﻿1
00:00:06,000 --> 00:00:08,000
Międzynarodowy zespół astronomów

2
00:00:08,000 --> 00:00:10,000
korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO,

3
00:00:10,000 --> 00:00:14,000
zmierzył odległość do najdalszej znanej galaktyki.

4
00:00:14,000 --> 00:00:18,000
Po raz pierwszy astronomowie byli w stanie potwierdzić,

5
00:00:18,000 --> 00:00:23,000
że obserwują galaktykę taką, jaką była w trakcie ery rejonizacji,

6
00:00:23,000 --> 00:00:26,000
gdy pierwsza generacja jasnych gwiazd

7
00:00:26,000 --> 00:00:28,000
czyniła Wszechświat przezroczystym

8
00:00:28,000 --> 00:00:30,000
na koniec kosmicznych Ciemnych Wieków.

9
00:00:36,000 --> 00:00:38,000
To jest ESOcast!

10
00:00:38,000 --> 00:00:42,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,

11
00:00:42,000 --> 00:00:44,000
Europejskim Obserwatorium Południowym.

12
00:00:44,000 --> 00:00:50,000
Eksplorujemy granice kosmosu z naszym gościem dr. J., a.k.a. dr Joe Liske.

13
00:00:54,000 --> 00:00:56,000
Cześć, witam w ESOcast.

14
00:00:56,000 --> 00:00:59,000
W tym odcinku dowiemy się w jaki sposób zespół astronomów

15
00:00:59,000 --> 00:01:02,000
korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO,

16
00:01:02,000 --> 00:01:05,000
potwierdził, że galaktyka dostrzeżona wcześniej na zdjęciach

17
00:01:05,000 --> 00:01:08,000
z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA,

18
00:01:08,000 --> 00:01:13,000
jest najdalszym obiektem zidentyfikowanym do tej pory we Wszechświecie.

19
00:01:15,000 --> 00:01:18,000
Badania pierwszych galaktyk są niezmiernie trudne.

20
00:01:18,000 --> 00:01:20,000
Obiekty te są bardzo małe i słabe,

21
00:01:20,000 --> 00:01:23,000
a w momencie gdy ich światło dociera do Ziemi,

22
00:01:23,000 --> 00:01:26,000
znajduje się już głównie w podczerwonej części widma,

23
00:01:26,000 --> 00:01:30,000
ponieważ zostało rozciągnięte przez rozszerzanie się Wszechświata.

24
00:01:33,000 --> 00:01:36,000
Co gorsze, w tych wczesnych czasach,

25
00:01:36,000 --> 00:01:38,000
mniej niż dwa miliardy lat po Wielkim Wybuchu,

26
00:01:38,000 --> 00:01:41,000
Wszechświat nie był całkowicie przezroczysty.

27
00:01:41,000 --> 00:01:44,000
Był wypełniony wodorem, który działał jak mgła

28
00:01:44,000 --> 00:01:47,000
i absorbował ultrafioletowe promieniowanie od młodych galaktyk.

29
00:01:48,000 --> 00:01:51,000
Zatem rekord pomiaru przesunięcia ku czerwieni

30
00:01:51,000 --> 00:01:53,000
dla najdalszego obiektu we Wszechświecie

31
00:01:53,000 --> 00:01:55,000
to nie tylko trofeum do powieszenia na ścianie,

32
00:01:55,000 --> 00:01:59,000
ale wynik niosący za sobą ważne implikacje astrofizyczne.

33
00:01:59,000 --> 00:02:02,000
Po raz pierwszy udało się uzyskać obserwacje spektroskopowe

34
00:02:02,000 --> 00:02:05,000
galaktyki z ery rejonizacji,

35
00:02:05,000 --> 00:02:07,000
inaczej mówiąc: z czasów gdy Wszechświat

36
00:02:07,000 --> 00:02:10,000
ciągle był w stadium czyszczenia mgły wodorowej.

37
00:02:17,000 --> 00:02:21,000
Pomimo trudności w odnajdowaniu takich wczesnych galaktyk,

38
00:02:21,000 --> 00:02:25,000
nowa Wide Field Camera 3 na Kosmicznym Teleskopie Hubble'a

39
00:02:25,000 --> 00:02:31,000
odkryła w 2010 r. kilka bardzo dobrych galaktyk-kandydatek.

40
00:02:31,000 --> 00:02:34,000
Przypuszczano, że są to galaktyki z wczesnego Wszechświata

41
00:02:34,000 --> 00:02:36,000
o przesunięciach ku czerwieni większych niż osiem,

42
00:02:36,000 --> 00:02:40,000
ale potwierdzenie odległości do tak słabych i odległych obiektów

43
00:02:40,000 --> 00:02:42,000
jest niesamowitym wyzwaniem

44
00:02:42,000 --> 00:02:45,000
i może być wiarygodnie dokonane jedynie za pomocą spektroskopii

45
00:02:45,000 --> 00:02:48,000
przez bardzo duże naziemne teleskopy.

