﻿1
00:00:03,000 --> 00:00:08,000
Astronomlar ilk defa Güneş sistemi dışındaki bir gezegenin hareketini,

2
00:00:08,000 --> 00:00:12,000
o  bağlı bulunduğu yıldızın etrafında dönerken,  direkt olarak gözlemeyi başardı.

3
00:00:12,000 --> 00:00:17,000
Gezegen bugüne kadar direkt olarak görüntülenmiş en küçük yörüngeye sahip dış gezegen,

4
00:00:17,000 --> 00:00:21,000
bağlı bulunduğu yıldıza, Satürn ile Güneş arasındaki mesafe kadar yakın.

5
00:00:21,000 --> 00:00:26,000
Bu buluşun ortaya koyduğu gibi, gaz devi gezegenler sadece birkaç milyon yılda oluşabiliyor ki

6
00:00:26,000 --> 00:00:29,000
bu kozmik zamana kıyasla çok kısa bir süredir.

7
00:00:32,000 --> 00:00:34,000
Bu ESOcast!

8
00:00:34,000 --> 00:00:40,000
Avrupa Güney Gözlemevi ESO'nun perde arkasındaki ileri teknoloji bilim ve yaşam.

9
00:00:40,000 --> 00:00:46,000
Ev sahibimiz Dr. J, nam-ı diğer Dr. Joe Liske, ile evrenin sınırlarını araştırıyoruz.

10
00:00:49,000 --> 00:00:52,000
Merhaba ve ESOcast'a hoşgeldiniz.

11
00:00:52,000 --> 00:00:56,000
Bu bölümde, Beta Pictoris yıldızı etrafında dönen bir gezegen hakkında konuşacağız.

12
00:00:56,000 --> 00:01:01,000
Bu yıldız Güneş'in kütlesinin neredeyse iki katı ve yaklaşık 12 milyon yaşında.

13
00:01:01,000 --> 00:01:05,000
12 milyon yıl çok fazla gibi görünmesine rağmen, aslında bu gerçekten çok genç bir yıldız.

14
00:01:05,000 --> 00:01:09,000
Örneğin, Güneş'imiz neredeyse 4.7 milyar yaşında!

15
00:01:09,000 --> 00:01:13,000
Beta Pictoris, tozlu enkaz diski diye adlandırılan bir disk ile

16
00:01:13,000 --> 00:01:16,000
çevrelenmiş yıldızlara en önemli örneklerden biridir.

17
00:01:16,000 --> 00:01:20,000
Disk içersindeki bu enkaz gezegenimsi embriyolar ya da astreoidler gibi,

18
00:01:20,000 --> 00:01:22,000
daha büyük kütleler arasındaki çarpışmalar sonucu oluşmaktadır.

19
00:01:22,000 --> 00:01:26,000
Daha erken gözlemler bu enkaz diskinin aslında çarpık olduğunu

20
00:01:26,000 --> 00:01:29,000
ve yıldızın üzerine doğru düşen kuyruklu yıldızların varlığını çoktan göstermişti.

21
00:01:29,000 --> 00:01:33,000
Bu bulgular yıldız etrafında dönen büyük kütleli bir gezegenin varlığını

22
00:01:33,000 --> 00:01:35,000
güçlü bir şekilde ortaya koymaktadır.

23
00:01:35,000 --> 00:01:39,000
ESO'nun 'Çok Büyük Teleskobu' ile artık

24
00:01:39,000 --> 00:01:42,000
kesin bir kanıta sahibiz.

25
00:01:44,000 --> 00:01:46,000
Yıldız çok genç olduğundan dolayı,

26
00:01:46,000 --> 00:01:49,000
gezegen de sadece birkaç milyon yıl içersinde oluşmuş olmak zorunda.

27
00:01:49,000 --> 00:01:54,000
Bu güzel bir haber çünkü biz zaten genç yıldızlar etrafındaki disklerin

28
00:01:54,000 --> 00:01:56,000
birkaç milyon yıl içersinde dağıldığını biliyorduk.

