﻿1
00:00:04,000 --> 00:00:09,000
To jest ESOcast! Najnowsze badania naukowe

2
00:00:09,000 --> 00:00:15,000
oraz codzienna praca w Europejskim Obserwatorium Południowym (ESO)

3
00:00:29,000 --> 00:00:35,000
25 maja 1998 r. pierwszy z czterech głównych teleskopów VLT uzyskał pierwsze światło.

4
00:00:36,000 --> 00:00:40,000
Od 15 lat Bardzo Duży Teleskop (VLT) obserwuje Wszechświat

5
00:00:41,000 --> 00:00:45,000
w niespotykaną dokładnością. Oto kilka najciekawszych zdjęć.

6
00:00:46,000 --> 00:00:50,000
To spektakularne zdjęcie wielkiej galaktyki spiralnej zostało uzyskane 21.09.1998 r.

7
00:00:50,000 --> 00:00:53,000
Jest to jedno z pierwszych zdjęć VLT.

8
00:00:54,000 --> 00:00:57,000
Podczerwone zdjęcie gwiezdnego żłobka udowodniło, że małomasywne gwiazdy,

9
00:00:57,000 --> 00:01:00,000
takie jak Słońce, mogą powstawać w gwałtownych etapach gwiazdotwórczych.

10
00:01:01,000 --> 00:01:07,000
Słynna galaktyka spiralna, która przypomina meksykański kapelusz (stąd jej nazwa).

11
00:01:08,000 --> 00:01:14,000
Zdjęcie optyczno/podczerwone pokazuje co jest ukryte za grubym obłokiem pyłu.

12
00:01:16,000 --> 00:01:19,000
Mozaika 81 zdjęć Mgławicy Oriona wykonanych przez VLT,

13
00:01:19,000 --> 00:01:22,000
najbardziej dramatycznego pobliskiego gwiezdnego żłobka.

14
00:01:23,000 --> 00:01:26,000
VLT patrzy wgłąb "Filarów Stworzenia"

15
00:01:26,000 --> 00:01:29,000
za pomocą podczerwonego instrumentu ISAAC.

16
00:01:30,000 --> 00:01:34,000
Dziwaczna ciemna mgławica utworzona z kolapsującego gazu i pyłu.

17
00:01:34,000 --> 00:01:37,000
wyrzeźbiona przez sąsiednie gwiazdy

18
00:01:38,000 --> 00:01:44,000
Jeden z najostrzejszych obrazów planety z pierścieniami uzyskany z powierzchni Ziemi.

19
00:01:44,000 --> 00:01:48,000
Tajemnicza mgławica utworzona przez intensywne promieniowanie

20
00:01:48,000 --> 00:01:52,000
od jednej z najgorętszych znanych gwiazd.

21
00:01:53,000 --> 00:01:56,000
Idealna galaktyka spiralna

22
00:01:56,000 --> 00:01:59,000
z dobrze zdefiniowaną centralną poprzeczką i długimi ramionami.

23
00:02:00,000 --> 00:02:03,000
VLT uzyskał pierwsze w historii zdjęcie planety spoza Układu Słonecznego.

24
00:02:03,000 --> 00:02:06,000
Czerwona plamka to planeta na orbicie wokół brązowego karła.

25
00:02:08,000 --> 00:02:14,000
Galaktyka spiralna ukazana w szczegółach dzięki mocy VLT.

26
00:02:15,000 --> 00:02:18,000
Bardzo aktywna galaktyka gwiazdotwórcza.

27
00:02:18,000 --> 00:02:21,000
Liczne białe plamy w pierścieniu są obszarami powstawania gwiazd.

28
00:02:23,000 --> 00:02:26,000
Tajemnicza galaktyka, która mogła zostać wchłonięta przez mniejszą twowarzyszkę.

29
00:02:26,000 --> 00:02:29,000
W jej wnętrzu tworzą się tysiące nowych gwiazd.

