﻿1
00:00:03,000 --> 00:00:08,000
Po raz pierwszy astronomowie byli w stanie bezpośrednio śledzić ruch planety pozasłonecznej,

2
00:00:08,000 --> 00:00:12,000
gdy przemieszczała się na drugą stronę swojej gwiazdy.

3
00:00:12,000 --> 00:00:17,000
Planeta ma najmniejszą orbitę ze wszystkich bezpośrednio sfotografowanych do tej pory egzoplanet.

4
00:00:17,000 --> 00:00:21,000
Znajduje się tak blisko swojej gwiazdy, jak Saturn od Słońca.

5
00:00:21,000 --> 00:00:26,000
Odkrycie udowadnia, że planetarne gazowe olbrzymy mogą formować się w zaledwie kilka milionów lat,

6
00:00:26,000 --> 00:00:29,000
co jest krótkim czasem w kosmicznej skali.

7
00:00:32,000 --> 00:00:34,000
To jest ESOcast!

8
00:00:34,000 --> 00:00:40,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.

9
00:00:40,000 --> 00:00:46,000
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.

10
00:00:49,000 --> 00:00:52,000
Cześć! Witam w kolejnym odcinku ESOcast.

11
00:00:52,000 --> 00:00:56,000
W tym odcinku  będziemy mówić o planecie koło gwiazdy Beta Pictoris.

12
00:00:56,000 --> 00:01:01,000
Gwiazda ma około dwa razy taką masę jak Słońce i wiek około 12 milionów lat.

13
00:01:01,000 --> 00:01:05,000
Mimo, że wydaje się to dużo, tak naprawdę gwiazda jest bardzo młoda.

14
00:01:05,000 --> 00:01:09,000
Na przykład Słońce liczy sobie już około 4,7 miliarda lat.

15
00:01:09,000 --> 00:01:13,000
Beta Pictoris jest jednym z najbardziej znanych przykładów gwiazdy

16
00:01:13,000 --> 00:01:16,000
otoczonej przez rodzaj dysku pyłowego zawierającego odłamki skalne.

17
00:01:16,000 --> 00:01:20,000
Rumowisko w tym dysku pochodzi ze zderzeń pomiędzy większymi ciałami,

18
00:01:20,000 --> 00:01:22,000
takimi jak embriony planetarne lub asteroidy.

19
00:01:22,000 --> 00:01:26,000
Wcześniejsze obserwacje pokazały, że dysk posiada zaburzenia

20
00:01:26,000 --> 00:01:29,000
i występują w nim komety spadające na gwiazdę.

21
00:01:29,000 --> 00:01:33,000
Są to oznaki mocno wskazujące na występowanie masywnej planety

22
00:01:33,000 --> 00:01:35,000
na orbicie wokół gwiazdy.

23
00:01:35,000 --> 00:01:39,000
Dzięki nowym obserwacjom uzyskanym za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT)

24
00:01:39,000 --> 00:01:42,000
mamy ostateczny dowód.

25
00:01:44,000 --> 00:01:46,000
Ponieważ gwiazda jest bardzo młoda,

26
00:01:46,000 --> 00:01:49,000
planeta musiała uformować się w zaledwie kilka milionów lat.

27
00:01:49,000 --> 00:01:54,000
To dobra wiadomość, ponieważ wiadomo, że dyski wokół młodych gwiazd

28
00:01:54,000 --> 00:01:56,000
rozpraszają się po kilku milionach lat,

29
00:01:56,000 --> 00:02:01,000
a astronomowie poszukiwali dowodu, że w trakcie tego czasu może nastąpić uformowanie się olbrzymiej planety.

30
00:02:01,000 --> 00:02:05,000
Planeta ma masę około 8 mas Jowisza.

31
00:02:05,000 --> 00:02:11,000
Jej masa i położenie tłumaczą obserwowane zaburzenia w wewnętrznych partiach dysku.

32
00:02:12,000 --> 00:02:14,000
Zespół użył instrumentu NACO,

33
00:02:14,000 --> 00:02:17,000
zamontowanego na jednym z czterech 8,2-metrowych teleskopów głównych

34
00:02:17,000 --> 00:02:21,000
Bardzo Dużego Teleskopu (VLT).

35
00:02:21,000 --> 00:02:28,000
Obserwowano bezpośrednie sąsiedztwo Beta Pictoris w latach 2003, 2008 i 2009.

36
00:02:28,000 --> 00:02:32,000
Obserwacje z roku 2003 pokazały wyraźnie, że w dysku jest masywna planeta,

37
00:02:32,000 --> 00:02:37,000
ale w roku 2008 i na początku 2009 zniknęła!

38
00:02:37,000 --> 00:02:41,000
Jednak w najnowszych obserwacjach z końca 2009 r.

39
00:02:41,000 --> 00:02:46,000
planeta pojawiła się ponownie, ale po drugiej stronie gwiazdy.

