﻿1
00:00:00,000 --> 00:00:06,000
Zespół naukowców zbadał nietypową gromadę galaktyk Abell 2744,

2
00:00:06,000 --> 00:00:09,000
nazywaną też Gromadą Pandory.

3
00:00:09,000 --> 00:00:12,000
Korzystając z teleskopów na ziemi i w kosmosie,

4
00:00:12,000 --> 00:00:15,000
w tym z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA

5
00:00:15,000 --> 00:00:18,000
oraz z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO

6
00:00:18,000 --> 00:00:21,000
odkryli, że gromada uformowała się przez jednoczesne zderzenie

7
00:00:21,000 --> 00:00:25,000
co najmniej czterech osobnych gromad galaktyk.

8
00:00:31,000 --> 00:00:33,000
To jest ESOcast!

9
00:00:33,000 --> 00:00:36,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,

10
00:00:36,000 --> 00:00:39,000
Europejskim Obserwatorium Południowym.

11
00:00:49,000 --> 00:00:52,000
Gdy wielkie gromady galaktyk zderzają się ze sobą,

12
00:00:52,000 --> 00:00:56,000
powstający w wyniku tego bałagan jest skarbnicą informacji.

13
00:00:56,000 --> 00:01:00,000
Obserwacje takich kosmicznych karamboli pozwalają astronomom zrekonstruować zdarzenia,

14
00:01:00,000 --> 00:01:03,000
które miały miejsce setki milionów lat temu.

15
00:01:03,000 --> 00:01:09,000
Pozwalają także badać w jaki sposób różne rodzaje materii zachowują się w trakcie kolizji.

16
00:01:11,000 --> 00:01:13,000
Galaktyki w Gromadzie Pandora

17
00:01:13,000 --> 00:01:18,000
są dobrze widoczne na zdjęciach z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a oraz z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT).

18
00:01:18,000 --> 00:01:22,000
Ale stanowią zaledwie około 5% masy gromady.

19
00:01:22,000 --> 00:01:26,000
Około 20% zawarte jest w gorącym gazie, widocznym tutaj na różowo.

20
00:01:26,000 --> 00:01:29,000
Gaz widać dzięki emisji w promieniowaniu rentgenowskim,

21
00:01:29,000 --> 00:01:33,000
które jest obserwowane przez satelitę NASA o nazwie Chandra.

22
00:01:36,000 --> 00:01:42,000
Lwia część masy gromady, około 75%, to ciemna materia.

23
00:01:42,000 --> 00:01:45,000
Ciemnej materii nie widać bezpośrednio,

24
00:01:45,000 --> 00:01:48,000
stanowi ona zagadkę dla współczesnej astronomii.

25
00:01:48,000 --> 00:01:53,000
Ale astronomowie mogą zastosować pewien trik, aby określić położenie ciemnej materii:

26
00:01:53,000 --> 00:01:57,000
obserwując w jaki sposób grawitacja zaburza światło pochodzące od jeszcze dalszych galaktyk,

27
00:01:57,000 --> 00:02:01,000
mogą dowiedzieć się o ukrywającej się ciemnej materii.

28
00:02:04,000 --> 00:02:09,000
Pozwala to astronomom na wykonywanie szczegółowych map rozmieszczenia ciemnej materii,

29
00:02:09,000 --> 00:02:12,000
tutaj pokazanej na niebiesko.

30
00:02:14,000 --> 00:02:19,000
Porównanie położenia galaktyk, gorącego gazu i ciemnej materii

31
00:02:19,000 --> 00:02:23,000
pokazuje, że nie było to proste zderzenie pomiędzy dwoma gromadami.

32
00:02:23,000 --> 00:02:26,000
Rekonstruujący historię Gromady Pandora astronomowie

33
00:02:26,000 --> 00:02:30,000
przypuszczają, że uformowała się z czterech osobnych gromad,

34
00:02:30,000 --> 00:02:36,000
które uczestniczyły w serii kolizji w okresie około 350 milionów lat.

35
00:02:37,000 --> 00:02:40,000
Wygląda na to, że to złożone zderzenie odseparowało

36
00:02:40,000 --> 00:02:43,000
część gorącego gazu i ciemnej materii

37
00:02:43,000 --> 00:02:46,000
w taki sposób, że teraz leżą poza widzialnymi galaktykami.

38
00:02:48,000 --> 00:02:51,000
W pobliżu jądra Abell 2744

39
00:02:51,000 --> 00:02:57,000
gaz jednej z gromad zderzył się z innym i utworzył falę uderzeniową.

40
00:02:57,000 --> 00:03:00,000
Ciemna materia przetrwała to zderzenie nienaruszona.

41
00:03:01,000 --> 00:03:03,000
W innej części gromady

42
00:03:03,000 --> 00:03:06,000
wydają się mieścić galaktyki i ciemna materia, ale brak tam gorącego gazu.

43
00:03:06,000 --> 00:03:09,000
Gaz mógł zostać wyssany podczas kolizji,

44
00:03:09,000 --> 00:03:13,000
pozostawiając jedynie słaby ślad.

45
00:03:13,000 --> 00:03:17,000
Jeszcze dziwniejsze struktury znajdują się w zewnętrznych częściach gromady.

46
00:03:17,000 --> 00:03:20,000
Jeden z regionów zawiera dużo ciemnej materii,

47
00:03:20,000 --> 00:03:23,000
ale nie ma w nim jasnych galaktyk, ani gazu.

48
00:03:23,000 --> 00:03:27,000
Odosobniony obłok gazu został wyrzucony

49
00:03:27,000 --> 00:03:31,000
i raczej poprzedza, a nie postępuje za powiązaną z nim ciemną materią.

50
00:03:31,000 --> 00:03:35,000
To zagadkowe ustawienie może opowiedzieć astronomom co nieco na temat

51
00:03:35,000 --> 00:03:39,000
tego, w jaki sposób zachowuje się materia

52
00:03:39,000 --> 00:03:41,000
i jak różne składniki Wszechświata oddziałują ze sobą.

53
00:03:42,000 --> 00:03:45,000
Gromady galaktyk są największymi obiektami we Wszechświecie

54
00:03:45,000 --> 00:03:48,000
utrzymywanymi przez swoją własną grawitację.

55
00:03:48,000 --> 00:03:51,000
Zrozumienie w jaki sposób powstają i ewoluują

56
00:03:51,000 --> 00:03:56,000
jest kluczowym aspektem odkrywania historii kosmosu.

57
00:03:56,000 --> 00:04:01,000
Poznawanie własności ciemnej materii nie tylko zwiększa nasze zrozumienie gromad galaktyk,

58
00:04:01,000 --> 00:04:04,000
ale także przybliża nas do zrozumienia

59
00:04:04,000 --> 00:04:08,000
natury tej zagadkowej i nieuchwytnej substancji.

60
00:04:10,000 --> 00:04:13,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

61
00:04:13,000 --> 00:04:17,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

62
00:04:17,000 --> 00:04:20,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

63
00:04:22,000 --> 00:04:27,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart

64
00:04:39,000 --> 00:04:42,000
Teraz, gdy poznałeś ESO,

65
00:04:44,000 --> 00:04:47,000
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a

66
00:04:50,000 --> 00:04:56,000
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego

67
00:04:58,000 --> 00:05:03,000
kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.

