﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,000
Nowe zdjęcie z ALMA ujawniło niezwykle drobny szczegół,

2
00:00:10,000 --> 00:00:15,000
jakiego do tej pory nie widziano w dysku, w którym formuj się planety wokół młodej gwiazdy.

3
00:00:16,000 --> 00:00:23,000
Są to pierwsze obserwacje, do których użyto anten ALMA w niemal maksymalnym stopniu.

4
00:00:23,000 --> 00:00:30,000
Zaowocowało to najostrzejszym zdjęciem wykonanym do tej pory na falach submilimetrowych.

5
00:00:31,000 --> 00:00:40,000
Nowe wyniki są ogromny krokiem naprzód w obserwacjach, jak się rozwija dysk protoplanetarny i jak się formują planety.

6
00:00:45,000 --> 00:00:47,000
To jest ESOcast!

7
00:00:47,000 --> 00:00:52,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,

8
00:00:52,000 --> 00:00:55,000
Europejskim Obserwatorium Południowym.

9
00:01:04,000 --> 00:01:08,000
ALMA - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array

10
00:01:08,000 --> 00:01:14,000
jest najpotężniejszym teleskopem na świecie do obserwacji zimnego Wszechświata.

11
00:01:14,000 --> 00:01:22,000
Składa się z 66 bardzo precyzyjnych anten, które mogą być umieszczone w różnych konfiguracjach.

12
00:01:24,000 --> 00:01:32,000
Po raz pierwszy szereg ALMA jest teraz tak skonfigurowany, że anteny są oddalone od siebie o 15 km.

13
00:01:32,000 --> 00:01:37,000
Jest to blisko maksymalnej możliwości, która wynosi 16 kilometrów

14
00:01:37,000 --> 00:01:45,000
i pozwala ALMA dostrzec więcej drobniejszych szczegółów, niż było to do tej pory możliwe.

15
00:01:49,000 --> 00:01:56,000
Na pierwsze obserwacje ALMA w nowym potężnym trybie, badacze skierowali anteny na HL Tauri -

16
00:01:56,000 --> 00:02:04,000
młodą gwiazdę zlokalizowaną około 450 lat świetlnych od nas, którą otacza dysk pyłowy.

17
00:02:04,000 --> 00:02:08,000
Uzyskane zdjęcie przekroczyło wszelkie oczekiwania.

18
00:02:08,000 --> 00:02:15,000
i jest ostrzejsze, niż zdjęcia rutynowo uzyskiwane przez NASA/ESA Kosmiczny Teleskop Hubble'a.

19
00:02:19,000 --> 00:02:25,000
Ujawniło niespodziewanie drobne szczegóły w dysku protoplanetarnym HL Tauri,

20
00:02:25,000 --> 00:02:29,000
który składa się z resztek materii z rodzących się gwiazd.

21
00:02:34,000 --> 00:02:40,000
Zdjęcie pokazuje serię koncentrycznych jasnych pierścieni z zagadkowymi ciemnymi plamami.

22
00:02:42,000 --> 00:02:47,000
Struktury te są wyraźną oznaką obecności wielu planet,

23
00:02:47,000 --> 00:02:50,000
które zbierają materię z dysku.

24
00:02:54,000 --> 00:03:02,000
Dysk HL Tauri wydaje się być bardziej rozbudowany, niż by to wynikało z wieku układu.

25
00:03:02,000 --> 00:03:09,000
Sugeruje to, że proces formowania się planet może być szybszy niż dotychczas sądzono.

26
00:03:11,000 --> 00:03:16,000
Młode gwiazdy, takie jak HL Tauri rodzą się w obłoku gazu i pyłu,

27
00:03:16,000 --> 00:03:21,000
w regionie, który uległ rozpadowi pod wpływem efektu grawitacyjnego.

28
00:03:21,000 --> 00:03:27,000
Uformowało się gęste gorące jądro i ostatecznie zapaliło się, stając się młodą gwiazdą.

29
00:03:27,000 --> 00:03:38,000
Te gwiezdne niemowlęta są początkowo otoczone kokonem z pozostałości gazu i pyłu, który ostatecznie osiada na dysku protoplanetarnym.

30
00:03:41,000 --> 00:03:49,000
Podczas wielu kolizji cząsteczki pyłu trzymały się razem, rosnąc w grupy o rozmiarach ziarenek piasku i kamyków.

31
00:03:49,000 --> 00:03:57,000
I ostatecznie planetoidy, komety i nawet planety mogą powstać z dysku.

32
00:03:57,000 --> 00:04:07,000
Młode planety będą zakłócały dysk i stworzą pierścienie, luki i dziury takie, jak struktury teraz obserwowane przez ALMA.

33
00:04:10,000 --> 00:04:18,000
Badanie tych dysków protoplanetarnych jest konieczne to zrozumienia tego, jak Ziemia się formowała w Układzie Słonecznym.

34
00:04:18,000 --> 00:04:24,000
Obserwacje pierwszych etapów formowania się planet wokół HL Tauri mogą nam pokazać

35
00:04:24,000 --> 00:04:32,000
jak nasz własny system planetarny mógł wyglądać podczas formowania się ponad cztery miliardy lat temu.

36
00:04:34,000 --> 00:04:43,000
Działając blisko swojej ostatecznej konfiguracji, ALMA wykazał ogromne możliwości obserwacyjne.

37
00:04:43,000 --> 00:04:51,000
Rozpoczyna to nową erę w naszym odkrywaniu, jak gwiazdy i planety powstają.

38
00:05:11,000 --> 00:05:15,000
Transkrypcja ESO, tłumaczenie - Agnieszka Nowak