40
00:02:46,000 --> 00:02:51,000
Zatem we wcześniejszych obserwacjach planeta była ukryta z tyłu albo z przodu gwiazdy.

41
00:02:51,000 --> 00:02:55,000
Czyli po raz pierwszy możemy naprawdę zobaczyć planetę pozasłoneczną

42
00:02:55,000 --> 00:02:59,000
poruszającą się wokół swojej gwiazdy z jednej strony na drugą!

43
00:02:59,000 --> 00:03:04,000
Daje to astronomom znacznie lepsze oszacowanie odległości pomiędzy gwiazdą, a planetą.

44
00:03:06,000 --> 00:03:09,000
Wśród garstki sfotografowanych do tej pory planet

45
00:03:09,000 --> 00:03:14,000
obiekt wokół Beta Pictorus, oznaczony jako Beta Pictoris b,

46
00:03:14,000 --> 00:03:16,000
ma najmniejszą orbitę.

47
00:03:16,000 --> 00:03:24,000
Jest położony pomiędzy 8, a 14 odległościami Ziemia-Słońce — jednostkami astronomicznymi — od swojej gwiazdy.

48
00:03:24,000 --> 00:03:28,000
Odpowiada to mniej więcej odległości Saturna od Słońca.

49
00:03:28,000 --> 00:03:32,000
Krótki okres planety pozwoli astronomom zarejestrować pełną orbitę

50
00:03:32,000 --> 00:03:34,000
w ciągu następnych 15 do 20 lat.

51
00:03:34,000 --> 00:03:38,000
Przyszłe badania Beta Pictoris b dostarczą pierwszych wniosków

52
00:03:38,000 --> 00:03:43,000
na temat fizyki i chemii atmosfery młodej planety olbrzyma.

53
00:03:43,000 --> 00:03:49,000
Superjowisze takie jak Beta Pictoris b są niezmiernie rzadkie wokół gwiazd podobnych do Słońca.

54
00:03:49,000 --> 00:03:54,000
Jednak planety znalezione w pobliżu gwiazd Fomalhaut i HR 8799,

55
00:03:54,000 --> 00:03:57,000
razem z Beta Pictoris b,

56
00:03:57,000 --> 00:04:01,000
wydają się sugerować, że superjowisze mogą być znacznie częstszym produktem

57
00:04:01,000 --> 00:04:05,000
formowania się gwiazd masywniejszych niż Słońce.

58
00:04:05,000 --> 00:04:08,000
Takie planety mocno zaburzają dyski wokół swoich gwiazd,

59
00:04:08,000 --> 00:04:12,000
tworząc struktury, które można będzie łatwo dostrzec za pomocą ALMA,

60
00:04:12,000 --> 00:04:15,000
która jest nowym, rewolucyjnym teleskopem milimetrowym i submilimetrowym,

61
00:04:15,000 --> 00:04:21,000
budowanym właśnie przez ESO wraz z międzynarodowymi partnerami.

62
00:04:23,000 --> 00:04:25,000
Wykonano zdjęcia kilku innych egzoplanet,

63
00:04:25,000 --> 00:04:31,000
ale wszystkie są położone dalej od swoich gwiazd niż Beta Pictoris b.

64
00:04:31,000 --> 00:04:33,000
Gdyby znajdowały się w Układzie Słonecznym,

65
00:04:33,000 --> 00:04:37,000
byłyby blisko, albo poza orbitą najdalszej planety - Neptuna.

66
00:04:37,000 --> 00:04:40,000
Procesy formowania się tych odległych planet

67
00:04:40,000 --> 00:04:46,000
powinny być inne niż planet w Układzie Słonecznym i w układzie Beta Pictoris.

68
00:04:46,000 --> 00:04:51,000
Najnowsze bezpośrednie zdjęcia ilustrują różnorodność systemów planetarnych.

69
00:04:51,000 --> 00:04:55,000
Wśród nich Beta Pictoris b jest najbardziej obiecującym przypadkiem planety,

70
00:04:55,000 --> 00:05:00,000
która mogła uformować się w sposób podobny do olbrzymich planet w Układzie Słonecznym.

71
00:05:00,000 --> 00:05:03,000
Tutaj Dr J. Kończę ESOcast.

72
00:05:03,000 --> 00:05:07,000
Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie.

73
00:05:08,000 --> 00:05:12,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

74
00:05:12,000 --> 00:05:15,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

75
00:05:15,000 --> 00:05:18,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

76
00:05:18,000 --> 00:05:22,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart

77
00:05:24,000 --> 00:05:27,000
Teraz, gdy poznałeś ESO,

78
00:05:28,000 --> 00:05:32,000
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a

79
00:05:34,000 --> 00:05:41,000
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego

80
00:05:43,000 --> 00:05:47,000
kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.

