﻿1
00:00:02,000 --> 00:00:05,000
Korzystając z okrętu flagowego ESO - Bardzo Dużego Teleskopu (VLT)

2
00:00:05,000 --> 00:00:08,000
oraz z innych teleskopów na całym świecie,

3
00:00:08,000 --> 00:00:11,000
zespół europejskich astronomów odkrył

4
00:00:11,000 --> 00:00:14,000
najdalszy kwazar obserwowany do tej pory!

5
00:00:15,000 --> 00:00:18,000
Szczegółowo badając tę świecącą latarnię

6
00:00:18,000 --> 00:00:21,000
naukowcy odkryli, że widzimy kwazar w czasie,

7
00:00:21,000 --> 00:00:26,000
gdy Wszechświat miał zaledwie 770 milionów lat.

8
00:00:26,000 --> 00:00:31,000
Oznacza to, że światło z kwazara potrzebowało 12,9 miliarda lat na dotarcie do nas.

9
00:00:32,000 --> 00:00:35,000
Nigdy wcześniej nie obserwowano jaśniejszego obiektu

10
00:00:35,000 --> 00:00:38,000
tak daleko we wczesnym Wszechświecie.

11
00:00:43,000 --> 00:00:45,000
To jest ESOcast!

12
00:00:45,000 --> 00:00:48,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,

13
00:00:48,000 --> 00:00:50,000
Europejskim Obserwatorium Południowym.

14
00:00:50,000 --> 00:00:57,000
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.

15
00:01:01,000 --> 00:01:04,000
Kwazary to bardzo jasne, odległe galaktyki,

16
00:01:04,000 --> 00:01:07,000
zasilane przez supermasywne czarne dziury w swoich centrach.

17
00:01:07,000 --> 00:01:10,000
Te zdumiewające obiekty mają masy milionów słońc

18
00:01:10,000 --> 00:01:13,000
upchanych w przestrzeni mniejszej niż nasz Układ Słoneczny.

19
00:01:14,000 --> 00:01:17,000
Zjawisko kwazara przekształca zwyczajną galaktykę

20
00:01:17,000 --> 00:01:21,000
w coś, co astronomowie nazywają "złymi potworami"

21
00:01:21,000 --> 00:01:24,000
- najjaśniejsze ze wszystkich obiektów we Wszechświecie.

22
00:01:24,000 --> 00:01:28,000
Należący do ESO Bardzo Duży Teleskop, bardziej znany jako VLT,

23
00:01:28,000 --> 00:01:33,000
pomógł w odkryciu najdalszego z tych imponujących obiektów.

24
00:01:34,000 --> 00:01:36,000
Dawno temu we wczesnym Wszechświecie

25
00:01:36,000 --> 00:01:40,000
galaktyki zawierały znacznie więcej gazu i pyłu niż obserwujemy w obecnych czasach.

26
00:01:40,000 --> 00:01:45,000
Stopniowo materiał był zużywany do formowania się gwiazd i planet

27
00:01:45,000 --> 00:01:48,000
i coraz mniej pozostawało go do zasilania supermasywnych czarnych dziur

28
00:01:48,000 --> 00:01:51,000
w procesach, które tworzą dżety kwazarów.

29
00:01:52,500 --> 00:01:55,217
Obiekty we wczesnym Wszechświecie,

30
00:01:55,217 --> 00:01:57,168
takie jak nowy kwazar rekordzista,

31
00:01:57,168 --> 00:01:58,900
nie mogą być obserwowane w świetle widzialnym.

32
00:01:59,699 --> 00:02:02,346
W momencie gdy ich blask dociera do detektorów na Ziemi

33
00:02:02,346 --> 00:02:05,829
ekspansja Wszechświata rozciągnęła światło tak bardzo,

34
00:02:05,829 --> 00:02:09,500
że przesunęło się w większości w podczerwoną część widma.

35
00:02:10,288 --> 00:02:14,095
Na dodatek kwazary we wczesnym Wszechświecie są niezmiernie rzadkie,

36
00:02:14,095 --> 00:02:17,230
dlatego aby znaleźć rekordowy obiekt

37
00:02:17,230 --> 00:02:20,000
zespół astronomów potrzebował pięć lat czasu

38
00:02:20,000 --> 00:02:23,314
żmudnego egzaminowania wielkiej listy obiektów

39
00:02:23,314 --> 00:02:26,146
z podczerwonego przeglądu wykonanego teleskopem UKIRT

40
00:02:26,146 --> 00:02:29,490
- zanim w końcu zdobyli złoty medal.

41
00:02:31,500 --> 00:02:35,527
Przy tak niesamowitym odkryciu zespół nie miał wyboru:

42
00:02:35,527 --> 00:02:38,500
trzeba było zweryfikować uzyskane wyniki.

43
00:02:39,000 --> 00:02:41,402
Za pomocą instrumentu FORS2 na VLT,

44
00:02:41,402 --> 00:02:44,467
wspólnie z instrumentami na teleskopie Gemini North,

45
00:02:44,467 --> 00:02:48,182
potwierdzono przesunięcie ku czerwieni równe 7,1.

46
00:02:48,182 --> 00:02:51,247
Oznacza to tak dużą odległość,

47
00:02:51,247 --> 00:02:56,402
że światło z kwazara potrzebuje 12,9 miliarda lat na dotarcie do nas.

48
00:02:58,500 --> 00:03:00,349
Pomimo olbrzymiej odległości

49
00:03:00,349 --> 00:03:03,507
niesamowita jasność kwazara umożliwiła zidentyfikowanie

50
00:03:03,507 --> 00:03:07,408
innych jego charakterystyk za pomocą tych samych dwóch teleskopów.

51
00:03:07,408 --> 00:03:10,636
Okazało się, że czarna dziura zasilająca kwazar

52
00:03:10,636 --> 00:03:14,723
ma masę około dwa miliardy razy większą niż Słońce.

53
00:03:14,723 --> 00:03:19,668
To niespotykana masa jak na obiekt w tak wczesnym Wszechświecie.

54
00:03:21,758 --> 00:03:24,359
Obecne oszacowania mówią, że w tej odległości na całym niebie

55
00:03:24,359 --> 00:03:28,817
powinno być tylko 100 jasnych kwazarów.

56
00:03:28,817 --> 00:03:31,450
Odnalezienie tego jednego była wielkim wyzwaniem.

57
00:03:32,000 --> 00:03:35,574
Dodatkowym bonusem było to, że okazał się odleglejszy

58
00:03:35,574 --> 00:03:37,300
niż spodziewali się astronomowie.

59
00:03:38,400 --> 00:03:41,542
Kwazar ten jest żywą próbką wczesnego Wszechświata

60
00:03:41,542 --> 00:03:44,467
i pomoże zrozumieć nam w jaki sposób powstawały czarne dziury

61
00:03:44,467 --> 00:03:48,100
kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu.

62
00:03:51,200 --> 00:03:55,100
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

63
00:03:55,100 --> 00:03:59,100
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

64
00:03:59,100 --> 00:04:02,100
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

65
00:04:04,019 --> 00:04:09,082
Tłumaczenie: Krzysztof Czart

66
00:04:20,156 --> 00:04:23,800
Teraz, gdy poznałeś ESO,

67
00:04:25,195 --> 00:04:28,910
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a

68
00:04:30,600 --> 00:04:38,198
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego

69
00:04:39,684 --> 00:04:43,957
kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.

