﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Astronomowie korzystający z siedmiu teleskopów w Ameryce Południowej,

2
00:00:07,000 --> 00:00:11,000
w tym dwóch w Obserwatorium ESO La Silla w Chile,

3
00:00:11,000 --> 00:00:14,000
dokonali zupełnie nieoczekiwanego odkrycia.

4
00:00:14,000 --> 00:00:22,000
Okazało się, że planetoida Chariklo - małe skaliste ciało krążące poza orbita Saturna -

5
00:00:22,000 --> 00:00:25,000
jest otoczona przez dwa wąskie pierścienie.

6
00:00:25,000 --> 00:00:30,000
To pierwsza planetoida z pierścieniami.

7
00:00:34,000 --> 00:00:37,000
To jest ESOcast!

8
00:00:37,000 --> 00:00:39,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,

9
00:00:39,000 --> 00:00:42,000
Europejskim Obserwatorium Południowym.

10
00:00:42,000 --> 00:00:50,000
Eksplorowanie najdalszych granic z naszym gospodarzem Dr J a.k.a. dr Joe Liske.

11
00:00:52,000 --> 00:00:56,000
Pierścienie wokół Saturna to jeden z najpiękniejszych widoków na niebie.

12
00:00:56,000 --> 00:00:59,000
Ale Saturn nie jest jedyną planetą z pierścieniami.

13
00:00:59,000 --> 00:01:04,000
Mniejsze pierścienie posiadają także inne gazowe olbrzymy Układu Słonecznego -

14
00:01:04,000 --> 00:01:07,000
Jowisz, Uran i Neptun.

15
00:01:07,000 --> 00:01:15,000
Pomimo wielu badań nie odkryto jednak pierścieni wokół małych obiektów w Układzie Słoneczny

16
00:01:15,000 --> 00:01:18,000
- aż do dzisiaj!

17
00:01:21,000 --> 00:01:26,000
Obserwacje odległej planetoidy 10199 Chariklo

18
00:01:26,000 --> 00:01:28,000
w momencie gdy przeszła na tle gwiazdy

19
00:01:28,000 --> 00:01:33,000
ujawniły, że obiekt posiada dwa słabe pierścienie.

20
00:01:33,000 --> 00:01:42,000
Było to kompletną niespodzianką dla astronomów, którzy nawet nie przypuszczali, że tak małe ciało jak Chariklo może mieć w ogóle pierścienie.

21
00:01:44,000 --> 00:01:50,000
Chariklo jest największym członkiem klasy małych ciał układu słonecznego zwanych centaurami.

22
00:01:50,000 --> 00:01:59,000
Ma około 250 km średnicy, a jego orbita znajduje się w zewnętrznym Układzie Słonecznym, pomiędzy Saturnem, a Uranem.

23
00:01:59,000 --> 00:02:09,000
Przewidywania wskazywały, że Chariklo przejdzie przed słabą gwiazdą, co będzie w czerwcu 2013 r. widoczne z Ameryki Południowej.

24
00:02:09,000 --> 00:02:17,000
Taka sytuacja pozwala astronomom na obserwowanie nagłego spadku jasności gwiazdy w momencie gdy planetoida blokuje światło

25
00:02:17,000 --> 00:02:20,000
- zjawisko zwane jest zakryciem.

26
00:02:22,000 --> 00:02:26,000
Ale astronomowie zaobserwowali znacznie więcej niż się spodziewali

27
00:02:26,000 --> 00:02:32,000
- kilka sekund przed i kilka po głównym zakryciu

28
00:02:32,000 --> 00:02:37,000
wystąpiły dwa dodatkowe, bardzo krótkie osłabienia blasku gwiazdy.

29
00:02:37,000 --> 00:02:41,000
Coś wokól Chariklo blokowało światło gwiazdy!

30
00:02:45,000 --> 00:02:49,000
Dzięki porównaniu obserwacji z różnych miejsc

31
00:02:49,000 --> 00:02:54,000
naukowcy mogli poznać nie tylko kształ i rozmiar samej planetoidy,

32
00:02:54,000 --> 00:02:59,000
ale także własności nowo odkrytych pierścieni.

33
00:03:00,000 --> 00:03:04,000
Obserwacje wskazują, że oba są bardzo wąskie,

34
00:03:04,000 --> 00:03:11,000
o szerokości 7 i 3 km, oddzielone przerwą o rozmiarze 9 km.

35
00:03:13,000 --> 00:03:17,000
Pierścienie Urana oraz Neptuna

36
00:03:17,000 --> 00:03:24,000
odkryto w podobny sposób podczas zakryć w 1977 i 1984 roku.

37
00:03:25,000 --> 00:03:32,000
Teleskopy ESO w Obserwatorium La Silla były zaangażowane w odkrycie pierścieni Neptuna.

38
00:03:32,000 --> 00:03:41,000
Teraz, dekady później, techniki obserwacyjne poprawiły się na tyle, że obserwujemy znacznie więcej zakryć

39
00:03:41,000 --> 00:03:46,000
- ale mimo tego do tej pory nie wykryto pierścieni w pobliżu małych ciał.

40
00:03:47,000 --> 00:03:54,000
Tak więc pewną niespodzianką było, że małe ciała takie jak Chariklo mogą posiadać własny system pierścieni.

41
00:03:54,000 --> 00:04:01,000
Astronomowie sądzą, że ten rodzaj pierścieni mógł powstać z materiały pozostałego po kolizji.

42
00:04:01,000 --> 00:04:10,000
materiał musiał został ukształtowany w formę wąskich pierścieni pod wpływem jednego lub więcej małych księżyców.

43
00:04:10,000 --> 00:04:18,000
Oznacza to, że co najmniej jeden mały księżyc w pobliżu Chariklo czeka na odkrycie.

44
00:04:18,000 --> 00:04:21,000
Tutaj Dr. J. Kończę ESOcast.

45
00:04:21,000 --> 00:04:25,000
Zapraszam na kolejne kosmiczne przygody.