30
00:02:30,000 --> 00:02:36,000
Kosmiczny "ptak" jest wynikiem połączenia się trzech galaktyk.

31
00:02:38,000 --> 00:02:41,000
Głębokie spojrzenie VLT na mały, odległy fragment Wszechwiata

32
00:02:41,000 --> 00:02:44,000
jest jak zanurzenie się w basenie pełnym kolorowych kształtów.

33
00:02:45,000 --> 00:02:48,000
Dzięki VLT astronomowie odkrywają sekrety supermasywnej

34
00:02:48,000 --> 00:02:52,000
czarnej dziury skrywającej się w centrum Drogi Mlecznej.

35
00:02:52,000 --> 00:02:55,000
Gwiazda 100 razy większa niż Słońce,

36
00:02:55,000 --> 00:02:58,000
sfotografowana na tym ostrym zdjęciu przez interferometr VLT.

37
00:02:59,000 --> 00:03:02,000
Piękna gromada gwiazd. Wystarczyło zaledwie kilka sekund ekspozycji,

38
00:03:02,000 --> 00:03:05,000
dzięki wielkiemu zwierciadłu VLT.

39
00:03:07,000 --> 00:03:13,000
Kosmiczna fabryka, w której gwiazdy gorączkowo tworzą się z obłoków gazu i pyłu.

40
00:03:15,000 --> 00:03:18,000
Olbrzymi obszar gwiazdotwórczy, w którym obłoki gazu i pyłu

41
00:03:18,000 --> 00:03:21,000
są rozświetlane przez intensywne promieniowanie od młodych, gorących gwiazd.

42
00:03:22,000 --> 00:03:25,000
Gigantyczna kolizja kilku gromad galaktyk,

43
00:03:25,000 --> 00:03:28,000
w której występują wszystkie rodzaje  dziwnych zjawisk.

44
00:03:29,000 --> 00:03:32,000
Wiatry gwiazdowe od młodych gwiazd kształtują

45
00:03:32,000 --> 00:03:35,000
obłoki gazu i pyłu, z których gwiazdy te powstały.

46
00:03:36,000 --> 00:03:39,000
Para galaktyk odległa o 50 milionów lat świetlnych.

47
00:03:39,000 --> 00:03:42,000
Wydają się bliskie, ale dzieli je 100 tysięcy lat świetlnych.

48
00:03:44,000 --> 00:03:47,000
Centralne części gwiezdnego żłobka

49
00:03:47,000 --> 00:03:50,000
ukazane w niesamowitych szczegółach.

50
00:03:50,000 --> 00:03:53,000
Bardzo ostre podczerwone zdjęcie z VLT pozwoliło astronomom odkryć

51
00:03:53,000 --> 00:03:57,000
wiele nieznanych cech jednego z najbliższych inkubatorów gwiazd.

52
00:03:59,000 --> 00:04:02,000
Internauci wybrali ten obiekt do sfotografowania przez VLT

53
00:04:02,000 --> 00:04:05,000
w wyniku konkursu przeprowadzonego na 50. rocznicę ESO.

54
00:04:06,000 --> 00:04:09,000
Umierająca gwiazd odrzuca zewnętrzne warstwy atmosfery,

55
00:04:09,000 --> 00:04:12,000
niczym ostatnie kolorowe tchnienie przed końcem.

56
00:04:13,000 --> 00:04:16,000
Czarne kłaczki na tle różowego tła świecącego gazu znane są jako globule Boka.

57
00:04:16,000 --> 00:04:18,000
Są rzeźbione przez intensywne promieniowanie od młodych,  gorących gwiazd w ich pobliżu.

58
00:04:18,000 --> 00:04:22,000
Wszystkiego najlepszego VLT na 15 urodziny!

59
00:04:22,000 --> 00:04:25,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

60
00:04:25,000 --> 00:04:28,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

61
00:04:28,000 --> 00:04:31,000
projektującą, budującą i użytkującą najbardziej zaawansowane na świecie teleskopy naziemne. Tłumaczenie: Krzysztof Czart.