29
00:01:56,000 --> 00:02:01,000
ve astronomlar dev gezegenlerin bu süre içersinde oluşabildiğini gösteren kanıtlar arıyorlardı.

30
00:02:01,000 --> 00:02:05,000
Gezegen yaklaşık 8 Jüpiter kütlesine sahip.

31
00:02:05,000 --> 00:02:11,000
Gezegen, diskin iç kısımlarında gözlenen çarpıklığı açıklayan, makul bir kütle ve konum değerine sahip.

32
00:02:12,000 --> 00:02:14,000
Takım, ESO'nun Çok Büyük Teleskobu'nun (veya VLT) 4 adet 8.2m'lik

33
00:02:14,000 --> 00:02:17,000
teleskoplarından biri üzerine bağlı olan

34
00:02:17,000 --> 00:02:21,000
NACO cihazını kullandılar.

35
00:02:21,000 --> 00:02:28,000
2003, 2008 ve 2009 yıllarında, Beta Pictoris'in hemen yakın komşuluğunu gözlediler.

36
00:02:28,000 --> 00:02:32,000
2003 yılındaki gözlemler disk içersinde kocaman bir gezegen göstermiş olmasına rağmen,

37
00:02:32,000 --> 00:02:37,000
2008 ve 2009'daki gözlemlerde o ortadan kaybolmuştu.

38
00:02:37,000 --> 00:02:41,000
Halbuki 2009 yılının sonlarına doğru yapılan en son gözlemlerde

39
00:02:41,000 --> 00:02:46,000
gezegen tekrar ortaya çıktı fakat yıldızın diğer tarafında.

40
00:02:46,000 --> 00:02:51,000
Açıkça anlaşılıyor ki, erken gözlemlerde, gezegen yıldızın ön veya arka tarafında gizleniyordu.

41
00:02:51,000 --> 00:02:55,000
Böylece artık, yıldızın etrafında bir taraftan diğer tarafa

42
00:02:55,000 --> 00:02:59,000
hareket eden bir gezegeni ilk defa gerçekten görebiliyoruz.

43
00:02:59,000 --> 00:03:04,000
Bu ayrıca astronomlara gezegen ve yıldız arasındaki mesafeyi daha iyi tahmin etmeleri için olanak da sağlamaktadır.

44
00:03:06,000 --> 00:03:09,000
Bir avuç dolusu hali hazırda görüntülenmiş gezegenler içersinde,

45
00:03:09,000 --> 00:03:14,000
"Beta Pictoris b" olarak adlandırılan bu gezegen

46
00:03:14,000 --> 00:03:16,000
bilinen en küçük yörüngeye sahiptir.

47
00:03:16,000 --> 00:03:24,000
Gezegen yıldızından Dünya-Güneş arasındaki mesafenin 8 ila 14 katı kadar uzaklıkta -veya Astronomi Birimi- yer almaktadır.

48
00:03:24,000 --> 00:03:28,000
Bu yaklaşık olarak Satürn ile Güneş arasındaki mesafe kadardır.

49
00:03:28,000 --> 00:03:32,000
Gezegenin kısa dolanma dönemi, astronomların gelecek 15-20 yıl içersinde,

50
00:03:32,000 --> 00:03:34,000
tüm yörüngeyi kayıt etmelerine olanak sağlayacaktır.

51
00:03:34,000 --> 00:03:38,000
ve Beta Pictoris'in daha detaylı çalışmaları, bir genç dev yıldızın atmosferlerinin

52
00:03:38,000 --> 00:03:43,000
fiziği ve kimyasınının içyüzünü anlamak için olanak sağlayacaktır.

53
00:03:43,000 --> 00:03:49,000
Süper-Jüpiter'ler benzeri Beta Pictoris b Güneş-benzeri yıldızlar etrafında çok nadir bulunur.

