﻿1
00:00:07,000 --> 00:00:12,000
Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski - lub w skrócie E-ELT -

2
00:00:12,000 --> 00:00:18,000
będzie największym na świecie teleskopem obserwującym w zakresie optycznym i bliskiej podczerwieni.

3
00:00:18,000 --> 00:00:26,000
Na początku grudnia 2014, Rada ESO dała zielone światło na rozpoczęcie pierwszego etapu budowy teleskopu.

4
00:00:31,000 --> 00:00:33,000
Witaj w ESOcast!

5
00:00:33,000 --> 00:00:42,000
Najnowsza nauka i życie w kuluarach ESO, Europejskiego Obserwatorium Południowego.

6
00:00:52,000 --> 00:00:57,000
Astronomia osiągnęła punkt, w którym większe teleskopy - dużo większe teleskopy -

7
00:00:57,000 --> 00:01:01,000
są absolutnie niezbędne do tego, aby odpowiedzieć na wiele ważnych pytań.

8
00:01:03,000 --> 00:01:09,000
Przez ponad dziesięć lat ESO współpracowało ze społecznością europejskich naukowców

9
00:01:09,000 --> 00:01:14,000
nad budową takiego właśnie giganta - E-ELT.

10
00:01:16,000 --> 00:01:20,000
Decyzja podjęta przez Radę ESO oznacza, iż kluczowe umowy,

11
00:01:20,000 --> 00:01:26,000
włącznie z umowami na budowę kopuły i konstrukcji teleskopu, mogą być podpisywane zgodnie z planem.

12
00:01:29,000 --> 00:01:35,000
Główne lustro teleskopu E-ELT będzie miało średnicę 39 metrów.

13
00:01:35,000 --> 00:01:42,000
Będzie zbierało 13 razy więcej światła niż jakikolwiek inny obecny teleskop optyczny.

14
00:01:42,000 --> 00:01:45,000
Główne lustro nie będzie lustrem pojedynczym.

15
00:01:45,000 --> 00:01:51,000
Zamiast tego będzie się składało z 798 sześciokątnych elementów,

16
00:01:51,000 --> 00:01:56,000
z których każdy będzie miał średnicę 1.4 metra i grubość zaledwie 5 cm.

17
00:01:59,000 --> 00:02:05,000
E-ELT wykorzystuje nietypowy system optyczny wykorzystujący pięć zwierciadeł.

18
00:02:05,000 --> 00:02:15,000
Obejmuje on zaawansowaną optykę adaptacyjną, która poprawia rozmycie obrazów astronomicznych spowodowane przez turbulencje atmosferyczne.

19
00:02:15,500 --> 00:02:19,900
Optyka adaptacyjna wykorzystywana jest już przez Bardzo Duży Teleskop VLT należący do ESO.

20
00:02:20,000 --> 00:02:30,000
Dzięki tej technice, E-ELT będzie w stanie dostarczać obrazów 15 razy ostrzejszych niż Kosmiczny Teleskop Hubble'a.

21
00:02:34,000 --> 00:02:43,000
E-ELT będzie wyposażony w najnowsze instrumenty naukowe, których zadaniem będzie analiza światła zbieranego przez teleskop.

22
00:02:47,000 --> 00:02:52,000
Kopuła E-ELT to naprawdę wielkie wyzwanie.

23
00:02:52,300 --> 00:03:02,000
Przy wysokości 74 metrów i średnicy 86 metrów jest prawdziwym olbrzymem w porównaniu z obecnie istniejącymi kopułami.

24
00:03:05,000 --> 00:03:10,900
Idealnym miejscem na E-ELT jest szczyt Cerro Armazones.

25
00:03:10,900 --> 00:03:19,000
wzgórza o wysokości 3000 m, zaledwie 20 kilometrów od Obserwatorium Paranal w północnym Chile.

26
00:03:25,000 --> 00:03:31,600
19 czerwca 2014 roku, część wierzchołka Cerro Armazones została wysadzona,

27
00:03:31,600 --> 00:03:35,000
co stanowiło pierwszy krok do wyrównania szczytu.

28
00:03:39,000 --> 00:03:46,000
Od tego dnia, praca na wzgórzu jak i na drodze z Paranal do Armazones, postępuje zgodnie z planem.

29
00:03:48,000 --> 00:03:53,000
Budowa samego teleskopu zajmie około dekady.

30
00:03:57,000 --> 00:04:04,500
Gdy już rozpocznie pracę, E-ELT zmierzy się z największymi wyzwaniami naukowymi naszych czasów.

31
00:04:07,000 --> 00:04:14,500
Dostarczy obrazów planet wokół innych gwiazd i zbada ich atmosfery szukając biomarkerów.

32
00:04:18,000 --> 00:04:22,000
E-ELT przyczyni się także istotnie kosmologii

33
00:04:22,000 --> 00:04:26,700
mierząc właściwości pierwszych gwiazd i galaktyk we Wszechświecie

34
00:04:26,700 --> 00:04:33,000
i badając naturę tajemniczej ciemnej materii i ciemnej energii.

35
00:04:36,000 --> 00:04:46,000
A ponadto astronomowie, w pewien sposób, oczekują nieoczekiwanego - zaskakujących odkryć, które jeszcze dziś nie są przewidywane.

36
00:04:49,000 --> 00:04:58,000
Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski będzie stanowił gigantyczny skok w naszej zdolności obserwowania otaczającego nas Wszechświata.

37
00:04:58,000 --> 00:05:02,700
Największe na Ziemi oko na niebo zapewni nam bogactwo nowych odkryć

38
00:05:03,000 --> 00:05:06,520
i zrewolucjonizuje wiele obszarów astronomii.

39
00:05:07,000 --> 00:05:11,400
To świt nowej ery.

40
00:05:27,460 --> 00:05:31,880
Tekst: ESO, tłumaczenie: Radosław Kosarzycki