46
00:02:50,000 --> 00:02:52,000
Zespół wykorzystał fakt, że jeśli połączymy

47
00:02:52,000 --> 00:02:55,000
olbrzymią powierzchnię zbierającą światło VLT,

48
00:02:55,000 --> 00:02:59,000
z czułością jego podczerwonego instrumentu spektroskopowego SINFONI,

49
00:02:59,000 --> 00:03:02,000
a następnie wykonamy bardzo długą ekspozycję,

50
00:03:02,000 --> 00:03:05,000
możemy być w stanie wykryć słabą poświatę

51
00:03:05,000 --> 00:03:07,000
od tych bardzo odległych obiektów,

52
00:03:07,000 --> 00:03:10,000
a następnie spróbować wyznaczyć dystans.

53
00:03:11,000 --> 00:03:15,000
16-godzinna ekspozycja galaktyki UDFy-38135539

54
00:03:15,000 --> 00:03:20,000
za pomocą VLT i SINFONI

55
00:03:20,000 --> 00:03:26,000
rzeczywiście ukazała słabą poświatę od wodoru z przesunięciem ku czerwieni 8,6,

56
00:03:26,000 --> 00:03:28,000
co oznacza, że światło opuściło galaktykę,

57
00:03:28,000 --> 00:03:32,000
gdy Wszechświat miał zaledwie 600 milionów lat.

58
00:03:32,000 --> 00:03:37,000
To najdalsza wiarygodnie potwierdzona galaktyka.

59
00:03:40,000 --> 00:03:42,000
Jedną z zagadek z tego odkrycia jest to,

60
00:03:42,000 --> 00:03:44,000
że promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez galaktykę,

61
00:03:44,000 --> 00:03:46,000
nie wydaje się być wystarczająco mocne

62
00:03:46,000 --> 00:03:50,000
do wyczyszczenia mgły wodorowej wokół galaktyki.

63
00:03:51,000 --> 00:03:54,000
Jednym z możliwych wyjaśnień jest obecność innych, sąsiadujących galaktyk,

64
00:03:54,000 --> 00:03:56,000
prawdopodobnie słabszych i mniej masywnych,

65
00:03:56,000 --> 00:04:00,000
które pomogły zjonizować wodór w obszarze kosmosu wokół galaktyki,

66
00:04:00,000 --> 00:04:02,000
czyniąc go przezroczystym.

67
00:04:02,000 --> 00:04:04,000
Bez dodatkowej pomocy

68
00:04:04,000 --> 00:04:06,000
jasne światło głównej galaktyki

69
00:04:06,000 --> 00:04:09,000
zostałoby uwięzione przez otaczającą mgłę wodorową

70
00:04:09,000 --> 00:04:14,000
i nawet nie rozpoczęłoby swojej trwającej 13 miliardów lat podróży w kierunku Ziemi.

71
00:04:16,000 --> 00:04:18,000
Badania ery rejonizacji

72
00:04:18,000 --> 00:04:20,000
i formowania się pierwszych galaktyk

73
00:04:20,000 --> 00:04:22,000
są prawdziwym testem limitów możliwości

74
00:04:22,000 --> 00:04:24,000
obecnych teleskopów i instrumentów.

75
00:04:25,000 --> 00:04:28,000
Ale będzie to rodzaj nauki, w którym sprawdzi się

76
00:04:28,000 --> 00:04:32,000
Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (E-ELT), który zbuduje ESO.

77
00:04:32,000 --> 00:04:33,000
Gdy rozpocznie pracę,

78
00:04:33,000 --> 00:04:37,000
będzie największym teleskopem optycznym i podczerwonym na świecie.

79
00:04:37,000 --> 00:04:40,000
Tutaj Dr J, kończę już ten ESOcast.

80
00:04:40,000 --> 00:04:44,000
Odwiedźcie mnie ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.

81
00:04:46,000 --> 00:04:49,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

82
00:04:50,000 --> 00:04:53,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

83
00:04:53,000 --> 00:04:56,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

84
00:04:59,000 --> 00:05:04,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart

85
00:05:11,000 --> 00:05:14,000
Teraz, gdy poznałeś ESO,

86
00:05:16,000 --> 00:05:19,000
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a

87
00:05:22,000 --> 00:05:25,000
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia

88
00:05:25,000 --> 00:05:29,000
dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego kosmicznego obserwatorium:

89
00:05:30,000 --> 00:05:34,000
Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.