54
00:03:49,000 --> 00:03:54,000
Fakat, Fomalhaut ve HR8799 etrafında bulunan yıldızlarla birlikte,

55
00:03:54,000 --> 00:03:57,000
Beta Pictoris b'nin varlığı

56
00:03:57,000 --> 00:04:01,000
Güneş'ten daha büyük kütleli yıldızların oluşumu esnasında üretilen

57
00:04:01,000 --> 00:04:05,000
süper-Jüpiter'lerin daha sık olabileceğini öneriyor.

58
00:04:05,000 --> 00:04:08,000
Bu boyutlardaki gezegenler yıldızlarının etrafındaki diskleri rahatsız ederler,

59
00:04:08,000 --> 00:04:12,000
ve ALMA'nın devrim niteliğindeki, ESO ve uluslararası ortaklar tarafından üretimi devam eden,

60
00:04:12,000 --> 00:04:15,000
yeni milimetre ve milimetre-altı teleskopları ile

61
00:04:15,000 --> 00:04:21,000
kolaylıkla gözlenebilecek yapılar ortaya çıkarırlar.

62
00:04:23,000 --> 00:04:25,000
Birkaç başka dış gezegen daha gözlendi,

63
00:04:25,000 --> 00:04:31,000
ancak onlar Beta Pictoris b'ye kıyasla yıldızlarından daha uzak yörüngelerde konumlanmışlar.

64
00:04:31,000 --> 00:04:33,000
Eğer bunlar Güneş Sistemi'nin üyesi olsalardı,

65
00:04:33,000 --> 00:04:37,000
Neptün'ün yörüngesine yakın veya daha uzak konumda yer alırlardı.

66
00:04:37,000 --> 00:04:40,000
Böyle gezegenlerin oluşum süreçleri

67
00:04:40,000 --> 00:04:46,000
muhtemelen Güneş Sistemi ve Beta Pictoris içersindeki gezegenlerden çok daha farklıdır.

68
00:04:46,000 --> 00:04:51,000
Dış gezegenlerin en son görüntüleri gezegenimsi sistemlerin çeşitliliğini ortaya koymaktadır.

69
00:04:51,000 --> 00:04:55,000
Bunlar arasında Beta Pictoris b, Güneş Sistemi'mizdeki dev gezegenlere

70
00:04:55,000 --> 00:05:00,000
benzer süreçler sonucunda oluşma ihtimali olan en ümit verici aday gezegendir.

71
00:05:00,000 --> 00:05:03,000
Bu Dr. J, ESOcast yayınına son veriyorum.

72
00:05:03,000 --> 00:05:07,000
Gelecek sefer başka bir kozmik serüvende bana eşlik edin.

73
00:05:08,000 --> 00:05:12,000
ESOcast, Avrupa Güney Gözlemevi, ESO, tarafından yapıldı.

74
00:05:12,000 --> 00:05:15,000
Avrupa Güney Gözlemevi, ESO, dünyanın en gelişmiş yeryüzü teleskoplarını dizayn eden, düzenleyen ve yöneten

75
00:05:15,000 --> 00:05:18,000
astronomide en onde gelen hükümetler arası bilim ve teknoloji organizasyonudur.

76
00:05:18,000 --> 00:05:22,000
Ceviri: Selcuk Topal (ESOcast Team Turkey)

77
00:05:24,000 --> 00:05:27,000
Artık ESO'nun hızına yetiştiniz,

78
00:05:28,000 --> 00:05:32,000
Hubble ile 'bu Dünya'nın dışına' yönelin.

79
00:05:34,000 --> 00:05:41,000
Hubblecast, dünyanın en tanınmış ve ödüle layık görülmüş uzay teleskobu olan NASA/ESA

80
00:05:43,000 --> 00:05:47,000
Hubble Uzay Teleskobu'nun en son keşiflerini gözler önüne serer.

