zachwycając się tym niesamowitym wyczynem inżynierów,

37
00:03:53,000 --> 00:03:57,000
nie zapominajmy, że to wszystko dla nauki.

38
00:03:57,000 --> 00:04:01,000
Jako największy i najbardziej zaawansowany teleskop na swiecie

39
00:04:01,000 --> 00:04:07,000
E-ELT pozwoli nam wejść w nową erę astronomii obserwacyjnej.

40
00:04:08,000 --> 00:04:11,000
Jego gigantyczne zwierciadło główne będzie miało dwie cechy,

41
00:04:12,000 --> 00:04:17,000
które odróżniają E-ELT od aktualnej generacji największych teleskopów.

42
00:04:17,000 --> 00:04:25,000
Po pierwsze, będzie zbierało około 15 razy więcej światła niż jakikolwiek teleskop optyczny aktualnie pracujący na świecie,

43
00:04:25,000 --> 00:04:30,000
dzięki czemu naukowcy będą w stanie dostrzec dużo słabsze obiekty niż teraz.

44
00:04:31,000 --> 00:04:35,000
A po drugie, w połączeniu z systemem optyki adaptacyjnej,

45
00:04:35,000 --> 00:04:41,000
będzie tworzył obrazy dużo ostrzejsze i bardziej szczegółowe niż jest to możliwe dzisiaj.

46
00:04:49,000 --> 00:04:55,000
To pozwoli astronomom badać planety krążące wokół innych gwiazd w niespotykanej dotąd jakości.

47
00:04:56,000 --> 00:05:00,000
Dzięki temu dowiemy się więcej o ich powstawaniu i o warunkach panujących na ich powierzchni.

48
00:05:02,000 --> 00:05:06,000
Możemy nawet znaleźć planetę podobną do Ziemi,

49
00:05:06,000 --> 00:05:11,000
a być może znaleźć dowody na istnienie jakichś form życia na innych planetach.

50
00:05:14,000 --> 00:05:18,000
Odległy Wszechświat ukaże nam się w szczegółach jakich dotąd nie widzieliśmy.

51
00:05:20,000 --> 00:05:25,000
E-ELT pozwoli odpowiedzieć na ważne pytania dotyczącego tego jak Wszechświat jaki widzimy

52
00:05:25,000 --> 00:05:29,000
powstał i jaka jest jego przyszłość.

53
00:05:32,000 --> 00:05:37,000
Pozwoli nam badać ewolucję galaktyk od najwcześniejszych czasów,

54
00:05:37,000 --> 00:05:41,000
i powiem nam więcej o najbardziej gwałtownych zjawiskach we Wszechświecie,

55
00:05:41,000 --> 00:05:48,000
kiedy to czarne dziury w centrach galaktyk akreują materię i stają się aktywnymi jądrami galaktycznymi.

56
00:05:52,000 --> 00:05:57,000
ESO szczyci się długą i dumną historią przesuwania granic w astronomii

57
00:05:57,000 --> 00:06:00,000
- zarówno od strony technicznej jak i naukowej.

58
00:06:00,000 --> 00:06:05,000
E-ELT stanowi kolejny krok na niesamowitej ścieżce ESO

59
00:06:05,000 --> 00:06:11,000
- de facto niesamowitej ścieżce całej ludzkości - prowadzącej do odkrycia tajemnic Wszechświata.

60
00:06:12,000 --> 00:06:17,000
To wielki krok, ale z pewnością nie ostatni.

61
00:06:35,000 --> 00:06:39,000
Transkrypcja: ESO; tłumaczenie: Radosław Kosarzycki

